Abasirikare b’u Burundi Basigaye ku Rugamba muri Kivu y’Epfo Baratabaza
Mu gihe mu mpera za 2025 hatangajwe ko zimwe mu ngabo z’u Burundi zari mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) zatangiye gutahuka, mu rwego rwo kubahiriza amasezerano mpuzamahanga no kugabanya umubare w’ingabo ziri ku butaka bwa Congo, amakuru mashya aturuka ku basirikare basigaye ku rugamba agaragaza ko hari brigades eshatu zitigeze ziva muri icyo gihugu.
Abo basirikare bavuga ko bamaze amezi menshi badahembwa, bakaba babayeho mu buzima bugaragaramo ubukene n’umwanda bikabije, ku buryo bafite impungenge zikomeye z’uko bashobora kwibasirwa n’indwara zituruka ku mwanda, zirimo tifusi.
Ingabo z’u Burundi zatangiye koherezwa mu burasirazuba bwa RDC mu bihe bitandukanye, mu rwego rwo kurwanya imitwe yitwaje intwaro yashinjwaga guhungabanya umutekano w’akarere, cyane cyane mu ntara za Kivu y’Amajyepfo n’iy’Amajyaruguru. Ubufatanye hagati ya Leta y’u Burundi na Leta ya Congo bwagiye bushimangirwa n’amasezerano y’ubufatanye mu bya gisirikare agamije kurwanya imitwe irimo uwa RED-Tabara n’indi yitwaje intwaro yakoreraga hafi y’umupaka w’ibihugu byombi. Icyakora, izi ngabo zanakoze ibitero mu mihana ituwe n’Abanyamulenge, by’umwihariko muri Minembwe, Mikenke na Rugezi.
Mu itangazo ryashyizwe ahagaragara mu mpera za 2025, Umugaba Mukuru w’Ingabo z’u Burundi, Général Prime Niyongabo, yatangaje ko hari umutwe w’ingabo wari watangiye kuva muri RDC. Icyakora, ubuhamya bw’abasirikare basigaye ku rugamba bugaragaza ko hari brigades eshatu zigikomeje ibikorwa bya gisirikare ku butaka bwa Congo.
Amakuru yatanzwe n’umwe mu basirikare uri ku rugamba, akayageza ku muryango uharanira uburenganzira bwa muntu wa FOCODE, avuga ko kuva mu kwezi kwa cumi 2025 batongeye kubona amafaranga y’inyongera azwi ku izina ry’“ikibango”, yabafashaga kwitunga buri kwezi.
Ibi byatumye ubuzima bwabo burushaho kuzamba, kuko babuze ubushobozi bwo kugura ibikoresho by’isuku, ibiribwa byunganira ibyagenewe igisirikare, ndetse n’ibindi bikoresho by’ibanze byifashishwa mu mibereho ya buri munsi.
Bamwe muri bo baravuga bati:
“Turibaza niba tukiri abasirikare b’Igihugu koko. Ese turacyabarirwa mu ngabo ziri mu butumwa bwa TAFOC? Niba ari byo, kuki amafaranga twahabwaga buri kwezi atakiboneka?”
Aya magambo agaragaza agahinda n’icyuho bumva hagati yabo n’ubuyobozi bwabo, mu gihe bakomeje guhangana n’ibikorwa by’intambara mu bice birimo umutekano muke.
Abasirikare bavuga ko ubuzima babayemo burangwa n’isuku nke. Babura amasabune yo kumesa no kwiyuhagira, imyenda yabo ikuzura umwanda, kandi bakaba boga mu mazi adasukuye. Ibi byatumye bagira impungenge zikomeye z’uko bashobora kwandura indwara ya tifusi n’izindi ndwara ziterwa n’umwanda.
Bavuga ko byaba ari igisebo gikomeye kumva umusirikare uri mu butumwa bw’Igihugu yanduzwa indwara zishobora kwirindwa, bitewe n’uburangare mu kumwitaho.
Ikindi kibazo gikomeye ni ukubura amazi meza yo kunywa. Abo basirikare bavuga ko buri musirikare yagombaga guhabwa amacupa abiri y’amazi ku munsi, ariko ubu ayo mazi ahabwa abofisiye gusa.
Hari n’uwigeze kuyobora batayo imwe washyizeho uburyo bwo guha buri musirikare amafaranga angana n’ibihumbi 30 by’amafaranga ya Congo buri kwezi kugira ngo bigurire amazi, ariko ayo mafaranga na yo yaje guhagarara.
Mu gihe bari mu bushyuhe bwinshi bwo ku rugamba, bavuga ko kubura amazi meza bishyira ubuzima bwabo mu kaga gakomeye.
Nk’uko babitangaza, abasirikare bagabanijwe mu duce dutandukanye two mu burasirazuba bwa RDC:
Brigade ya 5 iri muri Mwenga
Brigade ya 6 iri i Baraka
Brigade ya 7 iri i Kalemie
Abo muri Baraka bavuga ko bakorera mu bice bikunze kurangwa n’imirwano ikomeye, birimo Katanga, Mutego, Bibokoboko ndetse na Minembwe, aho imirwano ikomeje guhinduranya isura.
Muri rusange, ubutumwa bw’aba basirikare bugamije gusaba ubuyobozi bw’Igihugu gutabara byihuse. Basaba Perezida wa Repubulika, Minisiteri y’Ingabo n’Ubuyobozi Bukuru bw’Ingabo z’u Burundi kumenya no gukemura ibibazo byabo.
Bibutsa ko bari mu butumwa bw’Igihugu, bityo bakwiye guhabwa uburenganzira ku mibereho iboneye, irimo:
Guhembwa ku gihe
Guhabwa amazi meza n’ibikoresho by’isuku
Kubungabungwa no kwitabwaho ku bijyanye n’ubuzima bwabo mu gihe bari ku rugamba
Nubwo ubuyobozi bw’igisirikare bwatangaje ko hari ingabo zatashye, ubuhamya bw’abasigaye ku rugamba bugaragaza ko hari izindi brigades zigikomeje ibikorwa bya gisirikare muri RDC, mu gihe zibayeho mu buzima bugoye burangwa n’ubukene n’umwanda.
Aba basirikare basaba ko ijwi ryabo ryagera ku bayobozi, kugira ngo hafatwe ingamba zihuse zo gukemura ibibazo bibugarije, bityo ubutumwa barimo bukorwe mu buryo buboneye, bwubahiriza agaciro n’uburenganzira bw’umusirikare uri ku murongo w’urugamba.






