Senegal: Ubutegetsi Bushya mu Mwuka Mushya — Sonko Yakuweho, Guverinoma Igiye Kuvugururwa
Mu gihugu cya Senegal habaye impinduka zikomeye muri politiki, aho Perezida Bassirou Diomaye Faye ku wa Gatanu yatangaje ko yakuye ku mirimo Minisitiri w’Intebe Ousmane Sonko. Iki cyemezo cyahise gituma, mu rwego rw’amategeko n’imikorere y’inzego z’ubutegetsi, guverinoma yose isa n’isheshwe hagamijwe gutegura imikorere mishya.
Ibi byatangajwe binyuze mu itangazo ryemewe ryaturutse mu Biro by’Umukuru w’Igihugu, rivuga ko iki cyemezo gifashwe mu rwego rwo “guhindura imikorere y’ubutegetsi no kongera imbaraga mu miyoborere y’igihugu.”
Bassirou Diomaye Faye na Ousmane Sonko bafite amateka maremare ya politiki ishingiye ku bufatanye no ku rugendo rwo kurwanya ubutegetsi bwariho mbere yabo. Bombi bazwi nk’abari mu ishyaka ritavuga rumwe n’ubutegetsi, bagiye bahura n’igitutu cya politiki, harimo n’igihe bafunzwe cyangwa bakurikiranwa n’ubutabera.
Ousmane Sonko ni umwe mu bagize uruhare rukomeye mu kumenyekanisha Faye nk’umuntu washoboraga gusimbura ubutegetsi bwa kera, ndetse bafatanya mu kubaka ihuriro ryabagejeje ku ntsinzi y’amatora yatumye Faye agirwa Perezida.
Kubera iyo mpamvu, umubano wabo wari ushingiye ku cyizere cya politiki no ku bufatanye bwari bufite intego imwe: guhindura imiyoborere ya Senegal.
Nubwo itangazo ryemewe ritagaragaje mu buryo burambuye impamvu nyir’izina y’uku kweguzwa, hari impamvu zishobora kuba ziri inyuma y’iki cyemezo:
Kutumvikana ku miyoborere ya guverinoma: bivugwa ko hari itandukaniro mu ishyirwa mu bikorwa rya politiki z’ubutegetsi bushya.
Guhindura imiterere y’ubutegetsi: Perezida Faye ashobora kuba ashaka guha inzego nshya imbaraga no kugabanya ububasha bw’abayobozi bamwe bakomeye.
Kongera ububasha bwa Perezida mu mikorere ya guverinoma: mu bihugu byinshi, impinduka nk’izi zikorwa hagamijwe kongera guhuza inzego n’icyerekezo cy’igihugu.
Nubwo bimeze bityo, nta bimenyetso byemeza ko hari amakimbirane agaragara hagati ya Faye na Sonko, ariko politiki yabo ya hafi ishobora kuba yarageze aho itandukaniro ritangira kugaragara.
Uku kwegura kwa Minisitiri w’Intebe bigaragaza intambwe ikomeye mu miyoborere ya Senegal, kuko guverinoma yose ifatwa nk’iyeguye mu buryo bwikora. Ibi bisobanura ko Perezida agomba gushyiraho Minisitiri w’Intebe mushya ndetse n’abaminisitiri bashya.
Abasesenguzi ba politiki bavuga ko iki cyemezo gishobora kugira ingaruka ebyiri:
kongera imbaraga z’ubutegetsi bushya mu kugenzura inzego za Leta,
cyangwa gutera urujijo mu bafatanyabikorwa ba politiki bari basanzwe bazi ubufatanye bwa Faye na Sonko nk’inkingi y’imiyoborere.
Icyemezo cya Perezida Bassirou Diomaye Faye cyo gukura Ousmane Sonko ku mwanya wa Minisitiri w’Intebe ni kimwe mu byemezo bikomeye bikomeje kuvugisha benshi muri Senegal no ku rwego mpuzamahanga. Nubwo bombi bafatwaga nk’abafatanyabikorwa b’ingenzi mu rugendo rwa politiki, iki cyemezo kigaragaza ko politiki ya Senegal iri kwinjira mu cyiciro gishya cy’imiyoborere n’ihinduka ry’inzego.
Uko iminsi izagenda ishira, hazarushaho gusobanuka neza impamvu nyir’izina z’iki cyemezo n’icyerekezo gishya cy’ubutegetsi bwa Perezida Faye.