RDC Byakaze: Kabila Afunguye Urundi Rugamba, Tshisekedi Ahagarika Amashyaka 13!
MINEMBWE CAPITAL NEWS (MCN)
Ishingwa ry’umutwe mushya wa politiki n’igisirikare witwa Front pour la refondation de la nation (FRN), uyobowe na Joseph Kabila wahoze ari Perezida wa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), ryazanye impinduka zikomeye mu ishusho ya politiki y’icyo gihugu. Ibi bibaye mu gihe ubutegetsi bwa Perezida Félix Tshisekedi bukomeje guhangana n’ibibazo by’umutekano n’ihangana rikomeye n’abatavuga rumwe na bwo.
FRN yatangajwe ku mugaragaro i Goma ku itariki ya 12/10/2026, ihuza abanyapolitiki n’abayobozi b’imitwe ifite uruhare rukomeye mu ntambara zo mu burasirazuba bwa RDC. Mu bantu bagaragara muri iri huriro harimo Corneille Nangaa, Bertrand Bisimwa, Major General Sultan Makenga na Freddy Kaniki.
Iyi ntambwe ije mu gihe Joseph Kabila, wayoboye RDC kuva mu 2001 kugeza mu 2019, akomeje kugaragara nk’umunyapolitiki ufite amateka akomeye mu miyoborere y’igihugu. Kuba ubu ari ku isonga ry’ihuriro rihuza imbaraga za politiki n’iz’igisirikare bishobora gutuma ubutegetsi bwa Tshisekedi bwongera gusuzuma ingamba zabwo zo guhangana n’ababurwanya.
Ku itariki ya 15/10/2026, nyuma y’iminsi itatu gusa FRN itangajwe, Minisiteri y’Umutekano w’Imbere mu gihugu yategetse ko ibikorwa by’amashyaka 13 ya politiki bihagarikwa ku butaka bwose bwa RDC. Muri ayo mashyaka harimo PPRD ya Joseph Kabila, LGD ya Matata Ponyo, PISTE-E ya Seth Kikuni, ADCP ya Corneille Nangaa na AARC ya Élysée Minembwe, hamwe n’andi mashyaka umunani.
Icyo cyemezo cyamenyeshejwe inzego zitandukanye za Leta, zirimo Ibiro bya Perezida wa Repubulika, Ibiro bya Minisitiri w’Intebe, Polisi y’Igihugu, Urwego rw’Ubutasi (ANR) n’Urwego rushinzwe Abinjira n’Abasohoka (DGM).
Icyakora, inyandiko yatangajwe ntiyasobanuye impamvu z’ihagarikwa ry’ibikorwa by’ayo mashyaka, igihe rizamara cyangwa ishingiro ryaryo mu mategeko. Guhagarika ibikorwa by’ishyaka kandi ntibihita bisobanura ko ryaseshejwe burundu.
Igihe iki cyemezo cyafatiwe, gikurikiye hafi ishingwa rya FRN, cyatumye havuka ibibazo ku mpamvu zacyo n’ingaruka gishobora kugira ku miterere ya politiki ya RDC. Nubwo kugeza ubu nta gihamya ihagije yerekana ko guhagarika ibikorwa by’ayo mashyaka byatewe n’ishyirwaho rya FRN, kuba PPRD ya Kabila na ADCP ya Corneille Nangaa biri mu mashyaka yibasiwe n’icyo cyemezo bituma iri huriro ridashobora kwirengagizwa mu isesengura ry’ibiri kubera muri politiki ya Congo.
Kuki FRN ishobora kuba imbogamizi ikomeye ku butegetsi bwa Tshisekedi?
FRN ntiyagaragaye nk’ihuriro rigamije guhatanira ubutegetsi binyuze mu nzira za politiki gusa. Abayobozi baryo batangaje ko bagamije guhindura imiyoborere y’igihugu no kurwanya ubutegetsi bwa Kinshasa, bagaragaza ko biteguye gukoresha uburyo butandukanye, harimo n’ingufu za gisirikare.
Kuba iri huriro riyobowe na Joseph Kabila, wigeze kumara hafi imyaka 18 ku butegetsi, bishobora kongerera uburemere muri politiki. Kabila afite ubunararibonye mu miyoborere y’igihugu, azi imikorere y’inzego za Leta kandi afite amateka mu mibanire y’abanyapolitiki. Ubu bunararibonye bushobora kumufasha gusuzuma ibibazo byugarije ubutegetsi n’aho abatavuga rumwe na bwo bashobora gushyira imbaraga.
Ikindi ni uko FRN ihuza abantu bafite amateka n’inshingano bitandukanye. Guhuza abanyapolitiki n’abayobozi b’imitwe ifite ubushobozi bwa gisirikare bishobora gutuma ubutegetsi bwa Kinshasa buhangana n’imbogamizi zitarebana n’umutekano gusa, ahubwo zikagera no ku miyoborere, ibiganiro bya politiki n’imibanire n’ibihugu byo mu karere.
Ibi bishobora gutuma Perezida Tshisekedi abona ko ikibazo cya FRN kirenze guhangana n’umunyapolitiki umwe cyangwa umutwe umwe witwaje intwaro. Icyakora, ingaruka iri huriro rizagira zizaterwa n’ubumwe bw’abarigize, ubushobozi bwo guhuza intego zabo, uko abaturage baryakira n’uko ibihugu byo mu karere n’amahanga bizaryitwaramo.
Guhagarika amashyaka 13: Ese ni igisubizo cya Kinshasa ku mpinduka nshya za politiki?
Icyemezo cyo guhagarika ibikorwa by’amashyaka 13 cyafashwe mu gihe politiki ya RDC irimo guhinduka. Ibi bituma havuka ibibazo byinshi bikikeneye ibisubizo: Ni izihe mpamvu zatumye ayo mashyaka ahagarikwa? Ni irihe shingiro ry’amategeko ryakoreshejwe? Ese icyemezo kireba ibikorwa bimwe na bimwe cyangwa ibikorwa byose by’ayo mashyaka? Ni iki kizakurikiraho?
Ibisubizo by’ibi bibazo ni ingenzi kugira ngo hamenyekane niba iki cyemezo gifite intego isobanutse ishingiye ku mategeko cyangwa niba gishobora kongera impaka ku bwisanzure bwa politiki muri RDC.
Amashyaka 13 yagaragajwe ko yahagaritswe ni aya akurikira:
- PPRD ya Joseph Kabila;
- LGD ya Matata Ponyo;
- PISTE-E ya Seth Kikuni;
- AAP ya Théophile Bemba Fundu;
- UDA originelle ya Claudel Lubaya;
- MPCR ya Jean-Claude Vuemba;
- ATD ya José Makila Sumanda;
- PNEL ya Michel Mwika Banza;
- MLP ya Franck Diongo;
- UPC ya Thomas Lubanga;
- ADCP ya Corneille Nangaa;
- COFEDEC ya Filia Tshipasa Kahindo;
- AARC ya Élysée Minembwe.
Kuba ayo mashyaka atandukanye ari mu yahagaritswe bishobora kugira ingaruka ku mikorere y’abatavuga rumwe n’ubutegetsi, cyane cyane mu gihe igihugu gikomeje guhangana n’ibibazo by’umutekano n’amakimbirane ya politiki.
Ese Tshisekedi yaba yaratangiye guhangayikishwa n’imbaraga za Kabila?
Iki ni kimwe mu bibazo byibazwa nyuma y’itangazwa rya FRN n’icyemezo cyo guhagarika ibikorwa by’amashyaka 13.
Iyo uwahoze ayobora igihugu agarutse ku isonga ry’ihuriro rirwanya ubutegetsi buriho, cyane cyane irihuza abanyapolitiki n’abayobozi b’imitwe ifite ubushobozi bwa gisirikare, bishobora gutuma ubutegetsi bwongera gusuzuma ingamba zabwo.
Ibi bishobora no kuba muri RDC, aho Joseph Kabila afite amateka akomeye mu miyoborere y’igihugu, mu gihe FRN igaragara nk’ihuriro rishya mu gihe amakimbirane yo mu burasirazuba akomeje kuba imbogamizi ikomeye.
Niba FRN izashobora gukomeza kunga abayigize no kongera igitutu kuri Leta, ishobora kuba imwe mu mbaraga zizagira uruhare mu kugena icyerekezo cya politiki ya RDC mu gihe kiri imbere. Icyakora, kuba iri huriro ryaratangajwe ntibihagije kugira ngo hemezwe ko rizashobora kugera ku ntego zaryo cyangwa ko ubutegetsi bwa Tshisekedi bumaze kurigereranya nk’iterabwoba rikomeye.
Ingaruka zishobora kugera ku mutekano n’ibiganiro by’amahoro
Ku rwego rw’umutekano, guhuza imbaraga z’abayobozi b’imitwe itandukanye bishobora kongera imbogamizi ku ngabo za Leta n’inzego zishinzwe umutekano. Ku rwego rwa politiki, kuba Kabila ari ku isonga rya FRN bishobora gukurura bamwe mu banyapolitiki batishimiye imiyoborere iriho, mu gihe abandi bashobora kwanga kwifatanya na we bitewe n’uko babona iri huriro n’inzira ryahisemo yo kurwanya ubutegetsi.
Ku bijyanye n’ibiganiro by’amahoro, FRN ishobora gutuma impande zirebwa n’amakimbirane zisubira kureba uburyo zaganira ku iherezo ry’intambara. Ariko kandi, ishobora gutuma ibiganiro birushaho kugorana, bitewe n’uko Leta n’abayobozi b’iri huriro bazahitamo kwitwara.
Uko ibihugu byo mu karere n’abafatanyabikorwa mpuzamahanga bazakira FRN na byo bizagira uruhare rukomeye mu hazaza hayo. Icyakora, nta mwanzuro ukwiye gufatwa mbere y’uko hagaragara ibimenyetso bifatika byerekana uko iri huriro rizakorana n’izo nzego n’ingaruka rizagira ku nzira z’amahoro.
Ni iki gikwiye gukurikiranwa mu minsi iri imbere?
Hari ibintu bine bizafasha gusobanura icyerekezo gishya cya politiki ya RDC.
Icya mbere ni uko Leta ya Tshisekedi izasobanura impamvu n’ishingiro ry’amategeko byatumye ihagarika ibikorwa by’amashyaka 13. Icya kabiri ni ubushobozi bwa FRN bwo guhuza abayigize no gushyira mu bikorwa intego yatangaje. Icya gatatu ni uko abandi banyapolitiki bazitwara, cyane cyane niba hari abazifatanya na Kabila cyangwa abazahitamo gukomeza kwitandukanya na we. Icya kane ni ingaruka iri huriro rizagira ku biganiro by’amahoro no ku mutekano mu burasirazuba bw’igihugu.
Ibisubizo by’ibi bibazo bizafasha kugaragaza niba FRN izaba ihuriro rifite ubushobozi bwo guhindura imiterere ya politiki ya RDC cyangwa niba izaguma kuba imwe mu mpande ziri mu makimbirane akomeje kuzonga igihugu.
Ishingwa rya FRN riyobowe na Joseph Kabila ni impinduka ikwiye gukurikiranwa muri politiki ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo. Kuba riyobowe n’uwigeze kumara hafi imyaka 18 ayobora igihugu, rikaba rihuza abanyapolitiki n’abayobozi b’imitwe ifite ubushobozi bwa gisirikare, bishobora kongera igitutu kuri Perezida Félix Tshisekedi.
Icyemezo cyo guhagarika ibikorwa by’amashyaka 13, harimo PPRD ya Kabila na ADCP ya Corneille Nangaa, cyafashwe nyuma y’iminsi itatu gusa FRN itangajwe. Kuba ibi byabaye mu gihe gito cyane bituma havuka ibibazo ku mpamvu z’ibi byemezo n’ingaruka bishobora kugira ku miterere ya politiki y’igihugu. Icyakora, nta gihamya ihagije iragaragaza ko ishingwa rya FRN ari ryo ryateye ihagarikwa ry’ayo mashyaka.
Ikibazo gikomeye gisigaye ni ukumenya niba FRN izashobora guhindura imbaraga za politiki n’iza gisirikare ihuje mo impinduka zifatika mu miyoborere ya RDC, cyangwa niba ihangana rishya rizatuma igihugu kirushaho guhura n’ibibazo bikomeye by’umutekano na politiki.
Minembwe Capital News (MCN)