UBURASIRAZUBA BWA RDC BUGEZE AHANTU HAKOMEYE: MRDP-Twirwaneho na AFC/M23 Bavugwaho Gukomeza Kwagura Igenzura, Mu Gihe Uruhare rw’Ingabo z’u Burundi Rukomeje Guteza Impaka
MINEMBWE CAPITAL NEWS
Imirwano ikomeje kubera mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) ikomeje guhindura isura y’umutekano mu ntara za Kivu y’Amajyepfo na Kivu y’Amajyaruguru. Mu mezi ashize, amakuru aturuka mu baturage, abayobozi bo mu nzego z’ibanze ndetse n’andi masoko akurikiranira hafi ibikorwa bya gisirikare yakomeje kuvuga ko umutwe wa MRDP-Twirwaneho n’ihuriro Alliance Fleuve Congo (AFC/M23) bakomeje kwagura ibice bivugwaho kugenzura.
Amakuru akomeje kugera kuri Minembwe Capital News avuga ko, nyuma y’uko MRDP-Twirwaneho ivuzweho gufata ibice birimo Minembwe, Mikenke, Rwitsankuku, Point Zero, Gipupu na Kwa Mulima, ubu yongeye kuvugwaho kwigarurira ibindi bice byo muri Secteur ya Lulenge, birimo Kabanju, Gitumba, Sara n’utundi duce twegereye.
Mu gihe aya makuru akomeje gukwirakwira, ihuriro ry’ingabo za Leta ya RDC rigizwe na FARDC, ingabo z’u Burundi, abarwanyi ba Wazalendo ndetse n’abo impande zimwe zishinja kuba abarwanyi ba FDLR, rikomeje kuvugwaho gusubira inyuma mu bice bimwe na bimwe, nubwo ubuyobozi bwa FARDC butaratangaza ku mugaragaro uko ibintu bihagaze muri ibyo bice.
Mu mwaka wa 2022, u Burundi na Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo byashyizeho amasezerano y’ubufatanye mu by’umutekano. Ku ikubitiro, ingabo z’u Burundi zoherejwe muri Kivu y’Amajyepfo zigamije kurwanya imitwe yitwaje intwaro y’Abarundi irimo RED-Tabara, FOREBU na FNL-Nzabampema, yari ifite ibirindiro mu mashyamba yo mu burasirazuba bwa RDC.
Mu mwaka wa 2023, ayo masezerano yarongewe igihe, maze ingabo z’u Burundi zoherezwa no muri Kivu y’Amajyaruguru kugira ngo zifatanye na FARDC mu rugamba rwo guhangana na AFC/M23, yari imaze kwagura ibice igenzura.
Icyo gihe, Kinshasa yavugaga ko ubufasha bw’u Burundi bwari ingenzi mu gukumira imitwe yitwaje intwaro no kugarura ubutegetsi bwa Leta mu bice byari byarafashwe.
Nubwo izo ngabo zoherejwe zivugwa ko zagiye gufasha Leta ya RDC, ibikorwa byazo byakomeje guteza impaka.
Hari abaturage n’imiryango imwe n’imwe iharanira uburenganzira bwa muntu yakomeje gutanga ubuhamya bushinja bamwe mu basirikare b’u Burundi kutarinda abasivili mu bice byagabweho ibitero. Hari kandi n’ibirego bivuga ko hari aho bakoranye n’abarwanyi ba FDLR na Wazalendo. Ibi birego u Burundi bwakomeje kubihakana.
Mu kiganiro Perezida w’u Burundi, Évariste Ndayishimiye, yahaye BBC Gahuza cyatangajwe tariki ya 31/07/2026, yavuze ko abasirikare b’u Burundi boherejwe muri RDC bakorera munsi y’ubuyobozi bwa FARDC, bityo uburyo bakoreshwamo n’aho boherezwa bigenwa na Kinshasa.
Yagize ati:
“Ingabo zacu zagiye gufasha Leta ya Congo kandi ziri munsi y’ubuyobozi bwa Congo. Ntimwashobora kumbaza uko zikoreshwa kuko ibyo bigenwa n’ubuyobozi bwa Congo.”
Yongeye kugereranya iyo mikorere n’iy’ingabo ziri mu butumwa bw’amahoro bw’Umuryango w’Abibumbye cyangwa Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe, aho igihugu cyazohereje kitaba kikigena ibikorwa bya buri munsi.
Nyuma y’imyaka irenga ine ingabo z’u Burundi ziri muri RDC, imirwano ntiyahagaze. Ahubwo, amakuru ava ku rugamba akomeje kuvuga ko hari ibice bishya bivugwaho kwinjirwamo na MRDP-Twirwaneho na AFC/M23.
Ibi byatumye bamwe mu basesenguzi bibaza niba ubufasha bwa gisirikare bw’u Burundi bwarageze ku ntego bwari bugamije. Hari abavuga ko aho kugarura ituze, intambara yakomeje gukaza umurego, ibintu bikomeza guteza impungenge abaturage.
Ku rundi ruhande, Guverinoma y’u Burundi ikomeza kuvuga ko ingabo zayo ziri muri RDC ku butumire bwa Leta ya Congo kandi ko zigamije gufasha mu kurwanya imitwe yitwaje intwaro ibangamiye umutekano.
Abasesenguzi ba gisirikare bavuga ko, niba amakuru akomeje kuva ku rugamba akomeje kwemezwa, bishobora kugira ingaruka zikomeye ku miterere y’umutekano muri teritwari za Fizi, Mwenga na Walungu.
Icyakora, ishusho nyayo y’igenzura ry’ibice iracyagoye kwemezwa mu buryo bwigenga kubera imbogamizi z’umutekano no kutabasha kugera mu bice byinshi birimo imirwano.
Mu gihe impande zose zikomeje gushinjanya no gutangaza amakuru atandukanye ku rugamba, abaturage bo mu burasirazuba bwa RDC ni bo bakomeje kwishyura ikiguzi cy’iyi ntambara. Abaturage benshi bakomeje guhunga, ibikorwa by’ubucuruzi birahagarara, serivisi z’ubuvuzi n’uburezi ziradindira, mu gihe ibisubizo bya politiki bikomeje gutegerezwa.
Abasesenguzi benshi bemeza ko amahoro arambye atazagerwaho n’imbaraga za gisirikare zonyine, ahubwo ko hakenewe ibiganiro bya politiki byubaka icyizere hagati y’impande zose zifitanye amakimbirane, hagamijwe kurangiza intambara imaze imyaka myinshi ihungabanya ubuzima bw’abaturage bo mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.