Impungenge n’Icyitonderwa ku Mutekano w’Umujyi wa Uvira Nyuma y’Igenda ry’Ingabo za AFC/M23
Mu gitondo cyo ku Cyumweru, abarwanyi b’imitwe ya Wazalendo ni bo babanje kwinjira mu mujyi wa Uvira, mu ntara ya Kivu y’Epfo, nyuma y’uko ku mugoroba wo kuri uwo munsi hakurikiyeho kwinjira kw’ingabo za Leta ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (FARDC). Ibi byabaye nyuma y’itangazo ryasohowe ku wa Gatandatu tariki ya 17/01/2026 n’umutwe wa AFC/M23, rivuga ko wavuye muri Uvira “byuzuye”.
Abaturage bo muri uwo mujyi bemeje ko biboneye n’amaso yabo, aho babonye abarwanyi ba Wazalendo binjira mu mujyi mu masaha ya mu gitondo, bakurikirwa n’abasirikare ba FARDC nimugoroba. Amashusho yakwirakwiye ku mbuga nkoranyambaga agaragaza aba barwanyi bakiriwe na bamwe mu baturage, nubwo hari n’andi mashusho yerekanye ibikorwa by’ubusahuzi bukomeye byabaye mu gihe Wazalendo binjiraga muri uwo mujyi.
Guverineri w’Intara ya Kivu y’Epfo ugenzurwa na Leta, Jean Jacques Pulusi Sadiki, uri i Bujumbura aho yahungiye, yatangaje ko ubuyobozi bufite amakuru yizewe agaragaza ko hari abarwanyi ba M23 basigaye muri Uvira, bamwe bambaye imyenda ya gisivile ariko bitwaje intwaro. Yagize ati: “Ni ukwitonda cyane,” asaba abaturage kwirinda ibikorwa byose by’urugomo, cyane cyane ibishingiye ku moko cyangwa ku rwego urwo ari rwo rwose rwo kwihorera.
Umwe mu bayobozi b’iyo ntara wakoreraga muri Uvira, ubu uri i Kalemie, yavuze ko yemeje amakuru y’uko Wazalendo basubiye muri uwo mujyi, ariko ko bategereje amabwiriza aturuka ku bayobozi bakuru kugira ngo hafatwe icyemezo gikurikira. Yongeyeho ati: “Ni ngombwa kubanza kugenzura niba koko ibyo AFC/M23 ivuga ari ukuri, kuko si ubwa mbere ivuze ko yavuye ahantu, nyuma bikaza kugaragara ko itigeze ihava.”
Ku wa Gatandatu, ahagaze hagati mu mujyi wa Uvira, Lawrence Kanyuka, umuvugizi wa AFC/M23, yasomye itangazo rivuga ko uwo mutwe wakuyeho umutwe wa nyuma w’ingabo wari ushinzwe “kugenzura” umutekano w’abaturage mu gihe hategerejwe ko uwo mujyi ushyikirizwa “ingabo zitabogamye”. Amashusho yasohotse yerekanye imirongo y’abasirikare ba AFC/M23 iva muri Uvira ku mugoroba wo kuri uwo munsi.
Mu ntangiriro z’ukwezi kwa cumi na kabiri, AFC/M23 yafashe Uvira nyuma y’imirwano ikaze yari imaze iminsi ibera mu bice biyegereye, bituma ingabo za Leta, Wazalendo n’ingabo z’u Burundi bahungira mu majyepfo. Nyuma y’iminsi itanu gusa, uwo mutwe watangaje ko ugiye kuva muri Uvira ku “busabe bw’ubuhuza bwa Leta Zunze Ubumwe za Amerika,” unagaragaza amashusho y’abarwanyi bawuvamo. Icyakora, Leta ya Kinshasa na Washington byahakanye ko AFC/M23 yari yaravuye muri uwo mujyi, bikemezwa kandi na sosiyete sivile yo muri ako gace.
Kwinjira kwa Wazalendo muri Uvira ku Cyumweru, nk’uko bivugwa n’abari aho, byemeza byuzuye ko AFC/M23 yawuvuyemo.
Mu itangazo rye, Lawrence Kanyuka yavuze ko mu gihe AFC/M23 yari imaze ifite Uvira, abaturage “babayeho mu mahoro, bakora imirimo yabo nta bwoba, nta bujura cyangwa ubwambuzi”. Yongeyeho ko nyuma yo kuhava, uwo mutwe utagomba kubazwa ibizaba mu mujyi no ku baturage bawo, avuga ko inshingano zo kurinda umutekano zashyikirijwe Umuryango w’Abibumbye (ONU) n’umuryango mpuzamahanga.
Ku mbuga nkoranyambaga, bamwe mu bayobozi ba M23 bagaragaje impungenge z’uko hashobora kubaho ibikorwa byo kwihorera ku baturage bakekwaho kuba barawushyigikiye, nyuma y’uko uwo mutwe uvuye muri Uvira. Kugeza ubu, ntiharamenyekana neza niba ingabo za MONUSCO ari zo zizahabwa inshingano zo gucunga umutekano w’uyu mujyi.
Mu butumwa bwe bwo gusoza, Guverineri Pulusi yongeye gushimangira ko ubuyobozi bw’intara buzasubira i Uvira ndetse n’i Bukavu mu minsi mike iri imbere, ashimangira ati: “Ibyo twibwe byose tuzabisana, ariko amahoro n’umutekano bigomba kubanza.”
