Perezida Tshisekedi, Ari Imbere ya Putin, Yavuguruje Perezida Trump ku Masezerano y’Amahoro muri RDC
MINEMBWE CAPITAL NEWS (MCN)
Perezida wa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, Félix Antoine Tshisekedi, yagaragaje ko ibiganiro by’amahoro byatangiriye i Washington na Doha bitatanze umusaruro ufatika mu guhagarika intambara yo mu burasirazuba bw’igihugu cye.
Ibi yabivugiye i Moscou mu Burusiya, mu nama yagiranye na Perezida w’icyo gihugu, Vladimir Putin. Amagambo ye yagaragaye nk’avuguruza ishusho Perezida wa Leta Zunze Ubumwe za Amerika, Donald Trump, yari aherutse gutanga ku musaruro w’ibiganiro by’amahoro, aho yari yagaragaje ko byagezweho n’uruhare rukomeye rw’ubuyobozi bwe.
Mu gihe Trump yari yagaragaje ko ibikorwa by’ubuyobozi bwe byagize uruhare mu gushaka guhagarika intambara yo mu burasirazuba bwa Congo, Tshisekedi we yashimangiye ko gutangiza ibiganiro no gushyira umukono ku masezerano bidahagije kugira ngo havugwe ko amahoro yagezweho.
Mu ijambo rye imbere ya Vladimir Putin, Tshisekedi yagize ati: “Hari inzira z’ibiganiro zatangijwe, zirimo iya Washington n’iya Doha. Ariko ikibabaje ni uko kugeza ubu gushyira mu bikorwa ibyumvikanyweho bitaragaragaza umusaruro ufatika.”
Aya magambo agaragaza ko, nubwo Kinshasa yemera ko ibiganiro bya Washington na Doha ari inzira z’ingenzi mu gushaka amahoro, itanyuzwe n’ibimaze kugerwaho mu ishyirwa mu bikorwa ry’ibyemezo byafashwe n’impande bireba.
Tshisekedi ntiyigeze avuga mu buryo butaziguye ko Donald Trump yibeshye cyangwa ko amasezerano ya Washington nta kamaro afite. Icyakora, ubutumwa bwe bugaragaza itandukaniro rikomeye hagati y’uko Trump agaragaza umusaruro w’ibikorwa bye muri RDC n’uko ubuyobozi bwa Kinshasa bubona uko ibintu byifashe ku butaka.
Yasabye u Burusiya kugira uruhare rukomeye mu gushakira Congo amahoro
Uretse kugaragaza ko amasezerano ya Washington na Doha ataratanze umusaruro wifuzwa, Tshisekedi yanahamagariye u Burusiya kugira uruhare rukomeye mu gushakira igisubizo intambara imaze igihe mu burasirazuba bwa RDC.
Yibukije Vladimir Putin ko u Burusiya ari kimwe mu bihugu bitanu bihoraho mu Nama y’Umutekano y’Umuryango w’Abibumbye (UNSC), bityo bukaba bufite ubushobozi bwo kugira uruhare mu gushyigikira imyanzuro mpuzamahanga igamije kugarura amahoro muri Congo.
Muri urwo rwego, yagarutse ku Cyemezo cya 2773 cy’Inama y’Umutekano y’Umuryango w’Abibumbye, agaragaza ko na cyo kitarashyizwe mu bikorwa uko bikwiye.
Tshisekedi yavuze ko icyo cyemezo gisaba guhagarika imirwano, kubahiriza ubusugire bw’ubutaka bwa RDC no kuva kw’ingabo z’amahanga ku butaka bwa Congo.
Yanongeye gushinja u Rwanda kugira uruhare mu ntambara yo mu burasirazuba bwa Congo, avuga ko ingabo zarwo zigikomeje kuba mu bice bimwe by’icyo gihugu. Ibi ni ibirego bya Kinshasa, u Rwanda na rwo rwagiye ruhakana.
Yasabye ko manda ya MONUSCO yongerwa
Ikindi Tshisekedi yagejeje kuri Putin ni ikibazo cy’ahazaza h’ingabo z’Umuryango w’Abibumbye ziri muri RDC, zizwi nka MONUSCO.
Yagaragaje ko manda y’izo ngabo yari iteganyijwe kurangira ku itariki ya 20/12/2026, asaba u Burusiya gushyigikira iyongerwa ryayo binyuze mu Nama y’Umutekano y’Umuryango w’Abibumbye.
Ibi bigaragaza ko Kinshasa ikomeje gushaka ubufasha bw’abafatanyabikorwa mpuzamahanga mu bijyanye n’umutekano, nubwo mbere yari yaragaragaje ubushake bwo kugabanya cyangwa kurangiza buhoro buhoro ibikorwa bya MONUSCO muri RDC.
Congo ishaka kwagura umubano n’u Burusiya
Uruzinduko rwa Tshisekedi i Moscou ntirwari rushingiye gusa ku kibazo cy’intambara. Yagaragaje kandi ubushake bwa RDC bwo kongera ubufatanye n’u Burusiya mu nzego zitandukanye, zirimo ubukungu, ingufu, ubuhinzi, ikoranabuhanga no gutunganya umutungo kamere.
Yashimangiye ko igihugu cye gishaka kwagura umubano n’ibihugu bitandukanye, kandi ko ubufatanye hagati ya Kinshasa na Moscou bushobora gutanga amahirwe mashya mu iterambere ry’ibihugu byombi.
Amasezerano ya Washington na Doha aracyapimirwa ku ishyirwa mu bikorwa
Ibyatangajwe na Tshisekedi byongeye kugaragaza imbogamizi zikomeye ziri mu nzira z’ibiganiro by’amahoro: itandukaniro riri hagati yo kumvikana ku mpapuro no gushyira ibyumvikanyweho mu bikorwa.
Amasezerano ya Washington na Doha yari yitezweho gufasha guhagarika intambara no gushyiraho inzira y’umutekano urambye mu burasirazuba bwa RDC. Icyakora, kuba Tshisekedi yemereye imbere ya Putin ko ibiganiro bitaratanze umusaruro ufatika bigaragaza ko inzira iganisha ku mahoro igifite imbogamizi zikomeye.
Ku ruhande rwa dipolomasi, amagambo ye ashobora gufatwa nk’uburyo bwo kongera kwereka amahanga ko Kinshasa idashaka kugarukira ku masezerano n’amagambo y’abayashyigikiye, ahubwo ko ishaka kubona impinduka zifatika ku butaka.
Ibyo yavuze imbere ya Vladimir Putin byerekana ko Kinshasa ikomeje gushaka ubundi bufatanye mpuzamahanga, mu gihe isaba impande zose zifite uruhare mu biganiro by’amahoro gushyira mu bikorwa ibyo ziyemeje kugira ngo bigire umusaruro ugaragara.
MINEMBWE CAPITAL NEWS (MCN)
