Afurika y’Epfo Yakuye Ingabo Zayo muri RDC Ivuga n’Impamvu Ibikoze
Perezida wa Repubulika ya Afurika y’Epfo, Cyril Ramaphosa, yamenyesheje ku mugaragaro Umunyamabanga Mukuru w’Umuryango w’Abibumbye (Loni), António Guterres, ko igihugu ayoboye cyafashe icyemezo cyo gucyura ingabo zacyo zari zimaze igihe mu butumwa bwa Loni bwo kugarura amahoro muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (MONUSCO).
Itangazo ryasohowe na Perezidansi ya Afurika y’Epfo risobanura ko iki cyemezo gishingiye ahanini ku kibazo gikomeye cy’ihungabana ry’imitungo n’amikoro y’ingabo z’igihugu (SANDF), kikaba kimaze igihe kigira ingaruka ku bushobozi bwazo bwo gukomeza kwitabira ubutumwa bwo hanze bw’igihe kirekire.
Afurika y’Epfo ifite ingabo zigera hafi kuri 700 ziri muri RDC mu butumwa bwa MONUSCO, ikaba iri mu bihugu bya mbere bifite umubare munini w’ingabo muri ubu butumwa bwatangijwe na Loni mu rwego rwo gufasha RDC kugarura amahoro n’umutekano, cyane cyane mu burasirazuba bw’igihugu bumaze imyaka myinshi buhanganye n’imitwe yitwaje intwaro.
Aya makuru atangajwe mu gihe MONUSCO ubwayo imaze igihe iri mu cyiciro cyo kugabanya no gucyura ingabo zayo, hashingiwe ku byifuzo bya Leta ya RDC ndetse n’isesengura ry’umutekano rikorwa n’akanama ka Loni gashinzwe amahoro.
Nk’uko byatangajwe n’ubuyobozi bwa Afurika y’Epfo, gucyura izi ngabo ntibizakorwa icyarimwe, ahubwo bizakorwa buhoro buhoro mu byiciro, ku buryo biteganyijwe ko bizaba byarangiye bitarenze impera z’umwaka wa 2026. Ibi bigamije kwirinda icyuho cy’umutekano cyahita kigaragara mu duce izi ngabo zari zishinzwe kurinda no gufasha.
Perezidansi y’Afurika y’Epfo yagaragaje ko iki cyemezo cyafashwe nyuma yo kugisha inama abafatanyabikorwa batandukanye, barimo Loni n’abandi bagize uruhare mu mutekano w’akarere, hagamijwe ko ingaruka zacyo zitabangamira cyane abaturage n’inzego z’umutekano zo muri RDC.
Ubutumwa bwa MONUSCO bwatangijwe mu 2010 busimbura MONUC, bwari bumaze imyaka mu gihugu, bugamije kurinda abasivili, gushyigikira Leta ya RDC mu kongerera ubushobozi inzego zayo z’umutekano, no gufasha mu bikorwa byo kugarura amahoro mu gihugu cyari kimaze igihe mu ntambara n’imvururu.
Afurika y’Epfo yabaye umwe mu bafatanyabikorwa bakomeye ba Loni muri uru rugendo, igaragaza ubushake bwo kugira uruhare mu mutekano w’akarere k’Ibiyaga Bigari, ndetse igatanga umusanzu ugaragara mu butumwa butandukanye bwo kubungabunga amahoro ku mugabane wa Afurika.
Icyemezo cyo gucyura ingabo za Afurika y’Epfo kije mu gihe umutekano mu burasirazuba bwa RDC ukiri muke, ahari imirwano ihoraho hagati y’ingabo za Leta n’imitwe yitwaje intwaro. Abasesenguzi babona ko kugabanuka kw’ingabo mpuzamahanga bisaba ko inzego z’umutekano za RDC zongererwa ubushobozi, ndetse n’uko habaho ubufatanye bukomeye bw’ibihugu byo mu karere mu kurwanya imitwe ihungabanya amahoro.
Nubwo bimeze bityo, Afurika y’Epfo yemeje ko izakomeza gushyigikira RDC mu zindi nzira za dipolomasi n’ubufatanye bwa politiki, igashimangira ko gucyura ingabo zidahita bisobanura kwikuramo burundu mu bikorwa byo gushakira akarere amahoro arambye.
Iki cyemezo rero ni ikimenyetso cy’igihe gishya MONUSCO n’abafatanyabikorwa bayo binjiyemo, aho ingingo y’ikwigira ku bihugu byakiriye ubutumwa igenda ishyirwa imbere, mu ntego yo kugera ku mahoro arambye ayobowe n’abanyihugu ubwabo.
