Imirwano Ikomeye Yadutse i Mwenga muri Kivu y’Epfo: AFC/M23 Ihanganye n’Ihuriro rya FARDC, Ingabo z’u Burundi, FDLR na Wazalendo
Mu gitondo cyo kuri uyu wa Kane tariki ya 05/03/2026, haravugwa imirwano ikomeye yadutse mu bice bitandukanye bya teritwari ya Mwenga, mu Ntara ya Kivu y’Epfo mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), bikaba byongeye gukaza umutekano muke umaze igihe uvugwa muri aka gace.
Amakuru aturuka mu baturage batuye muri ako karere ndetse n’andi masoko yizewe y’umutekano avuga ko iyo mirwano yabereye mu mihana ya Katala, Marundi na Burhinyi, aho ingabo za AFC/M23 zahanganiye n’ihuriro ry’ingabo za Leta ya RDC. Iryo huriro rigizwe n’ingabo za FARDC, ingabo z’u Burundi, hamwe n’imitwe yitwaje intwaro irimo FDLR na Wazalendo isanzwe ikorana na FARDC mu guhangana n’umutwe wa AFC/M23.
Abaturage bo muri utwo duce batangaje ko urusaku rw’amasasu y’imbunda nini n’intoya rwatangiye kumvikana mu rukerera, ahagana saa kumi n’imwe za mu gitondo (05:00). Bamwe mu batuye muri ako gace bavuga ko abarwanyi ba AFC/M23 batangaje ko bagabweho igitero n’izo ngabo zifatanyije, bigatuma nabo basubiza barwana mu rwego rwo kwirwanaho.
Umuturage umwe utuye hafi y’aho imirwano yabereye yavuze ko abaturage babyutse bumva amasasu aturutse mu mpande zitandukanye, ibintu byateje ubwoba bukomeye mu baturage benshi, bigatuma bamwe bahitamo guhunga berekeza mu bice biboneka nk’aho bifite umutekano kurushaho.
Iyi mirwano yatumye abaturage benshi bahunga ingo zabo, aho bamwe berekeje mu bice byo hagati muri Mwenga abandi bakagerageza kwerekeza mu bindi bice byo mu Ntara ya Kivu y’Epfo. Abayobozi b’imiryango itanga ubufasha bw’ubutabazi bagaragaje impungenge ko iyo mirwano ishobora guteza ikibazo gikomeye cy’ubuhunzi, cyane cyane mu gihe abaturage benshi basanzwe babayeho mu buzima bugoye bitewe n’intambara imaze imyaka myinshi muri aka karere.
Uretse ikibazo cy’ubuhunzi, hari n’impungenge z’uko iyo mirwano ishobora guhungabanya ibikorwa by’ubuhinzi n’ubucuruzi, bikaba byatuma habaho ibura ry’ibiribwa n’izamuka ry’ibiciro ku masoko yo muri Mwenga no mu bice biyikikije.
Teritwari ya Mwenga ni imwe mu duce tumaze igihe kirekire turangwa n’umutekano muke mu Ntara ya Kivu y’Epfo. Aka gace kakunze kuvugwamo ibikorwa by’imitwe itandukanye yitwaje intwaro irimo Wazalendo, FDLR n’indi mitwe yitwara gisirikare ikorera mu mashyamba ya Kivu y’Epfo. Iyi mitwe ikunze kugirana imirwano hagati yayo cyangwa igahangana n’indi mitwe.
Amateka y’umutekano muke mu burasirazuba bwa RDC ashingiye ahanini ku bibazo bya politiki, umutekano n’inyungu z’ubukungu, cyane cyane izijyanye n’umutungo kamere uri muri aka karere. Intambara zikunze kuboneka muri Kivu y’Amajyaruguru na Kivu y’Epfo zagiye zituma abaturage benshi bahunga ingo zabo, abandi bagatakaza ubuzima n’imitungo yabo.
Kugeza ubu, nta makuru arambuye aratangazwa ku mubare w’abahitanywe n’iyo mirwano cyangwa abakomeretse, ariko amakuru ava mu baturage n’abakurikirana ibibera muri ako gace agaragaza ko imirwano ikomeje mu buryo bukomeye.
Abasesenguzi mu bya politiki n’umutekano mu karere ka Afurika yo hagati bagaragaza ko iyi mirwano ishobora kugira ingaruka zikomeye ku mutekano wa Mwenga no mu bice biyegereye mu gihe yaba ikomeje mu minsi iri imbere, cyane cyane mu gihe impande zihanganye zose zikomeje kongera ingufu mu mirwano.
Kugeza ubu, abaturage bo muri utu duce bakomeje gusaba ko habaho ingamba zihuse zo guhagarika imirwano no kurinda abasivili, mu gihe amahanga akomeje gukurikiranira hafi uko umutekano uhagaze mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.