Intsinzi ya RDC ni Amateka Yibukije Ibihe bya Zaïre
Ku munsi w’ejo, Ikipe y’Igihugu ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (DR Congo) yanditse amateka mashya nyuma yo gutsinda Jamaica igitego 1-0 mu mukino wa kamarampaka wabahesheje itike yo kuzitabira Igikombe cy’Isi cya 2026 kizabera muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika, Canada na Mexique.
Ni umukino wari ukomeye, urimo ihangana rikomeye hagati y’impande zombi, aho iminota 90 y’umukino yarangiye amakipe anganya ubusa ku busa (0-0). Byasabye ko hongerwaho iminota 30 y’inyongera, maze ku munota wa 100, umukinnyi Axel Tuanzebe atsinda igitego rukumbi cyabonetse muri uwo mukino, acyinjije n’umutwe nyuma ya koruneri yari itewe neza.
Iyo ntsinzi yahise iha DR Congo itike yo kuzahagararira Afurika y’Iburasirazuba n’iyo Hagati muri iri rushanwa rikomeye ku rwego rw’Isi, rikazabera mu mijyi itandukanye yo muri Amerika, Mexique na Canada.
DR Congo yageze kuri iyi ntsinzi nyuma y’urugendo rutari rworoshye. Nubwo yatangiye igorwa mu mikino yo mu matsinda, yaje kwitwara neza mu byiciro byo gukuranwamo, aho yasezereye ibihugu bikomeye muri Afurika birimo Nigeria na Cameroon. Ibi byagaragaje ko iyi kipe ifite ubushobozi n’imbaraga byo guhangana n’amakipe akomeye ku mugabane.
Ikipe y’Igihugu ya DR Congo, izwi nka “Leopards”, iyobowe na kapiteni Chancel Mbemba, igaragaza ko iri mu bihe byiza by’umupira w’amaguru, ifite abakinnyi bafite ubunararibonye n’ishyaka ryo kwitwara neza ku rwego mpuzamahanga.
Si ubwa mbere DR Congo igiye kwitabira Igikombe cy’Isi. Mu 1974, igihugu cyari kizwi nka Zaïre cyitabiriye iri rushanwa ryabereye mu Budage, kiba igihugu cya mbere cya Afurika cyari cyabonye itike muri icyo gihe.
Icyo gihe, Zaïre yayoborwaga na Mobutu Sese Seko, ikipe ikaba yari iyobowe na kapiteni Mwamba Kazadi, umwe mu bakinnyi b’icyamamare muri iyo myaka. Iyo kipe yari yabonye itike itsinze Maroc, ishyirwa mu itsinda rimwe na Brazil, Yugoslavia na Scotland.
Nubwo Zaïre yatsinzwe imikino yayo yose uko ari itatu, amateka yayo yakomeje kwibukwa cyane, by’umwihariko umukino yatsinzwemo na Yugoslavia ibitego 9-0, umwe mu mikino yabaye igisebo gikomeye mu mateka y’Igikombe cy’Isi.
Mu Gikombe cy’Isi cya 2026, DR Congo izaba iri mu itsinda rikomeye ririmo Portugal, Colombia na Uzbekistan. Umukino wayo wa mbere izawukina na Portugal kuri stade ya NRG Stadium i Houston, muri Leta ya Texas, muri Amerika.
Iri rushanwa rizaba rifite umwihariko ukomeye, kuko ari bwo bwa mbere rizitabirwa n’amakipe 48, aho umugabane wa Afurika uzahagararirwa n’amakipe 10. Aya makipe ni Algeria, Afurika y’Epfo, Cape Verde, Côte d’Ivoire, DR Congo, Ghana, Misiri, Maroc, Senegal na Tunisia.
Ibi bitanga icyizere ko amakipe ya Afurika azabona amahirwe menshi yo kwigaragaza no kugera kure muri iri rushanwa rihuza ibihugu byo ku Isi yose.
Intsinzi ya DR Congo yakiriwe n’ibyishimo byinshi mu gihugu no mu bakunzi b’umupira w’amaguru ku mugabane wa Afurika. Abasesenguzi bagaragaza ko iyi kipe ifite ubushobozi bwo kwitwara neza muri iri rushanwa, cyane cyane bitewe n’ihuriro ry’abakinnyi bakiri bato n’abafite ubunararibonye.
Nyuma y’imyaka irenga 50 ishize igaragaye bwa nyuma mu Gikombe cy’Isi, DR Congo igarutse ifite intego yo kwandika amateka mashya no guhesha ishema igihugu cyayo ndetse n’umugabane wa Afurika muri rusange.
