AFC/M23 Yasabye Ibisobanuro kuri Gahunda ya Luanda mu gihe Angola yongera imbaraga mu buhuza ku kibazo cy’umutekano mu Burasirazuba bwa RDC
Ihuriro Alliance Fleuve Congo (AFC/M23) rirwanya ubutegetsi bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), ryahawe ubutumire bwo kwitabira ibiganiro ngishwanama byateguwe na Perezida wa Angola, João Lourenço, akaba ari na we Muyobozi w’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe (UA) muri iki gihe.
Mu ibaruwa yasohotse ku Cyumweru tariki ya 11/01/2026, AFC/M23 yagaragaje ko ishimira intambwe Angola iri gutera mu gushakira akarere amahoro, ariko inagaragaza impungenge n’ibibazo bikomeye bijyanye n’intego n’imiterere nyayo y’iyi gahunda nshya. Uwo mutwe usaba gusobanurirwa niba ibiganiro by’i Luanda bigamije gutangiza indi nzira nshya y’imishyikirano, niba ari inzira ibangikanye n’ibiganiro by’i Doha, cyangwa se niba bigamije kunganira no gushimangira ibiganiro byari bisanzwe biri kubera muri Qatar.
Umuhuzabikorwa wa politiki wa AFC/M23, Corneille Nangaa, yanditse agaragaza ko mu gihe hateganywa inama izabera i Luanda, hakenewe ibisobanuro byimbitse ku mwanya n’icyerekezo bizahabwa ibiganiro bya Doha, hagamijwe kwirinda gusubiza inyuma ibyari bimaze kugerwaho. Yongeyeho ko AFC/M23 ishaka kumenya niba ubuhuza bwa Qatar buzifatanya n’iyi gahunda nshya, ndetse n’uruhare nyakuri buzagira, hashingiwe ku nshingano bwari busanzwe bufite mu biganiro by’i Doha.
Uyu mutwe wanenze ukwiyongera kw’ahabera ibiganiro by’amahoro, uhereye i Nairobi bikimukira i Luanda, nyuma bikagera i Doha, byose ngo bitabayeho mu miyoborere ihuriweho kandi isobanutse. Ku bw’iyo mpamvu, AFC/M23 ivuga ko iri tandukaniro rituma habaho kwivanga kw’inzira zitandukanye, kudahuza no kwivuguruza, bikagabanya umucyo, ihame n’umusaruro w’ibikorwa bigamije amahoro arambye. Nangaa yashimangiye ko inzira y’imishyikirano, kuva yatangira, yagiye ihura n’ihungabana ry’imiyoborere n’imiterere y’inzego, ibintu byayibereye imbogamizi mu kubaka amahoro arambye.
AFC/M23 kandi ishinja ubutegetsi bwa Kinshasa kuyobya no gukoresha amayeri mu micungire y’imishyikirano, igasaba João Lourenço gufasha gushyiraho umurongo usobanutse kandi uhamye watuma inzira zose z’ubuhuza zihuza zigakorera hamwe mu nyungu z’ituze rirambye n’umutekano w’akarere. Uwo mutwe ugaragaza ko ibiganiro byatangiriye i Nairobi byimuriwe i Luanda bitabanje kugishwa inama uruhande rwa Kenya, kimwe n’uko byaje kwimurirwa i Doha bitabanje kumenyeshwa Angola. Ikindi kandi, uvuga ko icyifuzo cya Perezida Félix Tshisekedi cyo gusaba ubuhuza bwa Leta Zunze Ubumwe za Amerika cyazanye indi nzira ya dipolomasi itarashyizwe mu murongo rusange w’imishyikirano yari isanzwe ihari.
Hagati aho, ingendo za kenshi za Perezida Tshisekedi i Luanda aho agirana ibiganiro na João Lourenço zikomeje guteza kwibaza mu banyapolitiki n’abasesenguzi bo muri RDC ku kuba hari indi gahunda nshya ya dipolomasi iri gutegurwa. Nubwo bimeze bityo, kugeza ubu, haba i Kinshasa cyangwa i Luanda ntiharagira hemezwa ku mugaragaro ishyirwaho ry’urundi rwego rushya rw’ibiganiro, nubwo Lourenço ari Umuyobozi wa UA.
Ibi bibaye mu gihe Perezida wa Leta Zunze Ubumwe za Amerika, Donald Trump, ari kwihutisha ibiganiro bya Washington byemejwe na Perezida Tshisekedi na Perezida Paul Kagame, mu gihe umutekano wo ku butaka ugikomeje kuba mubi. Kinshasa na Kigali ntibiravuga rumwe, buri ruhande rushinja urundi kutubahiriza amasezerano bagiranye mu nzira zitandukanye za dipolomasi, cyane cyane iya Washington.
Ni na ko bimeze ku biganiro bya Doha, byayobowe n’ubuyobozi bwa Qatar hagati ya Guverinoma ya RDC na AFC/M23, bikomeje kudatanga umusaruro ufatika ku butaka. Ibi biganiro byari biteganyijwe kunganira amasezerano ya Washington, byibanda ku mpamvu shingiro z’intambara zirimo gusubiza ububasha bwa Leta mu bice byagenzurwaga n’imitwe yitwaje intwaro no gusubiza mu buzima busanzwe abarwanyi, ariko ubu bigaragara ko byadindiye. Iri dindira rya dipolomasi rituma imirwano ikomeza gufata indi ntera hagati ya AFC/M23 n’ingabo za Leta ya RDC, bigakomeza guteza umutekano muke mu Burasirazuba bw’igihugu.
Mu rwego rwo gushaka umuti urambye, Angola ikomeje kongera imbaraga mu buhuza, igirana ibiganiro na Qatar, mu gihe João Lourenço akomeje gusaba agahenge no gusaba impande zose kubahiriza amasezerano zasinye. Perezida Tshisekedi na we yatangaje ko Guverinoma ayoboye yiteguye gushyigikira no kubahiriza agahenge gashyigikiwe na Lourenço, nubwo inzira iganisha ku mahoro arambye igikomeje kuba ndende kandi igoye.






