Hatangajwe Impamvu Amata y’Abana Ari Gukurwa ku Isoko ku Isi Hose
Minisiteri y’Ubuzima muri Uganda yatangaje ko yashyizeho uburyo bwihariye bwo gukurikirana no kugenzura ibicuruzwa biri ku isoko, nyuma y’ihamagarwa mpuzamahanga ryo gukura ku isoko amoko amwe y’amata y’ifu agenewe abana bato (infant formula) akwirakwizwa mu bihugu birenga 60 byo ku migabane itandukanye y’isi.
Iri hamagarwa ryatangajwe n’inganda mpuzamahanga zikomeye zikora ibiribwa by’abana zirimo Nestlé, Danone na Lactalis, nyuma y’uko hagaragajwe impungenge z’uko uduce tumwe na tumwe (batches) tw’amata y’ifu twaba twandujwe uburozi bwa cereulide, bukomoka kuri bagiteri izwi nka Bacillus cereus.
Nk’uko byatangajwe n’inzego mpuzamahanga zishinzwe ubuziranenge bw’ibiribwa, cyane cyane mu bihugu by’u Burayi no muri Amerika ya Ruguru, Bacillus cereus ni bagiteri ishobora kugaragara mu biribwa bimwe na bimwe mu gihe habayeho ikibazo mu ikorwa, mu kubika cyangwa mu gutwara ibiribwa. Iyo itagenzuwe neza, ishobora gutanga uburozi bwa cereulide, buzwiho kudahangarwa n’ubushyuhe bwinshi, bityo bukaba bushobora gukomeza kugira ingaruka n’iyo ibiribwa byashyushye.
Ibyo byatumye izo nganda zifata icyemezo cyo gukura ku isoko uduce tumwe tw’amata y’ifu mu rwego rwo kwitwararika (precautionary recall), hagamijwe kurinda ubuzima bw’abana bato, by’umwihariko abari munsi y’amezi atandatu, bakunze gukoresha ayo mata nk’inyunganizi cyangwa nk’ibiribwa by’ibanze.
Abayobozi b’izo nganda batangaje ko iki cyemezo kidashingiye ku gihamya ko ibicuruzwa byose byanduye, ahubwo ko ari ingamba yo kwirinda no gukomeza kubungabunga icyizere cy’abaguzi mu gihe iperereza ryimbitse rikomeje.
Inzobere mu by’ubuzima zigaragaza ko uburozi bwa cereulide bushobora gutera ibimenyetso birimo kuruka bikabije, impiswi, ububabare bwo mu nda no kugira intege nke. Mu bihe bikomeye, bushobora gutera umwuma ukabije cyangwa ibindi bibazo bisaba ubuvuzi bwihuse, cyane cyane ku bana bato bafite ubudahangarwa bukiri hasi.
Ni muri urwo rwego inzego z’ubuzima ku isi zasabye ibihugu gukaza ingamba zo kugenzura amasoko no gutanga amakuru ku gihe, mu rwego rwo gukumira icyahungabanya ubuzima bw’abana.
Minisiteri y’Ubuzima yatangaje ko iri gukorana bya hafi n’inzego zishinzwe ubucuruzi n’ubuziranenge bw’ibiribwa, zirimo Ikigo cy’Igihugu gishinzwe kugenzura ibiribwa n’imiti, hagamijwe kumenya niba hari ibicuruzwa birebwa n’iri hamagarwa byageze ku masoko yo mu gihugu cyangwa mu karere.
Yavuze ko hakomeje igenzura ku bipfunyika byinjira mu gihugu no ku bicuruzwa biri mu bubiko bw’abacuruzi, kandi ko amakuru azajya atangazwa uko agenda aboneka, hashingiwe ku byemezo bifatika by’inzego zibifitiye ububasha.
Ababyeyi n’abarezi basabwe:
Kugenzura neza amazina y’ibirango (brand names) n’imibare y’uduce (batch numbers) iri ku dupfunyika tw’amata baguze;
Gukurikirana amatangazo atangwa n’inzego zemewe za Leta;
Kwirinda gukoresha ibicuruzwa byatangajwe ko bigomba gukurwa ku isoko;
Kujyana umwana kwa muganga byihuse mu gihe agaragaje ibimenyetso nko kuruka, impiswi cyangwa kugira intege nke zidasanzwe nyuma yo kunywa amata y’ifu.
Si ubwa mbere ku isi habaye ihamagarwa nk’iri ku bijyanye n’amata y’abana. Mu myaka yashize, ibihugu bitandukanye byagiye bihamagarira inganda gukura ku isoko ibicuruzwa bimwe na bimwe mu gihe hagaragaye impungenge ku buziranenge bwabyo. Ibi byatumye hashyirwaho amabwiriza akomeye ku rwego mpuzamahanga ajyanye n’isuku mu nganda, uburyo bwo gupakira no gutwara ibiribwa, ndetse no gukurikirana ibicuruzwa ku isoko (traceability systems).
Bivugwa ko bene aya mahitamo yo kwitwararika agaragaza ko inganda n’inzego z’ubuzima ku isi barushaho gushyira imbere kurinda ubuzima bw’abaguzi kurusha inyungu z’igihe gito.
Minisiteri y’Ubuzima muri Uganda yijeje abaturage ko izakomeza gutanga amakuru yizewe kandi asesenguye neza ku bijyanye n’iri hamagarwa, inasaba buri wese kwirinda gukwirakwiza amakuru adafite gihamya ashobora guteza impagarara zidafite ishingiro.
Yongeye kwibutsa ko ubufatanye hagati y’inzego za Leta, abacuruzi n’abaturage ari ingenzi mu kurinda ubuzima bw’abana, kandi ko icy’ingenzi ari ugufata ingamba zo kwirinda mbere y’uko ikibazo cyakomera.





