Perezida Tshisekedi Yagarutse kuri FDLR mu Burusiya: Ibyo Yavuze Bihura Bite na Raporo za Loni?
Minembwe Capital News (MCN)
Perezida wa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), Félix Tshisekedi, yongeye kuvuga ku mutwe wa FDLR, ahakana ko ukomeje guteza ikibazo cy’umutekano ku Rwanda. Yavuze ko u Rwanda rukoresha uyu mutwe nk’urwitwazo mu bibazo by’umutekano biruhuza na Congo, anatangaza ko abarwanyi ba FDLR bari gukusanyirizwa ahitwa Kitona kugira ngo bazoherezwe mu bihugu byemeye kubakira cyangwa basubizwe mu Rwanda ku bushake bwabo.
Icyakora, ibyo Tshisekedi yatangaje byongeye kuzamura ibibazo ku ruhare rwa FDLR mu mutekano w’akarere, cyane cyane iyo bigereranyijwe n’ibikubiye muri raporo zitandukanye z’impuguke z’Umuryango w’Abibumbye (Loni), zagiye zigaragaza ibikorwa by’uyu mutwe n’imikoranire yawo n’inzego z’umutekano za Congo.
Ibyo Tshisekedi yatangaje ku barwanyi ba FDLR
Mu kiganiro yagiranye n’Abanye-Congo baba mu Burusiya, Perezida Tshisekedi yavuze ko abayobozi ba FDLR bamaze gusaza, asobanura ko ikibazo cy’uyu mutwe ari kimwe mu byo u Rwanda rwitwaza mu bibazo biruhuza na RDC.
Yongeyeho ko, ku busabe bwa Leta Zunze Ubumwe za Amerika, Congo yatangiye gukusanyiriza abarwanyi ba FDLR ahitwa Kitona, aho bategereje koherezwa mu bihugu byemeye kubakira cyangwa bagasubira mu Rwanda ku bushake bwabo.
Ibi yabivuze mu gihe ikibazo cya FDLR kimaze igihe kigarukwaho mu biganiro bya dipolomasi hagati ya Kigali na Kinshasa, cyane cyane mu rwego rwo gushaka igisubizo kirambye ku bibazo by’umutekano mu burasirazuba bwa RDC.
Raporo za Loni zigaragaza iki ku bikorwa bya FDLR?
Nubwo Tshisekedi avuga ko abayobozi ba FDLR bashaje, raporo zitandukanye za Loni zagaragaje ko uyu mutwe wakomeje ibikorwa bya gisirikare, ndetse ugakomeza no gushaka abarwanyi bashya.
Raporo za Loni zagiye zigaragaza ibitero byagabwe ku butaka bw’u Rwanda mu bihe bitandukanye.
Ku itariki ya 27/11/2012, abarwanyi ba FDLR bagera kuri 160 bambutse umupaka banyuze mu gace ka Gasizi, batera ibirindiro by’ingabo z’u Rwanda i Kabuhanga na Muti, mu Karere ka Rubavu.
Ku itariki ya 02/12/2012, abandi barwanyi bagera kuri 80 binjiye hafi y’ikirunga cya Bisoke, bagaba igitero ku birindiro byari hafi ya Kinigi, aho bivugwa ko bishe umukozi warindaga pariki.
Mu kwezi kwa cumi 2019, igitero cyagabwe mu Kinigi, mu Karere ka Musanze, gihitana abaturage 14. Inzego z’u Rwanda zagihuje na RUD-Urunana, umutwe uvugwaho kuba warakomotse kuri FDLR.
Ibi ni bimwe mu byatumye ikibazo cya FDLR gikomeza kuba ingingo ikomeye mu biganiro by’umutekano hagati y’u Rwanda na RDC.
Abayobozi bashaje, ariko FDLR iracyashaka abarwanyi bashya
Imvugo ya Tshisekedi ivuga ko abayobozi ba FDLR bashaje ntikuraho ikibazo cy’abarwanyi bashya uyu mutwe ushobora gukomeza kwinjiza kugira ngo basimbure abawuvamo cyangwa abaguye mu mirwano.
Raporo ya Loni yo mu 2024 yagaragaje ko umutwe wa FDLR-FOCA wari ufite abarwanyi bari hagati ya 1.000 na 1.500. Yanavuze ko mu mpera z’ukwezi kwa mbere 2024 hinjiye abarwanyi bashya bagera kuri 600, biganjemo Abanye-Congo bari barahawe imyitozo ya gisirikare i Mihanja, muri Masisi.
Raporo yo mu kwezi kwa Karindwi 2025 na yo yagaragaje ko FDLR n’imitwe ya Wazalendo bongereye ibikorwa byo gushaka abarwanyi, barimo n’abana, mu duce bagenzuraga no mu nkambi z’abakuwe mu byabo.
Ibi bigaragaza ko ikibazo cya FDLR kitagarukira gusa ku myaka y’abayobozi bayo, ahubwo gikubiyemo n’imiterere y’uyu mutwe, ingengabitekerezo yawo n’uburyo ukomeje kubona abarwanyi bashya.
Imikoranire ya FDLR na FARDC ikomeje kugarukwaho muri raporo za Loni
Ikindi kibazo gikomeye kigarukwaho muri raporo z’impuguke za Loni ni imikoranire yavuzwe hagati ya FDLR n’igisirikare cya Congo, FARDC.
Raporo zitandukanye zagiye zigaragaza ko FARDC yahaga FDLR-FOCA ibikoresho bya gisirikare n’amafaranga, mu gihe uyu mutwe wagiraga uruhare mu bikorwa byo kurwanya M23.
Muri izo raporo, Fidel Sebagenzi yagaragajwe nk’umuhuza hagati ya FDLR-FOCA, imitwe ya VDP n’ubuyobozi bwa gisirikare bwa Kivu y’Amajyaruguru.
Impuguke za Loni zavuze kandi ko, nubwo Umugaba Mukuru wa FARDC yari yatanze amabwiriza yo guhagarika imikoranire na FDLR ku itariki ya 21/11/2023, ubufatanye hagati y’impande zombi bwakomeje kugaragara ku rugamba.
Raporo yanagarutse ku nama yabereye i Goma ku itariki ya 31/12/2024, yahuje abayobozi b’imitwe yitwaje intwaro n’abasirikare, igamije gushimangira ubufatanye mu bikorwa bya gisirikare.
Raporo yo mu kwezi kwa Cyenda 2025 na yo yagaragaje ko Leta ya Congo yatangaga amadolari 300.000 buri kwezi agenewe abarwanyi ba Wazalendo bakoranaga na FDLR, ayo mafaranga akanyuzwa ku biro bya Guverineri wa Kivu y’Amajyaruguru.
Ibi ni ibirego n’ibigaragazwa n’impuguke za Loni muri raporo zabo, mu gihe ikibazo cy’imikoranire y’imitwe yitwaje intwaro n’inzego za Leta ya Congo gikomeje kuba imwe mu ngingo ziganirwaho mu gushaka amahoro mu karere.
Ikibazo cya Kitona n’amasezerano ya Washington
Mu byo Tshisekedi yatangaje, kimwe mu bikomeye ni gahunda yo gukusanyiriza abarwanyi ba FDLR i Kitona mbere yo kubohereza mu bindi bihugu cyangwa kubasubiza mu Rwanda ku bushake bwabo.
Iyi gahunda ituma hibazwa niba uburyo RDC iteganya gukoresha buhuye n’ibiteganywa mu masezerano ya Washington no muri gahunda y’ibikorwa bya gisirikare izwi nka CONOPS.
Iyi gahunda iteganya ko ikibazo cya FDLR kigomba gukemurwa binyuze mu bikorwa birimo gusuzuma ingaruka zayo ku mutekano, kumenya aho abarwanyi n’ibikoresho byabo biherereye, guhanahana amakuru ku mitwe yayishibutseho no gutegura ibikorwa bigamije kuyambura ubushobozi bwo guhungabanya umutekano.
Ibyo bigomba gukurikirwa n’ibikorwa byo guhashya FDLR n’imitwe ifitanye isano na yo.
Ikindi kibazo ni ukumenya neza abarwanyi ba FDLR aho baherereye, bitewe n’uko raporo za Loni zagiye zigaragaza ko bamwe bivanga mu mitwe ya Wazalendo no mu zindi nzego zifitanye imikoranire na FARDC.
Raporo imwe yagaragaje ko abarwanyi ba FDLR bashoboraga kwiyitirira abandi, bakavuga ko uyu mutwe utagihari. Impuguke za Loni zanavuze ko zumvise umuyobozi wa FDLR ategeka umurwanyi w’imyaka 17 wari wafashwe guhakana ko ari umwe mu barwanyi b’uwo mutwe.
Ku itariki ya 10/10/2025, FARDC yatangaje ko FDLR igomba kurambika intwaro, ariko raporo za Loni zagaragaje ko hari abayobozi ba gisirikare n’abategetsi bakomeje kwizeza uyu mutwe ko ubufatanye buzakomeza bitewe n’uruhare rwayo mu mirwano.
Mu isesengura ryasohowe ku itariki ya 06/06/2026, Critical Threats Project na yo yagaragaje ko gahunda yo kwambura FDLR intwaro igoye gushyirwa mu bikorwa, bitewe n’imikoranire yayo n’inzego n’imitwe itandukanye ikorera mu burasirazuba bwa RDC.
Umuryango mpuzamahanga usaba RDC gushyiraho gahunda ifatika
Ku itariki ya 17/08/2026, ibihugu n’imiryango bigize itsinda mpuzamahanga rikurikirana ibibazo by’akarere k’Ibiyaga Bigari byasabye RDC gushyiraho gahunda ifatika, ingengabihe n’ubufatanye na MONUSCO mu gukemura ikibazo cya FDLR.
Iri tsinda ryashimangiye ko gukomeza gusangira ibirindiro cyangwa ibikorwa bya gisirikare na FDLR binyuranyije n’ibyemejwe mu masezerano ya Washington.
Muri rusange, ibyo Perezida Félix Tshisekedi yatangaje mu Burusiya byongeye kugarura mu ruhame ikibazo cya FDLR, cyane cyane ku bijyanye n’uburyo RDC igiye kugikemura.
Nubwo Tshisekedi avuga ko abayobozi b’uyu mutwe bashaje kandi ko abarwanyi bawo bari gukusanyirizwa i Kitona, raporo za Loni n’izindi nyandiko zagiye zigaragaza ibibazo by’imikoranire yawo n’imitwe ya Wazalendo ndetse n’inzego za gisirikare za Congo.
Ikibazo gisigaye ni ukumenya niba gahunda ya Kitona izaherekezwa n’ingamba zifatika zo gusenya ubushobozi bwa FDLR, nk’uko biteganywa mu masezerano n’ibyemezo byafashwe, cyangwa niba izagarukira gusa ku kwimura bamwe mu barwanyi bayo.
Minembwe Capital News (MCN)