Kamerhe Ahindukiriye Kabila mu Magambo Akomeye: “Abaturage Bazabacira Urubanza” — Ese Hari Ibyihishe inyuma y’Impaka z’Amahoro n’Ubutegetsi muri Congo?
Minembwe Capital News (MCN)
Umunyapolitiki Vital Kamerhe, umwe mu banyapolitiki bashyigikiye ubutegetsi bwa Perezida Félix-Antoine Tshisekedi Tshilombo, yihanangirije uwahoze ari Perezida wa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, Joseph Kabila Kabange. Yashimangiye ko hari abanyapolitiki basaba amahoro mu magambo, ariko ibikorwa byabo, nk’uko abibona, bikaba bishobora guteza kwigomeka ku butegetsi.
Mu butumwa bw’amashusho yashyize ku rubuga rwa X kuri uyu wa Gatatu, tariki ya 14/10/2026, Kamerhe yagaragaje ko atemera ko kwigomeka kwitwaje intwaro byakoreshwa nk’inzira yo kugera ku butegetsi. Yasabye kandi abanyapolitiki bose bo muri Congo kureka imyumvire ishingiye ku ntambara n’imvururu, ahubwo bagashaka inzira z’amahoro zo gukemura amakimbirane ya politiki.
Mu magambo akomeye, Kamerhe yagize ati: “Muhamagarira amahoro mu magambo yanyu, ariko ibikorwa byanyu bigahamagarira abantu kwigomeka. Abaturage bazabacira urubanza bashingiye ku bikorwa byanyu.”
Aya magambo yayerekeje kuri Joseph Kabila, ashimangira ko Abanyekongo bakwiye gusuzuma ibikorwa by’abayobozi n’abanyapolitiki aho gushingira gusa ku byo batangaza.
Kamerhe arwanya kwigomeka nk’inzira yo gufata ubutegetsi
Mu ijambo rye, Vital Kamerhe yashimangiye ko Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo ikwiye kuva mu mateka y’amakimbirane ya politiki akunze gukurikirwa n’imishyikirano, ariko amahoro arambye ntagerweho.
Yavuze ko igihe kigeze kugira ngo abanyapolitiki n’abandi bafite uruhare mu miyoborere y’igihugu bafate icyemezo cyo guca burundu umuco wo gukoresha intwaro mu guharanira ubutegetsi.
Yagize ati: “Twese tugomba kwamagana kwigomeka nk’inzira yo kugera ku butegetsi.”
Kamerhe asanga kwigomeka kwitwaje intwaro bidakwiye gufatwa nk’uburyo busanzwe bwo guhindura ubutegetsi, kuko bishobora gukomeza gusubiza igihugu mu bibazo by’umutekano muke, bityo abaturage bakaba ari bo bakomeza kwishyura ikiguzi cy’amakimbirane ya politiki.
Yongeyeho ko igihugu kidakwiye gukomeza kuzenguruka mu ntambara, hagakurikiraho ibiganiro bya politiki, ariko ibibazo by’ibanze ntibikemuke.
Yagize ati: “Tugomba guhagarika uru ruhererekane rudashira rw’amakimbirane akurikirwa n’ibiganiro, twizeye ko ibiganiro tuzagirana bizaba ari byo bya nyuma kandi ko bizashyiraho koko urufatiro rw’iterambere ry’igihugu cyacu.”
Aya magambo agaragaza ko Kamerhe ashyigikiye inzira y’ibiganiro, ariko agasaba ko bitaba uburyo bwo gukemura ibibazo by’agateganyo, nyuma bikongera kugaruka. Ahubwo, asanga ibiganiro bikwiye gutanga ibisubizo birambye kandi bigashyiraho urufatiro rw’amahoro n’iterambere.
Kamerhe yongeye gushimangira ubufatanye bwe na Tshisekedi
Mu butumwa bwe, Vital Kamerhe yongeye kugaragaza ko ashyigikiye Perezida Félix-Antoine Tshisekedi Tshilombo, amwita umufatanyabikorwa we muri politiki.
Yavuze ko uko ibintu bigenda bihinduka mu gihugu ari ikimenyetso kimwemeza ko imiburo Tshisekedi yari yaratanze ku bibazo by’umutekano n’iterabwoba byugarije igihugu yari ifite ishingiro.
Kamerhe yagize ati: “Iri hinduka ry’ibintu rirushaho kunyemeza ko imiburo ye yari ifite ishingiro ku bijyanye n’iterabwoba yari yarabonye. Ibi biradusaba kurushaho kwishyira hamwe mu kurinda ubusugire bw’igihugu, ubusugire bw’ubutaka bwacyo n’iyubahirizwa ry’Itegeko Nshinga.”
Ibi bigaragaza ko Kamerhe ashyigikiye umurongo wa Tshisekedi mu bijyanye n’umurongo we ndetse n’imyumvire yoguheza bamwe.
Ariko kandi, amagambo ye agarura ikibazo cy’ingenzi mu buzima bwa politiki ya Congo: ese kurengera ubusugire bw’igihugu no kurwanya kwigomeka bishobora kugendana no gushyiraho uburyo bwizewe bwo gukemura ibibazo bya politiki n’umutekano, kugira ngo abaturage badakomeza kubabara bazira amakimbirane y’abanyapolitiki?
Kuba Kamerhe ashinja Kabila gushyigikira cyangwa guteza imbere inzira yo kwigomeka ntibihagije ubwabyo kugira ngo ibyo ashinja uwahoze ari Perezida bifatwe nk’ukuri kwamaze kwemezwa. Ibyo ni ibirego byatanzwe n’umunyapolitiki ushyigikiye ubutegetsi buriho, bityo bikaba bikwiye gusuzumwa hashingiwe ku bimenyetso no ku yandi makuru yizewe.
Ku rundi ruhande, Joseph Kabila na we ntakwiye gusuzumwa gusa hashingiwe ku birego by’abamurwanya muri politiki. Mu gusuzuma uruhare rwe mu bibazo bya Congo, hakwiye kurebwa amateka ye mu miyoborere, ibyemezo yafashe, uruhare rwe muri politiki y’igihugu n’ingaruka ibikorwa bye byagize ku Banyekongo.
Abamushyigikiye bashobora kumubona nk’umunyapolitiki ushobora kugira uruhare mu gushaka ibisubizo by’ibibazo igihugu kimazemo igihe, cyane cyane mu gihe hari abaturage bavuga ko bageze mu kaga kubera intambara zimaze imyaka myinshi zibera mu burasirazuba bw’igihugu.
Ku Banyekongo bahuye n’ubuhunzi, ubwicanyi, kwimurwa ku ngufu no gutakaza ibyabo, ikibazo cy’ingenzi si ukumenya gusa uruhande rutsinda mu ntambara ya politiki, ahubwo ni ukumenya uzabaha umutekano, ubutabera n’uburenganzira bwabo.
Hari kandi abaturage bashinja inzego z’ubutegetsi bwa Kinshasa, ziyobowe na Perezida Félix Tshisekedi, kugira uruhare mu bibazo by’umutekano bimaze imyaka myinshi bibagiraho ingaruka.
Bityo, gusaba amahoro ntibikwiye kuba impamvu yo guhita umuntu afatwa nk’ufite ukuri kose. Icy’ingenzi ni ibikorwa bifatika, kubahiriza uburenganzira bwa muntu no gushakira igihugu inzira y’amahoro arambye.
Vital Kamerhe ni muntu ki muri politiki ya Congo?
Vital Kamerhe ni umwe mu banyapolitiki bazwi cyane muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo. Yigeze kuyobora Inteko Ishinga Amategeko y’igihugu, aba umwe mu bantu bakomeye mu buzima bwa politiki ya Congo, kandi yagize uruhare mu biganiro no mu bufatanye bw’amashyaka atandukanye.
Yabaye kandi umwe mu bafatanyabikorwa ba Félix Tshisekedi, barimo igihe bagiraga ubufatanye bwa politiki bwagize uruhare mu rugendo rwe rwo kugera ku butegetsi. Nyuma yaje kugira inshingano zikomeye mu butegetsi bwa Tshisekedi, zirimo izijyanye n’Ibiro bya Perezida wa Repubulika.
Mu mwaka wa 2024, Kamerhe yongeye gutorerwa kuyobora Inteko Ishinga Amategeko, Umutwe w’Abadepite, inshingano zamushyize mu mwanya ukomeye mu miyoborere y’igihugu.
Ariko amateka ye ya politiki ntiyabayeho nta mpaka. Mu mwaka wa 2020, yakatiwe igifungo mu rubanza rujyanye no kunyereza amafaranga yari agenewe gahunda y’imiturire. Nyuma yaje kurekurwa mu bujurire mu mwaka wa 2022. Ibyo byabaye igice gikomeye mu mateka ye ya politiki, nubwo yakomeje kugira uruhare mu miyoborere y’igihugu.
Imyumvire ye ku Batutsi na Justin Bitakwira
Mu biganiro bijyanye na politiki n’amakimbirane yo mu burasirazuba bwa Congo, Vital Kamerhe na Justin Bitakwira bagiye bagarukwaho ku bijyanye n’imvugo zerekeye Abatutsi n’ingaruka zazo ku mibereho y’andi moko y’abaturage.
Bityo, kuri benshi, Kamerhe ni umwe mu banyapolitiki bagarukwaho mu mpaka zijyanye n’imvugo zifatwa nk’izigaragaza urwango cyangwa ivangura rikorerwa Abatutsi, kimwe na Justin Bitakwira.
Umwanzuro: Amahoro azashingira ku bikorwa, si ku magambo gusa
Amagambo ya Vital Kamerhe ashyira Joseph Kabila mu mwanya wo gusubiza ibibazo bijyanye n’umurongo wa politiki akurikirana, ariko anongera gukangura impaka ku buryo ibibazo by’umutekano n’ubutegetsi bikwiye gukemurwa muri Congo.
Kamerhe ashimangira ko kwigomeka bitagomba kuba inzira yo kugera ku butegetsi, mu gihe bamwe mu Banyekongo bahangayikishijwe n’uko inzira za politiki zemewe zitabagezaho umutekano, ubutabera n’imiyoborere biboneye.
Ku ruhande rwa Kabila, abamushyigikiye bashobora kubona muri we umunyapolitiki ushobora kugira uruhare mu guhangana n’ibibazo by’igihugu no gushaka ibisubizo by’akaga abaturage bamwe bavuga ko batewe n’amakimbirane n’imiyoborere mibi.
Icyakora, amahoro arambye ntazagerwaho no gushinja abandi gusa. Azagerwaho igihe abanyapolitiki bose, baba abari ku butegetsi cyangwa abatavuga rumwe na bwo, bazemera kubazwa inshingano zabo, bakirinda imvugo z’urwango, bakubahiriza uburenganzira bwa muntu kandi bagashyira inyungu z’abaturage imbere y’inyungu zabo za politiki.
Nk’uko Kamerhe yabivuze, abaturage bazacira abanyapolitiki urubanza bashingiye ku bikorwa byabo. Ikibazo gisigaye ni ukumenya niba abo banyapolitiki bose bazemera ko iryo hame ribareba kimwe.
Minembwe Capital News (MCN)