“Amateka y’Akababaro n’Ubwigunge: Isesengura ryimbitse ku bibazo byugarije Abanyamulenge”
Mu isesengura ryimbitse ryakozwe n’umusesenguzi Girinka Kabare William, yagarutse ku mateka maremare y’ibibazo byugarije Abanyamulenge, by’umwihariko ashingira ku ruhare rwa Leta ya kera ya Zaïre—yaje guhinduka Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo—mu gutuma aka karere kaguma mu bwigunge no mu mutekano muke.
Kabare agaragaza ko ikibazo cy’umutekano muke n’ihezwa ry’Abanyamulenge atari icy’ubu gusa, ahubwo gifite imizi mu mateka. Avuga ko kuva kera, ubutegetsi bwa Zaïre bwirengagije nkana iterambere ry’akarere k’i Mulenge, cyane cyane mu bijyanye n’ibikorwa remezo nk’imihanda. Ibi byatumye aka gace kaguma mu bwigunge bukabije, bigira ingaruka ku mibereho y’abagatuye ndetse no ku bushobozi bwabo bwo kwitabaza ubutabazi mu bihe by’amakuba.
Kubura imihanda n’itumanaho byatumye abaturage bagorwa no kugera ku serivisi z’ibanze, ndetse n’abashakaga guhunga imvururu bagahura n’inzitizi zikomeye. Kabare asobanura ko benshi mu Banyamulenge bagiye bava iwabo, bageze ahandi bakabona ubuzima bwiza kurushaho, bigatuma batangira kwanga gusubira mu misozi bavukamo. Ibi, nk’uko abivuga, byari mu migambi y’abo yita “abanzi”, bashakaga gutuma abaturage bava ku butaka bwabo burundu.
Mu isesengura rye, Kabare akomeza agaragaza ko aho Leta ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo yagombye gukosora ayo makosa y’amateka, ahubwo yakomeje inzira yo kudindiza aka karere. Yemeza ko aho kuzana amahoro n’iterambere, hari ibikorwa byo gukoresha ingabo za Leta (FARDC) zifatanyije n’iz’u Burundi ndetse n’imitwe yitwaje intwaro nka Wazalendo na FDLR, mu bikorwa avuga ko bigamije kurimbura Abanyamulenge.
Nubwo ibyo birego bikomeye, Kabare yibanda cyane ku gisubizo abona gishoboka: kwirwanaho no kwigira. Asobanura ko intambara Abanyamulenge barwana atari iyo gushaka ubutegetsi, ahubwo ari iyo kwirwanaho mu rwego rwo kubaho no kurinda ubusugire bwabo.
Aha ni ho ashimangira ko hakenewe “gutabara ku bwinshi”, asobanura nk’ubufatanye bwagutse bw’abaturage ubwabo mu kwirwanaho no gushyigikirana. Yagize ati: “Gutabara ku bwinshi ni wo muti wonyine urambye wazazana amahoro mu misozi miremire y’i Mulenge.” Ibi abifata nk’inzira ishobora gutuma habaho umutekano urambye, aho gutegereza ubufasha budashobora kugera ku gihe.
Akomeza agaragaza ko kurebera ibibazo by’abaturage nta gikozwe, ari ugukomeza uruziga rw’intambara zidashira. Ku bwe, igikenewe ni igikorwa cyihuse kigamije kurengera ubuzima bw’abaturage no kubaka ubushobozi bwo kwirwanaho.
Mu rwego rw’icyerekezo, Kabare agaruka ku kamaro ko kubaka ibikorwa remezo, cyane cyane imihanda, nk’inkingi y’iterambere rirambye. Asobanura ko igihe aka karere kazaba gafite imihanda myiza n’itumanaho rihagije, abazahunga bazagaruka, ndetse n’abashoramari n’abasura bakahagana, bityo bigafasha kuzamura ubukungu no gusubiza icyizere abaturage.
Mu gusoza, Kabare akoresha umugani ugaragaza inshingano za buri wese mu kurinda ibye, agira ati: “Uhinga mu murima we ntasigana, kandi ubagara urwiri ahorana ubwīra.” Uyu mugani awusobanura nk’ubutumwa bwo gushishikariza abantu kudatererana inshingano zabo, ahubwo bagafatanya kurinda no kubaka aho bakomoka.
Iri sesengura rya Girinka Kabare William ritanga ishusho y’ukuntu amateka, politiki n’imiterere y’akarere byagize uruhare mu bibazo by’umutekano muke, ariko rikanagaragaza icyerekezo gishingiye ku kwigira no gufatanya nk’inzira ishobora kuganisha ku mahoro arambye.






