RDC: Icyemezo Tshisekedi Yashyizeho Umukono Cyateje Impaka Zikomeye!
Minembwe Capital News (MCN)
Perezida wa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, Félix Antoine Tshisekedi, yashyizeho umukono ku Itegeko No 26/045 rigena uburyo referendumu zizajya zitegurwa kandi zigashyirwa mu bikorwa muri iki gihugu.
Iri tegeko ryashyizweho umukono ku itariki ya 09/11/2026, risimbura iryo ku itariki ya 22/11/2005, ryari risanzwe rigenga referendumu muri RDC. Ni na ryo ryari ryarakoreshejwe mu kwemeza Itegeko Nshinga igihugu kigenderaho kugeza ubu.
Iri tegeko rishya, ryemejwe n’Inteko Ishinga Amategeko na Sena, rigamije kwagura ibibazo bishobora gushyikirizwa abaturage kugira ngo babitangeho umwanzuro binyuze muri referendumu. Rishingiye ku ngingo ya 5 y’Itegeko Nshinga rya RDC, iteganya ko ubusugire bw’igihugu ari ubw’abaturage, bakaba bashobora kubukoresha mu buryo butaziguye binyuze mu matora cyangwa muri referendumu.
Kimwe mu bikubiye muri iri tegeko ni uko, mu gihe habayeho impamvu zidasanzwe kandi zikomeye, referendumu ishobora gukoreshwa mu gushyiraho Itegeko Nshinga rishya cyangwa guhindura ingingo zimwe na zimwe z’irisanzweho. Iyi ngingo kandi ishingiye ku myanzuro ibiri y’Urukiko Rushinzwe Kurinda Itegeko Nshinga, yafashwe ku itariki ya 15/01/2021 no ku itariki ya 28/07/2026.
Iri tegeko riteganya ko ububasha bwo gutangiza igikorwa cya referendumu buhabwa inzego zitandukanye. Perezida wa Repubulika ashobora kugitangiza, kimwe na Guverinoma iyo ibyemeje mu Nama y’Abaminisitiri. Abagize Inteko Ishinga Amategeko na bo bashobora kugisaba, igihe nibura kimwe cya kabiri cy’abagize buri mutwe, ari wo Sena n’Inteko Ishinga Amategeko, babishyigikiye.
Abaturage na bo bahawe ubwo burenganzira. Abanyekongo nibura 100.000 bashobora gusaba ko ikibazo runaka kijyanwa muri referendumu, binyuze mu nyandiko isaba ishyikirizwa umwe mu mitwe ibiri igize Inteko Ishinga Amategeko.
Mu gihe referendumu iteguwe, abaturage bazajya basabwa kugaragaza ibitekerezo byabo basubiza YEGO cyangwa OYA ku kibazo cyangwa ku nyandiko bashyiriwe imbere. Iri tegeko kandi rifata kwitabira icyo gikorwa nk’inshingano mbonezamubano ku muturage wese wujuje ibisabwa kandi wanditse ku rutonde rw’abatora.
Itegeko No 26/045 rigizwe n’ingingo zigera kuri 50, zigabanyijemo ibice umunani. Rigena uburyo bwo gutegura referendumu, ibikorwa byo kwiyamamaza, imigendekere y’itora, gukemura impaka zishobora kuvuka, ndetse n’ibihano biteganyirijwe abazica amabwiriza agenga icyo gikorwa.
Kuba iri tegeko ryemera ko referendumu ishobora gukoreshwa mu gushyiraho Itegeko Nshinga rishya cyangwa guhindura irisanzweho, byongeye gushyira mu biganiro bya politiki muri RDC ikibazo cy’impinduka zishobora gukorwa mu mitegekere y’igihugu.
Icyakora, gushyiraho iri tegeko ntibivuze ko referendumu yo guhindura Itegeko Nshinga yamaze gutegurwa cyangwa ko hari impinduka runaka zamaze kwemezwa. Byongeye kandi, ingingo ya 220 y’Itegeko Nshinga rya RDC irengera zimwe mu ngingo zitemerewe guhindurwa binyuze mu nzira isanzwe yo kuvugurura Itegeko Nshinga. Muri zo harimo umubare wa manda za Perezida wa Repubulika n’igihe zimara, imiterere ya Repubulika, ubwigenge bw’ubutabera n’uburenganzira bw’ibanze bw’abaturage.
Itegeko No 26/045 ryatangiye gukurikizwa rikimara gushyirwaho umukono na Perezida Félix Tshisekedi ku itariki ya 09/11/2026, rishyiraho uburyo bushya bw’amategeko bugenga imigendekere ya referendumu muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.
Minembwe Capital News (MCN)
