FARDC n’Ingabo z’u Burundi mu Mugambi Ukomeye wo Guhindura Imiterere y’Akarere k’i Mulenge no Kwigarurira Minembwe
Mu gihe umutekano ukomeje kuzamba mu misozi miremire y’i Mulenge, amakuru agenda agaragara arerekana ko ingabo za Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (FARDC), zifatanyije n’ingabo z’u Burundi, zishobora kuba ziri gutegura igikorwa cya gisirikare gikomeye gishobora gufatwa nk’icyanyuma, kigamije kwigarurira burundu agace ka Minembwe, cyangwa se gusubira inyuma zigana i Uvira, Baraka no mu Burundi mu gihe byabananira.
Aya makuru akubiye mu nyandiko ubwanditsi bwa Minembwe Capital News bwakiriye ziturutse ku musirikare wa FARDC utashatse ko amazina ye ajya ahagaragara. Uwo musirikare avuga ko umukomando wa FARDC uyoboye operasiyo mu misozi ya Fizi yatanze raporo i Kinshasa n’ i Gitega, agaragaza ko urugamba rwo gufata Minembwe rwamunaniye, anasaba uburenganzira bwo gukoresha imbaraga za nyuma zishoboka, zirimo n’intwaro zikomeye, mbere yo gufata icyemezo cyo gusubira inyuma.
Nubwo aya makuru ataremezwa ku mugaragaro, ibimenyetso byinshi byo ku rugamba byerekana ko FARDC n’ingabo z’u Burundi bimaze igihe kinini bigerageza kwigarurira Minembwe ariko bikaburizwamo n’umutwe wa MRDP-Twirwaneho, urwanirira abaturage b’Abanyekongo bo mu bwoko bw’Abanyamulenge.
Akarere k’i Mulenge si ubwa mbere kagaragaramo imirwano. Mu myaka irenga icumi ishize, kamaze kuba indiri y’intambara zishingiye ku makimbirane y’ubwoko, ubutaka n’inyungu za politiki n’umutekano. Izi ntambara zagiye zigira ingaruka zikomeye ku baturage, by’umwihariko Abanyamulenge, bakunze kwibasirwa n’imitwe itandukanye yitwaje intwaro, ikorana n’ingabo za Leta.
Mu mpera z’ukwezi kwa kabiri 2025, habaye imirwano ikomeye yasize umutwe wa MRDP-Twirwaneho ugenzura ibice byinshi bya Minembwe na Mikenke, nyuma yo kwirukana ingabo za FARDC n’iz’u Burundi zari zihafite ibirindiro bikomeye. Kuva icyo gihe, hagiye habaho ibitero byo ku butaka n’iby’indege bigamije kwisubiza ibyo bice, ariko ntibyigeze bitanga umusaruro wifuzwa.
Ikigaragara cyane muri iki gihe ni uko ibitero byinshi byerekeza ku mihana ituwe n’Abanyamulenge, aho abaturage ari bo bakomeje kwibasirwa cyane. Amakuru aturuka mu bice bitandukanye agaragaza ko abantu benshi bamaze kwicwa, amazu arasenywa, amatungo akanyagwa ayandi akicwa, ndetse n’ibikorwa remezo bikangizwa.
Mu gace ka Ndondo, muri grupema ya Bijombo, teritwari ya Uvira, hamaze iminsi igera kuri ine naho habera imirwano ikomeye. FARDC n’ingabo z’u Burundi zahazanye imbaraga nyinshi ziturutse i Uvira no mu Burundi, zifatanyije n’imitwe irimo Imbonerakure, Wazalendo na FDLR.
Ibitero byibasiye cyane imihana yo mu duce twa Mitamba, Gongwa, Gatanga n’ahandi, aho bivugwa ko intego ari ugusenya burundu imiturire y’Abanyamulenge muri iyo misozi.
Nubwo nta tangazo rya Leta risobanutse rivuga ku mugambi wo kurwanya Abanyamulenge nk’ubwoko, abasesenguzi n’abakurikirana ibibera muri aka karere bagaragaza ko hari ibimenyetso bifatika byerekana intego zishobora kuba zihishe inyuma y’ibi bikorwa bya gisirikare:
Kwigarurira uduce dufite akamaro: Minembwe n’i Ndondo bifatwa nk’uturere dufite agaciro mu by’umutekano n’ubukungu, bikaba byagira uruhare mu kugenzura ibice by’ingenzi.
Gusenya MRDP-Twirwaneho: Uyu mutwe ufatwa nk’imbogamizi ikomeye ku ngabo za Leta mu kugenzura aka karere.
Guhindura imiterere y’abaturage (demografiya): Hari impungenge ko kwibasira imihana y’Abanyamulenge bigamije kubirukana, hagamijwe guhindura imiterere y’abahatuye.
Gushimangira ububasha bwa Leta ya Kinshasa: Aka gace gafatwa nk’agoye kugenzurwa, bityo kakaba ari ingenzi mu kongera ububasha bwa Leta.
Ku ruhande rw’u Burundi, ibikorwa by’ingabo zabwo bifitanye isano n’inyungu mu mikoranire ya gisirikare n’akarere.
Ejo Hazaza h’Akarere: Impungenge ku Baturage n’Icyuho cy’Ibiganiro bya Politiki
Uko ibintu bihagaze ubu, Minembwe n’i Ndondo mu karere k’i Mulenge bikomeje kuba indiri y’intambara zidasiba, aho abaturage b’Abanyamulenge ari bo bakomeje kwibasirwa cyane kurusha abandi. Nubwo hari amakuru ataremezwa neza ku gitero cya nyuma gishobora kugabwa, ibimenyetso byo ku rugamba byerekana ko hashobora kuba hari umugambi mugari wo guhindura ubuyobozi n’imiterere y’akarere.
Ikintu gikomeje guteza impungenge kurushaho ni uko abaturage ari bo bishyura igiciro cy’iyi ntambara—bicwa, bagahunga, bagatakaza ibyabo—mu gihe ibisubizo bya politiki n’ibiganiro by’amahoro bikomeje gutinda kugaragara.
Abasesenguzi bemeza ko, hatabayeho igisubizo kirambye gishingiye ku biganiro byimbitse, iyi ntambara ishobora gukomeza gufata indi ntera, igasiga akarere k’i Mulenge kinjiye mu bihe bikomeye kurushaho.






