Amatora ya OIF: RDC Nyuma yo Guhindura Umuvuno, Mushikiwabo Ahanganye n’Abakandida Babiri Bakomeye
Minembwe Capital News (MCN)
Amatora yo kuzuza umwanya w’Umunyamabanga Mukuru w’Umuryango Mpuzamahanga w’Ibihugu bikoresha Igifaransa (OIF) akomeje gukurura amatsiko menshi, nyuma y’impinduka zabaye mu bakandida bahatanira uwo mwanya. Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) yatangaje ko yakuye mu irushanwa umukandida wayo, Juliana Amato Lumumba, maze ishyigikira uwahoze ari Minisitiri w’Intebe wa Romania, Dacian Cioloș.
Aya matora ateganyijwe kuri uyu wa Mbere, tariki ya 16/11/ 2026, mu nama ya 20 y’Abakuru b’Ibihugu na za Guverinoma bigize OIF, iri kubera i Phnom Penh, mu murwa mukuru wa Cambodia. Ni yo azagena uzayobora uyu muryango mu gihe cy’imyaka ine, kuva mu 2027 kugeza mu 2030.
Abakandida basigaye mu ihangana
Mbere y’uko RDC itangaza impinduka mu cyerekezo cyayo, abakandida bane bari bahatanira uyu mwanya.
Abo ni Louise Mushikiwabo, Umunyarwandakazi usanzwe ayobora OIF kuva mu 2019, akaba ashaka kongera gutorerwa manda ya gatatu; Juliana Amato Lumumba wari uhagarariye RDC; Coumba Bâ wo muri Mauritania; na Dacian Cioloș wo muri Romania.
Gusa, ku itariki ya 14/11/2026, Guverinoma ya RDC yemeje ko yakuye kandidatire ya Juliana Amato Lumumba mu irushanwa, igashyigikira Dacian Cioloș. Iki cyemezo cyafashwe mu rwego rwo gushaka umukandida ushobora kumvikanwaho n’ibihugu bigize uyu muryango.
Icyakora, Kinshasa yasabye ko n’abandi bakandida ndetse n’ibihugu bibashyigikiye bagaragaza ubushake bwo kuva ku bakandida babo, kugira ngo haboneke ubwumvikane.
Izi mpinduka zahinduye isura y’iri rushanwa, kuko Dacian Cioloș ashobora kungukira ku nkunga RDC yamwemereye. Icyakora, Louise Mushikiwabo akomeje kandidatire ye, na Coumba Bâ na we agakomeza gushaka amajwi.
Amatora arakorwa ate?
OIF igizwe n’ibihugu n’imiryango ya za Guverinoma 90, ariko ibihugu 53 bifite ubunyamuryango busesuye ni byo bifite uburenganzira bwo gutora Umunyamabanga Mukuru.
Uburyo busanzwe bushyirwa imbere ni ubwumvikane hagati y’ibihugu bigize uyu muryango, hagamijwe kugera ku izina ry’umukandida umwe ushyigikiwe n’impande zitandukanye, aho kwishingikiriza ku guhangana kw’amajwi.
Iyo ubwumvikane butabonetse, hakoreshwa amatora kugira ngo ibihugu bifite uburenganzira bwo gutora bigaragaze umukandida bishyigikiye. Icyo gihe, utsinda agenwa hakurikijwe amajwi yabonetse n’amategeko agenga amatora y’uyu muryango.
Ese Mushikiwabo ashobora kongera kuyobora OIF?
Louise Mushikiwabo amaze kuyobora OIF kuva mu 2019, nyuma yo gutorwa bwa mbere mu 2018 no kongera gutorerwa indi manda mu 2022.
Kuba ashaka manda ya gatatu bituma aya matora aba ingenzi ku Rwanda, cyane cyane mu gihe umubano warwo na RDC ukomeje kurangwa n’ukutumvikana mu bya dipolomasi.
Ku rundi ruhande, icyemezo cya Kinshasa cyo gushyigikira umukandida wa Romania cyongeye guhindura isura y’ihangana rya dipolomasi muri aya matora. Gusa, iyo nkunga si yo yonyine izagena uko ibihugu 53 bifite uburenganzira bwo gutora bizitwara.
Amaso y’ibihugu bikoresha Igifaransa ahanzwe i Phnom Penh, aho hagiye gufatirwa icyemezo kizagena uzayobora OIF mu myaka ine iri imbere.
Ikibazo gikomeje kwibazwa ni ukumenya niba Louise Mushikiwabo azatsinda akabona manda ya gatatu, cyangwa niba impinduka zigaragara mu bufatanye bwa dipolomasi zizafungurira inzira Dacian Cioloș cyangwa Coumba Bâ.
Minembwe Capital News (MCN)
