MINEMBWE MU KAGA: Me Byashoni arasaba ubutabazi bwihutirwa
MINEMBWE CAPITAL NEWS (MCN)
Me Maniragaba Byashoni John, umunyamategeko akaba anaharanira uburenganzira bwa muntu, yasohoye ubutumwa kuri iki Cyumweru, tariki ya 25/10/2026, agaragaza impungenge afite ku mutekano n’imibereho y’abaturage bo mu Minembwe, mu Ntara ya Kivu y’Amajyepfo, mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC). Yasabye ko abo baturage bahabwa uburinzi n’ubutabazi bwihutirwa.
Muri ubwo butumwa bwiswe “Ibisobanuro ku mutekano n’imibereho y’abaturage bo mu Minembwe”, Me Byashoni yagarutse ku bibazo by’umutekano, ingaruka z’ibura ry’ibiribwa n’ibindi bikoresho by’ibanze, kurindwa kw’abasivili, kubahirizwa kw’amasezerano y’amahoro, ndetse n’uruhare rw’abayobozi n’imiryango mpuzamahanga mu gushaka ibisubizo birambye.
- Impungenge ku mutekano w’abaturage bo mu Minembwe
Me Byashoni yavuze ko umutekano wo mu Minembwe ukomeje gutera impungenge zikomeye, mu gihe abaturage bahanganye n’ingaruka z’ifungwa ry’inzira n’umutekano muke. Yagaragaje ko ibyo bibashyira mu bwoba no mu rujijo ku bijyanye n’ahazaza habo.
Yavuze ko, nk’uko amakuru n’ubuhamya bitangwa n’amasoko yo muri ako gace bibigaragaza, ibitero by’indege zo mu bwoko bwa Sukhoi n’indege zitagira abapilote (drones) bikomeje gushyira mu kaga abasivili.
Ibyo bitero bivugwa ko bishinjwa ingabo za Leta ya Kinshasa n’abo bafatanya, barimo Ingabo z’u Burundi (FDNB), Wazalendo n’abacanshuro b’abanyamahanga.
Me Byashoni yongeyeho ko ibyo birego bigikeneye kugenzurwa mu buryo bwigenga, ariko ko uburemere bw’amakuru atangwa busaba ko ikibazo gihabwa ubutabazi bwihutirwa. Yashimangiye ko kurinda abasivili bigomba kuba inshingano y’ibanze, hatitawe ku ruhande rufite uruhare mu mirwano.
Ku bijyanye n’itangazwa ry’ishyirwaho ry’ihuriro rya politiki Front pour la Refondation de la Nation (FRN), Me Byashoni yavuze ko iryo huriro, riyobowe n’uwahoze ari Perezida wa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, Joseph Kabila Kabange, ritegerejweho kugira uruhare mu gukemura ibibazo biriho.
Yavuze ko ibikorwa byaryo bizagomba gusuzumwa hashingiwe ku bushobozi rifite bwo guteza imbere ibiganiro, kugabanya amacakubiri no gushaka igisubizo kirambye cy’amahoro.
- Ikibazo cy’ubutabazi gikomeje gukomera
Me Byashoni yagaragaje ko ifungwa ry’inzira, ingorane zo kugeza ibicuruzwa n’ibiribwa ku baturage, hamwe n’ibura ry’imvura ryagaragaye kugeza mu mpera z’uku kwezi kwa Cumi, bikomeje kongera ibyago by’inzara no kwangirika kw’imibereho y’abaturage.
Yavuze ko, nk’uko amakuru aturuka mu baturage abigaragaza, hari imiryango igorwa no kubona ibikenerwa mu buzima bwa buri munsi.
Yasabye ko hatangwa ubutabazi bwihutirwa kandi bujyanye n’ibikenewe, by’umwihariko ku bana, abasaza, abagore batwite, abantu bafite ubumuga, abavuye mu byabo n’indi miryango ifite intege nke mu mibereho.
Mu kugaragaza uburemere bw’iki kibazo, Me Byashoni yagarutse ku mpungenge zari zagaragajwe n’umuyobozi wa Lundu, witwa Bikino Mitabu, mu butumwa yanyujije ku mbuga nkoranyambaga.
Yasabye ko hafungurwa inzira zifasha kugeza ku baturage ibiribwa, imiti, amazi meza n’ibindi bikoresho by’ibanze. Yashimangiye ko ubutabazi butagomba gukoreshwa mu nyungu za politiki cyangwa ngo buhuzwe n’amakimbirane ya politiki n’igisirikare.
- Kurinda abasivili ni inshingano idashobora kwirengagizwa
Me Byashoni yahamagariye inzego zibifitiye ububasha n’impande zose zifite intwaro cyangwa uruhare mu bibazo by’umutekano mu Ntara za Kivu y’Amajyaruguru na Kivu y’Amajyepfo, ndetse no mu misozi miremire, kuzuza inshingano zo kurinda abasivili, gukumira ibitero no koroshya ibikorwa by’ubutabazi.
Yashimangiye ko nta muryango mugari ugomba gufatwa nk’uwakoze icyaha kubera ibitekerezo bya politiki cyangwa uruhare mu bikorwa bya gisirikare abantu bawushinja.
By’umwihariko, yavuze ko abasivili b’Abanyamulenge bo mu Minembwe batagomba na rimwe kugirirwa nabi cyangwa guhohoterwa mu rwego rwo kwihimura kubera amakimbirane ya politiki, ibikorwa bya gisirikare cyangwa ibirego byerekezwa ku bantu bamwe na bamwe.
Me Byashoni yibukije ko kurengera uburenganzira bwa muntu bisaba kutabogama, kubaha agaciro ka buri muntu, gufata abantu kimwe no kwamagana ivangura iryo ari ryo ryose.
Yongeyeho ko abaturage bose bahuye n’ingaruka z’intambara bakwiye kurindwa nta vangura iryo ari ryo ryose.
- Kubahiriza amasezerano y’amahoro no gushyira imbere ibiganiro
Me Byashoni yasabye impande zose zirebwa n’amakimbirane kubahiriza ibyo ziyemeje mu guhagarika imirwano no gushyira mu bikorwa mu buryo bunoze amasezerano n’imyanzuro byavuye mu biganiro by’amahoro bya Doha na Washington.
Yavuze ko izo gahunda zishobora gutanga umusaruro urambye ari uko ziganisha ku kugabanuka kw’ihohoterwa, kurindwa nyakuri kw’abasivili, gufungurwa kw’inzira zikoreshwa mu kugeza ibicuruzwa ku baturage, koroherezwa kw’ibikorwa by’ubutabazi no gushaka ibisubizo bya politiki birimo impande zitandukanye.
Yashimangiye ko amahoro atagomba guhora mu magambo, ahubwo ko agomba kugaragarira mu buzima bwa buri munsi bw’abaturage bo mu Minembwe, Masisi no mu tundi duce two mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo twibasiwe n’intambara.
Yavuze ko ibiganiro, kubahiriza uburenganzira bwa muntu n’ubushake bwa politiki ari ingenzi mu gushaka inzira yo kuva muri iki kibazo.
- Ubutumwa ku muryango mpuzamahanga n’Abanyekongo baba mu mahanga
Mu gusoza ubutumwa bwe, Me Byashoni yavuze ko Minembwe idakwiye gutereranwa ngo abaturage baho bakomeze kubaho mu nzara, mu bwoba no mu bwigunge.
Yasabye umuryango mpuzamahanga, imiryango itanga ubutabazi, inzego zirengera uburenganzira bwa muntu n’inzego za Leta zibifitiye ububasha gusuzuma byihutirwa uko ibintu bimeze no gushaka ubushobozi bukenewe kugira ngo abaturage bafashwe.
Yanasabye abanyapolitiki, abayobozi b’imiryango, sosiyete sivile n’Abanyekongo baba mu mahanga gutanga ibitekerezo n’ubutumwa byubaka, bifite ishingiro kandi byita ku kuri kw’ibibera mu duce twugarijwe n’ibibazo.
Yavuze ko amagambo atangazwa mu ruhame akwiye kugira uruhare mu kurengera ubuzima bw’abantu, kugabanya umwuka mubi no gufungura inzira igana ku mahoro.
Me Byashoni yashimangiye ko icyihutirwa atari ugukongeza amacakubiri, ahubwo ko ari ugutabara abantu no kurokora ubuzima bwabo. Yavuze ko bidakwiye kwerekana imiryango imwe n’imwe nk’abanzi, ahubwo ko igikenewe ari uguharanira ko buri muturage abaho mu mutekano, mu cyubahiro kandi atavangurwa.
Yasoje ubutumwa bwe ashimangira ko Minembwe ikeneye kurindwa, guhabwa ubutabazi no kugarurirwa amahoro, asaba ko amagambo ahinduka ibikorwa bifatika.
Minembwe Capital News (MCN)
