FARDC, FDLR na Wazalendo biyongereye ku bwinshi i Runingu mu gihe amahanga asaba ibiganiro by’amahoro
Mu gihe umutekano ukomeje kuzamba mu mujyi wa Uvira no mu bice biyikikije, mu Ntara ya Kivu y’Amajyepfo muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, haravugwa kwiyongera ku bwinshi kw’ingabo za Leta (FARDC) zifatanyije n’imitwe irimo FDLR na Wazalendo. Iyi mitwe iri kuvugwa ko iri kurundwa mu gace ka Runingu, kegereye ikibaya cya Rusizi, ahagenzurwa n’ingabo z’ihuriro rya Alliance Fleuve Congo (AFC/M23).
Amakuru yizewe aturuka ku baturage no ku bantu bari hafi y’aho, agaragaza ko kuva ejo bundi hatangiye kugaragara urujya n’uruza rwinshi rw’abasirikare n’abarwanyi bitwaje intwaro berekeza muri ako gace gafite akamaro gakomeye mu by’umutekano n’igisirikare, bitewe n’uko kegereye inzira z’ingenzi zihuza Uvira n’ikibaya cya Rusizi.
Abaturage baho babona ibi nk’ibimenyetso simusiga by’uko Leta ya Kinshasa ishobora kuba yitegura gukomeza intambara, mu gihe ku rundi ruhande amahanga, imiryango mpuzamahanga n’iy’akarere bikomeje gusaba ko ibiganiro by’Abanye-Congo byihutishwa, hagamijwe gushakira igihugu inzira y’amahoro arambye.
Umwe mu baturage utuye hafi ya Runingu yagize ati:
“Twiboneye abasirikare benshi ba FARDC n’abarwanyi ba FDLR na Wazalendo bakorana, bakomeje kwerekeza i Runingu ku bwinshi. Uko tubibona, bisa n’abagiye gutangiza imirwano ikomeye.”
Yakomeje agira ati:
“Dufite ubwoba bwinshi. Mu gihe twari dutangiye kwizera ko ibiganiro by’amahoro bishobora gutangira, ubu tubona ibimenyetso by’intambara nshya, kandi twe abaturage ni twe dukomeza kuyigwamo.”
Nubwo iyi myiteguro ya gisirikare ikomeje, umutekano muri Uvira uri mu bihe bibi cyane. Amakuru ava mu baturage no mu miryango iharanira uburenganzira bwa muntu agaragaza ko abantu bakomeje kwicwa umunsi ku wundi, abandi bagakorerwa ihohoterwa, gusahurwa no kwimurwa ku ngufu. Ibi bikorwa ahanini bivugwa ko bikorwa n’imitwe ya Wazalendo, FDLR hamwe n’abasirikare bamwe ba FARDC, ibintu bikomeje gutera impungenge zikomeye.
Abaturage bavuga ko kubaho kw’iyi mitwe myinshi yitwaje intwaro ikorana cyangwa igahurira mu bice bimwe byatumye habaho akajagari mu mutekano, aho bigorana kumenya uwica, uwambura abaturage, cyangwa uwabashimuta.
Mu mateka, Uvira n’ibice biyikikije byagiye bigira uruhare rukomeye mu makimbirane amaze imyaka myinshi mu Burasirazuba bwa Congo. Kuba iki gice kiri hafi y’umupaka w’u Burundi n’ikibaya cya Rusizi byatumye kiba inzira y’ingenzi y’imitwe yitwaje intwaro, abacuruzi b’intwaro n’abashaka kugenzura ubucuruzi n’ubutunzi kamere.
FDLR, umutwe ufite inkomoko ku basirikare n’inyeshyamba z’Abahutu bagize uruhare muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda mu 1994, umaze imyaka myinshi ukorera muri Kivu y’Amajyepfo nk’indiri. Wazalendo, ku rundi ruhande, ni imitwe yitwaje intwaro yiyita iy’abaturage, ariko akenshi ishinjwa gukorera abaturage ihohoterwa aho kubarinda. FARDC, nubwo ari ingabo za Leta, na zo zakunze gushinjwa kunanirwa kurinda abasivili cyangwa kugirana imikoranire idasobanutse n’iyi mitwe.
Mu gihe AFC/M23 igenzura ibice bimwe by’ikibaya cya Rusizi, iyi myiteguro ya gisirikare ya FARDC n’abo bafatanyije ikomeje gutuma amahirwe y’amahoro arushaho kuba make. Abaturage ba Uvira n’akarere muri rusange bakomeje gusaba ko ibitekerezo by’intambara bisimbuzwa ibiganiro bya politiki, bigahuriza Abanye-Congo ku meza y’ibiganiro aho gukomeza gutakaza ubuzima bw’abasivili.
Mu ncamake, Uvira iri mu mayira: hagati y’intambara ishobora kongera gufata indi ntera n’amahirwe make y’ibiganiro by’amahoro bikomeje gutinda. Icyizere cy’abaturage kiragenda gishira, mu gihe amaraso akomeje kumeneka mu karere kamaze igihe kirekire karanzwe n’intambara n’umutekano muke.





