Impinduka Zikomeje Guhindura Isura ya Kivu n’Uburasirazuba bwa RDC
Hashize umwaka umwe gusa umujyi wa Goma, umurwa mukuru w’Intara ya Kivu y’Amajyaruguru, ugiye mu maboko y’ihuriro Alliance Fleuve Congo (AFC/M23). Icyakora, ingaruka z’icyo gikorwa ziracyakomeje kwiyongera no gukwira mu karere kose ka Kivu. Icyo gitero cyihuse kandi cyateguwe neza, cyabaye mu mpera z’umwaka wa 2025, nticyari intsinzi ishingiye gusa ku rwego rwa gisirikare, ahubwo cyabaye intambwe ikomeye yagaragaje impinduka zikomeye mu mibereho ya politiki n’umutekano mu Burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.
Ifatwa rya Goma ryasubije AFC/M23 mu ruhando mpuzamahanga, rikuraho igitekerezo cy’uko uwo mutwe witwaje intwaro wari waracogoye cyangwa waratsinzwe mu mwaka wa 2013. Ahubwo, ryafunguye icyiciro gishya cy’imiterere y’ubutegetsi mu Burasirazuba bwa Congo, aho ububasha bwa Leta bwakomeje gusenyuka buhoro buhoro.
Nyuma yo kwigarurira Goma, AFC/M23 ntiyagarukiye ku kwigarurira ubutaka gusa, ahubwo yatangiye gahunda igamije kwiyubakira ubutegetsi burambye. Mu duce twinshi twafashwe, hashyizweho uburyo bw’imiyoborere busimbura ubwa Leta: hagenzurwa umutekano, hashyirwaho abayobozi bagenzurwa n’uwo mutwe, ndetse hanageragezwa gutunganya imibereho y’abaturage mu buryo buhamye.
Kuva i Goma kugera i Bukavu, kuva i Walikale kugera i Kamanyola na Minembwe, kwaguka kw’utwo duce mu mwaka wa 2025 kongereye impungenge z’uko RDC ishobora kwinjira mu bihe bikomeye byo gusatagurika kw’igihugu. Kugira ngo ihindure ububasha bwa politiki, AFC/M23 yashyizeho ubuyobozi bubangikanye n’ubwa Leta, bufata ibyemezo, bukusanya imisoro kandi bukagena uko ubuzima bwa buri munsi bugenda.
Ubutegetsi bwa AFC/M23 bushingiye ku kuvanga igitutu n’iyegereza: gukoresha imbaraga aho bikenewe no kugirana amasezerano y’igihe gito n’abayobozi cyangwa amatsinda ashobora kuyibangamira. Uru ruvange rw’ingufu n’ubwumvikane bw’igihe gito rugamije gukumira burundu irindi huriro ryose ryashobora kuyirwanya mu buryo burambye.
Hari aho bamwe mu baturage bakira uwo mutwe nk’igisubizo cyaturutse imbere mu gihugu, abandi bakawufata nk’uwaturutse ku Mana, bakawubona nk’undi muryango wa politiki ushobora gusimbura ubuyobozi bwa Leta babonaga bwarananiranye kubarinda no kubagezaho serivisi z’ibanze. Ibi byatumye AFC/M23 igira isura y’umukinnyi wa politiki wihariye, utandukanye cyane n’ubutegetsi busanzwe bwa Leta ya Kinshasa.
Ku rundi ruhande, dipolomasi mpuzamahanga yagaragaje intege nke. Mu kunga impande zihanganye, yaba ibiganiro byatangijwe n’Amerika cyangwa Qatar, byagonganye n’ukuri kugaragara ku butaka. Amasezerano yo guhagarika imirwano yagiye atangazwa yarahungabanyijwe inshuro nyinshi nta ngaruka zifatika, bituma AFC/M23 ikomeza gufatwa nk’umukinnyi wiganje ku butaka.
Ibi byatewe n’uko Kinshasa yabuze ubushake bwa politiki bukomeye ku rwego mpuzamahanga, bityo hakemezwa ukuri guteye impungenge: ubusugire bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo muri Kivu ntibugihakanwa gusa, ahubwo bwambuwe Leta burundu, busimbuzwa ubutegetsi bwitwaje intwaro bwubakiye ku gusenyuka kwa Leta no ku kwirengagizwa kwabigambiriwe kw’umuryango mpuzamahanga.
Mu rwego rw’amateka, ibi byongera kugaragaza ko ikibazo cy’umutekano mu Burasirazuba bwa RDC kitakiri ikibazo cy’igihe gito cyangwa cy’igisirikare gusa, ahubwo cyahindutse ikibazo cya politiki, cy’ubusugire bw’igihugu n’icyerekezo cy’ejo hazaza h’akarere kose ka Kivu n’igihugu muri rusange.
