Icyerekezo Gishya mu Gushaka Amahoro Arambye mu Burasirazuba bwa RDC
Umunyamerika witwa James Swan yatangiye ku mugaragaro inshingano zo kuyobora ubutumwa bw’amahoro bw’Umuryango w’Abibumbye muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (MONUSCO), mu gihe iki gihugu gikomeje guhangana n’ibibazo by’umutekano muke, by’umwihariko mu burasirazuba bwacyo.
Mu ntangiriro z’ukwezi kwa gatatu 2026, Umunyamabanga Mukuru wa Loni yamugize Umuyobozi wa MONUSCO ndetse n’Intumwa ye yihariye muri RDC, asimbura Bintou Keita wari usoje manda ye tariki ya 30/11/2025. Izi mpinduka zije mu gihe Loni iri gushyira imbaraga mu kuvugurura imikorere ya MONUSCO, hagamijwe kongera umusaruro mu guhosha amakimbirane amaze imyaka myinshi muri aka karere.
Tariki ya 07/04/2026, Swan yageze i Kinshasa, atangaza ko gukemura ibibazo by’umutekano muke mu burasirazuba bwa RDC bidashobora kugerwaho hifashishijwe imbaraga za gisirikare zonyine, ashimangira ko ibiganiro by’amahoro ari byo nkingi ya mwamba mu gushaka igisubizo kirambye.
Yagize ati: “Amahoro arambye azagerwaho binyuze mu biganiro, uruhare rw’ibihugu byo mu karere no gushyira mu bikorwa amasezerano yasinywe. Kurinda abasivili bizakomeza kuba inshingano y’ibanze ya MONUSCO.”
Yakomeje agaragaza ko MONUSCO izakomeza kugira uruhare rukomeye mu kurinda abasivili, gufasha mu guhosha imirwano, no gushyigikira gahunda ziganisha ku kugarura ituze rirambye, harimo no gusubiza mu buzima busanzwe abahoze mu mitwe yitwaje intwaro.
James Swan atangiye izi nshingano mu gihe MONUSCO yongerewe inshingano zidasanzwe, zirimo kugenzura iyubahirizwa ry’agahenge mu bice bya Uvira, mu Ntara ya Kivu y’Amajyepfo. Ibi bijyanye n’ibiganiro byabereye i Doha muri Qatar, byahuje Leta ya RDC n’ihuriro rya AFC/M23, bikaba byari bigamije gushaka inzira yo guhagarika imirwano.
Akanama ka Loni gashinzwe umutekano (UN Security Council) kasobanuye ko inshingano z’ingenzi za MONUSCO zirimo:
Kurinda abasivili n’ibikorwa remezo byabo
Gukumira no gusubiza inyuma ibitero
Kurinda inkambi z’impunzi n’abimuwe
Gushyigikira gahunda yo gusubiza mu buzima busanzwe abahoze ari abarwanyi (DDR)
Gukurikirana iyubahirizwa ry’ibihano ku bucuruzi bw’intwaro
Ivugururwa rya FIB n’uruhare rwayo mu mutekano
Mu rwego rwo kongera imbaraga mu bikorwa by’umutekano, umutwe w’ingabo zidasanzwe za MONUSCO uzwi nka Force Intervention Brigade (FIB) na wo waravuguruwe. Uyu mutwe ufite inshingano zo kugaba ibitero ku mitwe yitwaje intwaro, haba wigenga cyangwa ufatanyije n’ingabo za Leta ya RDC (FARDC).
Iri vugururwa rigamije gutuma FIB irushaho gukora kinyamwuga, yihutisha ibikorwa byo kurwanya imitwe yitwaje intwaro ikomeje guteza umutekano muke mu burasirazuba bwa RDC.
Ibiganiro bya dipolomasi byagiye bikorwa ku rwego rw’akarere n’amahanga, birimo ibyabereye i Doha ndetse n’ibindi byagiye biba mu Karere k’Afurika y’Iburasirazuba no mu Muryango wa Afurika Yunze Ubumwe, bigamije gushaka igisubizo cya politiki kirambye.
Icyakora, impuguke zigaragaza ko nubwo ibiganiro ari ingenzi, bisaba gushyigikirwa n’ingamba zifatika zo ku rwego rw’umutekano, ubufatanye bw’ibihugu byo mu karere, no gukemura imizi y’amakimbirane arimo ibibazo by’ubutaka, umutungo kamere n’imiyoborere.
Ishyirwaho rya James Swan rihabwa agaciro nk’intambwe nshya ishobora gutuma MONUSCO irushaho gukora neza, by’umwihariko mu guhuza ibikorwa bya gisirikare n’ibya dipolomasi.
Uburambe bwe mu bijyanye na dipolomasi n’ubuhuza bushobora gutanga icyizere cy’uko hazashyirwa imbaraga mu biganiro by’amahoro, hagamijwe kugera ku ituze rirambye mu burasirazuba bwa RDC—akarere kamaze igihe kinini kibasiwe n’intambara n’ihungabana ry’umutekano.





