Ibihugu Bikomeye ku Isi Byategetse ko Imirwano Ihagarara Burundu mu Burasirazuba bwa RDC
Leta Zunze Ubumwe za Amerika hamwe n’ibihugu byinshi byo ku mugabane w’u Burayi byongeye gusaba impande zihanganye mu makimbirane yo mu Burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo guhagarika imirwano no kubahiriza amasezerano y’agahenge, bishimangira ko gukomeza intambara bidashobora gukemura ikibazo cy’umutekano muke umaze imyaka myinshi muri ako karere.
Ibi byatangajwe mu itangazo rihuriweho na Leta Zunze Ubumwe za Amerika, Umuryango w’Ubumwe bw’u Burayi n’ibihugu bigize itsinda mpuzamahanga rikurikiranira hafi ibibazo byo mu karere k’Ibiyaga Bigari rizwi nka International Contact Group on the Great Lakes Region (ICG).
Muri iri tsinda harimo ibihugu birimo u Bufaransa, u Bubiligi, u Budage, Danemark, u Busuwisi na Suède.
Iri tangazo rigaragaza ko mu Burasirazuba bwa Congo hakomeje kugaragara ibikorwa byo kutubahiriza agahenge kari karemerejwe mu masezerano mpuzamahanga agamije guhagarika imirwano. By’umwihariko havuzwe amasezerano yasinyiwe i Washington DC ku wa 04 ukwezi kwa cumi nabiri 2025, ndetse n’imyanzuro yafatiwe i Doha muri Qatar tariki ya 19/07/2025, yashyiraga imbere gahunda yo gushyiraho agahenge karambye no guhagarika imirwano burundu hagati y’impande zihanganye.
Ibyo bihugu byatangaje ko nubwo ayo masezerano yashyizweho, ku kibuga cy’imirwano hakomeje kugaragara ibikorwa by’intambara birimo ibitero bya gisirikare hifashishijwe indege zitagira abadereva zizwi nka drones. Ibi bitero bivugwa ko bishyira mu kaga gakomeye abaturage b’abasivili batuye mu bice byibasiwe n’imirwano.
Mu itangazo ryasohowe, hagira hati: “Impande zose zirebwa n’iki kibazo zigomba guhita zisubira ku cyemezo cyo guhagarika imirwano nta gushidikanya kandi zigakomeza ibiganiro by’amahoro. Nta gisubizo cya gisirikare gishobora kurangiza aya makimbirane.”
Ibihugu bigize ICG byagaragaje impungenge zikomeye ku bibazo by’umutekano muke n’ibikorwa by’urugomo bikomeje gukorerwa abasivili, cyane cyane ibikorwa by’urwango n’ivangura bikorerwa bamwe mu baturage barimo abavuga Ikinyarwanda.
Iri tsinda ryasabye impande zose guhagarika imvugo z’urwango, ibikorwa by’ivangura n’ubugizi bwa nabi bishobora guteza umutekano muke no kongera ubukana bw’amakimbirane.
Rivuga ko ari ngombwa ko impande zose zubahiriza amategeko mpuzamahanga agenga intambara arengera abasivili, ndetse hakoroherezwa ibikorwa by’ubutabazi kugira ngo imiryango mpuzamahanga ibashe kugeza imfashanyo ku baturage bayikeneye mu buryo butekanye kandi budahungabanywa n’imirwano.
Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga w’u Rwanda, Olivier Nduhungirehe, yatangaje ko iri tangazo rifite uburinganire kandi rigaragaza neza ibibazo bikomeje kugaragara ku kibuga cy’imirwano, cyane cyane ibitero bya drones bishobora gushyira mu kaga abaturage b’abasivili.
Yavuze ko gusaba impande bireba kubahiriza amasezerano ya Washington na Doha bikwiye kujyana no gushyira mu bikorwa gahunda izwi nka CONOPS, igamije gusenya umutwe w’iterabwoba wa FDLR no gukuraho ingamba z’ubwirinzi zari zashyizweho mu biganiro byabereye i Luanda muri Angola ku wa 31 Ukwezi kwa cumi 2024.
Mu butumwa yanyujije ku rubuga rwa X (rwahoze ari Twitter), Nduhungirehe yavuze ko ibisabwa birimo gukomeza ibiganiro bihuza Abanye-Congo ubwabo ndetse no guhagarika imvugo z’urwango zibasira Abanye-Congo b’Abatutsi ari ingingo zagiye zisabwa kuva mu mezi ashize.
Nubwo hari imbaraga mpuzamahanga zigamije guhagarika imirwano, ku kibuga cy’intambara mu Burasirazuba bwa Congo haracyumvikana amasasu n’ibitero bya gisirikare.
Amakimbirane yo mu Burasirazuba bwa Congo amaze imyaka irenga makumyabiri, aho imitwe myinshi yitwaje intwaro irwanira mu turere twa Kivu y’Amajyaruguru na Kivu y’Amajyepfo. Aya makimbirane akomeje guteza ibibazo bikomeye by’ubutabazi, aho miliyoni z’abaturage zimaze guhunga ingo zabo.
Abasesenguzi b’ibibazo bya politiki mpuzamahanga bagaragaza ko igisubizo kirambye gishobora kuboneka gusa binyuze mu biganiro bya dipolomasi, ubufatanye bw’ibihugu byo mu karere no gukemura imizi y’ibibazo by’amoko, politiki n’umutekano byabaye intandaro y’iyi ntambara imaze igihe kinini.






