Hamenyekanye Igikorwa Intumwa zavuye i Kinshasa zari zagiye gukorera i Uvira
Intumwa ziturutse muri Guverinoma i Kinshasa, ku murwa mukuru wa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), zageze i Uvira ku wa Gatatu, tariki ya 25/02/2026, mu rwego rwo gufungura ku mugaragaro umupaka uhuza RDC n’u Burundi ku cyambu cya Kavimvira–Gatumba. Uyu muhango wabereye mu mujyi wa Uvira, umurwa mukuru w’agateganyo w’Intara ya Kivu y’Amajyepfo, wari ugamije kongera kubyutsa ubuhahirane bwambukiranya imipaka no gushimangira umubano w’ibihugu byombi.
Izi ntumwa zari ziyobowe na Minisitiri w’Intebe wungirije ushinzwe Umutekano n’Imibereho y’Abaturage, Jacquemain Shabani, wari kumwe na Minisitiri Floribert Anzuluni, ndetse na Minisitiri wa Leta ushinzwe Imibereho Myiza n’Ibikorwa by’Ubutabazi, Ève Bazaiba. Bitabiriye uyu muhango w’ikimenyetso cyo kongera gutangiza uru rwego rw’ingenzi rw’ubuhahirane, nyuma y’amezi menshi umupaka ufunze bitewe n’imirwano hagati y’ingabo za Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo na AFC/M23 i Uvira no mu nkengero zayo.
Nubwo umuhango nyirizina wabaye tariki ya 25/02/2026, ibikorwa byo kwambuka umupaka byari byatangiye ku wa 23/02/2026. Gufungura uyu mupaka bifite agaciro kanini mu bukungu bw’akarere ka Kivu y’Amajyepfo no ku ruhande rw’u Burundi, cyane cyane ku bijyanye n’ubucuruzi bwambukiranya imipaka, ubwikorezi bw’ibicuruzwa n’inyungu z’abaturage batunzwe n’ubuhahirane bwo ku mipaka.
Bakigera i Uvira, abagize izi ntumwa bahawe raporo ku miterere y’umutekano mu nama yabereye ku biro by’Umuyobozi w’Intara ya Kivu y’Amajyepfo, Jean-Jacques Purusi.
Minisitiri w’Intebe wungirije Jacquemain Shabani yagaragaje ko uru ruzinduko ruri mu murongo wa gahunda yo gukurikirana ishyirwa mu bikorwa ry’ingamba zigamije kugarura no gushimangira ububasha bwa Leta mu bice byari byarazahajwe n’imirwano. Yashimangiye ko nyuma yo kwikura kwa AFC/M23 muri Uvira, hakomeje ibikorwa byo gusubizaho inzego za Leta no kugarura serivisi z’ibanze ku baturage.
Gusa, nubwo hafashwe ingamba zitandukanye, umutekano uracyafatwa nk’utifashe neza mu buryo buhamye, ari na yo mpamvu uru ruzinduko rutamaze umwanya munini.
Iyi ntambwe yo kongera gufungura umupaka ibaye nyuma y’uruzinduko rwakozwe n’Umuyobozi wa Komisiyo y’Umuryango w’Ubumwe bw’u Burayi ushinzwe Igenamigambi no Gucunga Ibibazo n’Uburinganire, Hadja Lahbib, wagiriye uruzinduko mu karere k’Ibiyaga Bigari.
Yasoreje uruzinduko rwe i Goma, umurwa mukuru w’Intara ya Kivu y’Amajyaruguru, aho yakiriwe n’abayobozi ba AFC/M23 bayobowe n’umuhuzabikorwa wabo wa politiki, Corneille Nangaa. Nyuma y’ibiganiro byabereye i Kinshasa, i Bujumbura, i Kigali n’i Goma, Hadja Lahbib yatangaje ko yoherejwe n’Abaminisitiri b’Ububanyi n’Amahanga b’ibihugu 27 bigize Umuryango w’Ubumwe bw’u Burayi, mu rwego rwo gukora raporo ku miterere y’ibibazo by’ubutabazi byarushijeho gukomera mu mezi ashize.
Yibukije ko ibibazo by’ubutabazi mu Burasirazuba bwa RDC bikomeje kuba bikomeye cyane, asaba impande zose zirebwa n’amakimbirane kubahiriza byimazeyo amategeko mpuzamahanga arengera abasivili mu bihe by’intambara. Yanagaragaje ko yabonye ubushake bwo kugirana ibiganiro ku mpande zitandukanye, anagaragaza icyizere ko uru ruzinduko ruzatanga umusaruro ufatika ku baturage basanzwe ari bo bakomeje guhura n’ingaruka z’amakimbirane.
Kongera gufungura umupaka wa Kavimvira–Gatumba ni intambwe ifatika mu kongera kubaka icyizere hagati ya Kinshasa na Bujumbura no mu gusubizaho umuvuduko w’ubuhahirane bwari bwaradindijwe n’intambara n’umutekano muke.
Nubwo ibibazo by’umutekano bitarakemuka burundu, iki cyemezo gishobora kuba intangiriro y’icyiciro gishya cyo gusubiza ubuzima mu buryo busanzwe, haba mu bukungu no mu mibereho y’abaturage bo ku mpande zombi z’umupaka.
Mu gihe ibikorwa byo kugarura amahoro no gushimangira inzego za Leta bikomeje, hahanzwe amaso ku buryo impande zose zizubahiriza ibyo ziyemeje, kugira ngo akarere k’Ibiyaga Bigari kabashe kugera ku ituze rirambye n’iterambere rishingiye ku bufatanye n’inyungu rusange z’abaturage.
