Indege z’Ubutasi Zizabanziriza Ingabo za MONUSCO muri Gahunda Nshya yo Kugarura Amahoro i Uvira
Mu gihe umutekano ukomeje kuba ingorabahizi mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), Umuryango w’Abibumbye watangaje ko ingabo zawo ziri mu butumwa bwo kugarura amahoro, buzwi nka MONUSCO, zigiye gusubira mu mujyi wa Uvira, mu ntara ya Kivu y’Epfo. Iyi gahunda nshya izatangirana no kohereza indege z’ubutasi mbere y’uko abasirikare basubira ku butaka.
Jean-Pierre Lacroix, Umunyamabanga Mukuru Wungirije wa Loni ushinzwe ibikorwa byo kubungabunga amahoro, uri mu ruzinduko muri RDC, yatangaje ko mbere yo kohereza ingabo ku butaka, hazabanza koherezwa indege zizakora ubutasi ku mutekano n’imiterere y’aho zizakorera.
Nk’uko yabitangarije Radio RFI, izo ndege zizajya zihagurukira ku kibuga cy’indege cya Goma, nubwo kugeza ubu icyo kibuga kigifunze kandi kigenzurwa n’umutwe wa AFC/M23. Ntiharamenyekana niba M23 izemerera izi ndege za Loni gukoresha icyo kibuga.
Lacroix yagaragaje ko umutekano w’abadereva n’ibikoresho by’indege ari ingenzi cyane, ashimangira ko hakenewe kwizezwa umutekano usesuye mbere y’uko ibikorwa by’ubutasi bitangira.
MONUSCO yavuye mu ntara ya Kivu y’Epfo mu 2024, mu rwego rwa gahunda yo gusoza buhoro buhoro ubutumwa bwayo bwari bumaze imyaka irenga 20 muri RDC. Icyo gihe byatangajwe ko inshingano z’umutekano zizagenda zegurirwa inzego z’umutekano za Congo.
Icyakora, ihindagurika ry’umutekano, cyane cyane imirwano hagati y’ingabo za leta ya Congo (FARDC) n’umutwe wa M23, ryatumye Loni isubiramo igenamigambi ryayo.
Mu nshingano nshya MONUSCO yahawe harimo: kugenzura no gukurikirana iyubahirizwa ry’amasezerano yo guhagarika imirwano; gutanga inkunga mu bijyanye n’umutekano w’abaturage; no gufasha mu bikorwa bya dipolomasi bigamije kugarura ituze.
Gusubira muri Uvira biri muri uwo murongo wo kongera kwiyegereza ahari ibibazo by’umutekano muke, cyane ko uwo mujyi ufite akamaro kanini mu bucuruzi no mu ngendo zambukiranya imipaka, by’umwihariko hagati ya RDC n’u Burundi.
Nyuma y’ubutasi bukozwe hifashishijwe indege, Loni iteganya kohereza abasirikare mu byiciro: hazabanza kujyayo itsinda rito ryo gutegura ibikorwaremezo no gusuzuma umutekano, hanyuma rikurikirwe n’umubare munini w’ingabo bitewe n’uko ibipimo by’umutekano bizaba byifashe.
Lacroix yashimangiye ko MONUSCO itazifashisha imbaraga za gisirikare mu gushyira mu bikorwa amasezerano mpuzamahanga arimo ayo i Washington n’ayo i Doha ajyanye n’ihagarikwa ry’imirwano, ahubwo ko igisubizo kirambye kizava mu nzira za dipolomasi no mu biganiro bya politiki.
Imwe mu mbogamizi zikomeye ishobora kudindiza iyi gahunda ni ifungwa ry’ikibuga cy’indege cya Goma, kuri ubu kigenzurwa na AFC/M23. Iki kibuga ni ingenzi mu bikorwa bya MONUSCO kuko ari cyo cyifashishwa mu gutwara ibikoresho, abasirikare n’ubutabazi bwihuse.
Kugeza ubu, nta tangazo rirambuye riratangwa ku bufatanye bushobora kubaho hagati ya MONUSCO na M23 kugira ngo ibikorwa by’indege byemererwe gukorwa mu mutekano usesuye.
Icyemezo cyo gusubira muri Uvira kigaragaza ko nubwo hari gahunda yo kugabanya cyangwa gusoza ubutumwa bwa MONUSCO muri RDC, Loni igikomeje kugaragaza ko ititeguye kureka burundu ibice bikigaragaramo ibibazo by’umutekano muke.
Byemezwa ko intambwe ya MONUSCO izaterwa ahanini n’ubufatanye hagati y’impande zihanganye, ubushake bwa politiki bw’akarere, ndetse n’ubushobozi bwo kubahiriza amasezerano yo guhagarika imirwano.
Mu gihe ibikorwa by’ubutasi bitegerejwe gutangira, amaso y’abaturage ba Uvira n’akarere muri rusange ahanzwe kuri Loni, bibaza niba iyi gahunda nshya izatanga icyizere gishya cy’umutekano n’ituze rirambye.






