UBUZIMA BW’ABATURAGE BURI MU KAGA MURI DJUGU: UBWICANYI, GUSHIMUTA N’IMIRWANO BIKOMEJE KUZAMURA IMPUNGENGE
Umutekano ukomeje kuba muke mu bice bitandukanye by’akarere ka Djugu, mu ntara ya Ituri, mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), nyuma y’uruhererekane rw’ibikorwa by’urugomo birimo ubwicanyi, gushimuta abantu, ibitero ku birindiro by’ingabo n’ibikorwa byibasira abasivili. Mu gihe Ingabo za Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (FARDC) zivuga ko zikomeje gukora ibishoboka byose kugira ngo zirinde abaturage n’imitungo yabo, ibibazo by’umutekano muke bikomeje gutuma hibazwa niba koko abaturage babona uburinzi bakeneye.
Mu itangazo ryashyizwe ahagaragara ku itariki ya 29/09/2026, FARDC yashinje umutwe wa Convention pour la Révolution Populaire (CRP), uyobowe na Thomas Lubanga, gukomeza ibikorwa byitwaje intwaro, nubwo wari waratangaje ko uhagaritse imirwano.
Nk’uko byatangajwe na Sous-lieutenante Gorethe Mutwale, umuvugizi w’igisirikare cya FARDC mu gice cy’ibikorwa bya gisirikare cya Ituri, ibikorwa by’urugomo bikomeje kugaragara mu duce dutandukanye tw’akarere ka Djugu. Yavuze ko muri ibyo bikorwa harimo ubwicanyi bugambiriwe, gushimuta abantu, kugaba ibitero ku birindiro by’ingabo za leta ndetse n’ibitero byo mu mayira.
Mu duce twa Bini, Passio, Mabanga, Dimo, Ngukle na Liko, havuzwe ibikorwa by’umutekano muke bikomeje gushyira mu kaga ubuzima bw’abaturage. Umuvugizi w’igisirikare yashinje umutwe wa CRP wa Thomas Lubanga kugira uruhare muri ibyo bikorwa, avuga ko igisirikare cyamaganye byimazeyo ibikorwa byose bihungabanya umutekano n’ubusugire bw’abaturage.
FARDC yatangaje ko ingabo zayo zikomeje kuba maso no gushyira imbaraga mu kurinda abaturage n’imitungo yabo. Icyakora, mu gihe abaturage bakomeje guhura n’ibitero, bagahunga ingo zabo ndetse bakanatakaza ibyabo, ikibazo cy’umutekano kiracyasaba ibisubizo bifatika birenze amatangazo atangwa n’inzego zishinzwe kubungabunga amahoro.
Inshingano z’ingabo za leta ntizigarukira gusa mu kurwanya imitwe yitwaje intwaro, ahubwo zikubiyemo no kurinda abaturage, kubungabunga ubuzima n’imitungo yabo, gukumira ibikorwa by’ubugizi bwa nabi no gukurikirana ababigiramo uruhare. Ibi ni na byo bituma abaturage baba bafite uburenganzira bwo kwitega ko inzego zishinzwe umutekano zibakorera mu mucyo kandi zikubahiriza inshingano zazo.
Mu gihe hari ibirego by’ibikorwa by’ubujura, ubusahuzi n’ihohoterwa bivugwa ko bikorwa n’abashinzwe umutekano, abaturage na bo bagomba kurindwa ibikorwa byose bibashyira mu kaga, hatitawe ku bo bikomokaho.
Ibi bibazo by’umutekano muke bibaye mu gihe imirwano hagati y’imitwe yitwaje intwaro na yo ikomeje kugira ingaruka zikomeye ku baturage. Ku itariki ya 27/09/2026, amakuru y’umutekano yavugaga ko habaye imirwano hagati ya CRP na CODECO mu gace ka Nyampala. Amakuru yatanzwe n’amasoko y’umutekano yavugaga ko nibura abarwanyi 16 bishwe.
Mu duce twa Rhoo na Blukwa na ho, ibikorwa by’urugomo byashinjwe abarwanyi ba CODECO byatumye abaturage benshi bahunga, bashaka aho bahungira kugira ngo barinde ubuzima bwabo. MONUSCO yatangaje ko abasivili barenga 3.100 begereye ibirindiro byayo i Rhoo, bagamije kuhahungira kugira ngo barinde ubuzima bwabo. Muri Blukwa ho, havuzwe amazu menshi yatwitswe, ibintu byongereye uburemere bw’ibibazo byugarije abaturage.
Iyi mibare n’amakuru aturuka mu nzego zitandukanye biracyari iby’agateganyo, kuko amakuru yuzuye ku mubare w’abahitanywe n’imirwano, abakomeretse n’ibyangijwe atarashyirwa ahagaragara mu buryo bwuzuye. MONUSCO yakomeje ibikorwa byo kugenzura umutekano no gukora amarondo mu bice byibasiwe n’imirwano, mu gihe abaturage bakomeje gushaka ubuhungiro.
Ikigaragara ni uko abaturage bo muri Djugu bakomeje kwishyura ikiguzi gikomeye cy’umutekano muke. Guhunga ingo zabo, gutakaza imitungo, guhagarika ibikorwa by’ubuhinzi n’ubucuruzi ndetse no guhora mu bwoba ni bimwe mu bibazo byugarije abaturage bo muri ibi bice.
Mu gihe FARDC ikomeje kugaragaza ko ifite ubushake bwo kurinda abasivili, ikibazo gikomeye ni ukureba niba ubwo bushake buhinduka ibikorwa bifatika bigaragarira abaturage. Kurinda abaturage ntibikwiye kuba amagambo avugirwa mu itangazo, ahubwo bigomba kugaragarira mu bikorwa byo gukumira ibitero, kurinda imitungo, gukurikirana abahohotera abaturage no kubaka icyizere hagati y’abaturage n’inzego z’umutekano.
Abaturage ntibakeneye gusa kumva ko hari ingabo zibashinzwe; bakeneye kubaho badahora batinya ko bashobora kwicwa, gushimutwa, gusahurirwa cyangwa kwamburwa ibyabo. Icyizere cy’abaturage ku nzego z’umutekano gishingira ku buryo izo nzego zibafata no ku musaruro zigaragaza mu kurinda ubuzima bwabo.
Mu gihe umutekano ukomeje kuzamba mu bice bitandukanye bya Djugu, FARDC irahamagarira abaturage kuba maso no gukorana n’inzego z’umutekano, mu gihe MONUSCO ikomeje amarondo n’ibikorwa byo kurinda abasivili mu duce twibasiwe n’urugomo.
Ikibazo gisigaye ni ukureba igihe abaturage bazabona umutekano usesuye kandi urambye, aho kurinda ubuzima n’imitungo yabo bitazaba amagambo gusa, ahubwo bikaba ukuri kugaragarira buri wese.
Minembwe Capital News (MCN)






