Iran mu Nkubi y’Intambara: Ibitero Bikaze bya Amerika na Israel Byinjije Akarere mu Bihe Bikomeye
Intambara ikomeje gufata indi ntera hagati ya Repubulika ya Kisilamu ya Iran n’uruhande rugizwe na Leta Zunze Ubumwe za Amerika na Israel, mu gihe ibitero bikomeye by’indege z’intambara bikomeje kwibasira umurwa mukuru Tehran n’indi mijyi ikomeye yo muri Iran. Iyi mirwano irakurikirana impinduka zikomeye zabaye nyuma y’itangazwa ry’urupfu rw’Umuyobozi w’Ikirenga wa Iran, Ayatollah Ali Khamenei.
Amakuru aturuka mu nzego za gisirikare agaragaza ko ibitero by’indege za Amerika n’iza Israel byibanze ku birindiro bya gisirikare, ibigo by’ingufu za nikereyeri, ndetse n’ahakekwaho kubikwamo intwaro ziremereye. Ibi bitero byatumye umutekano mu murwa mukuru Tehran uhungabana bikomeye, abaturage benshi bahungira mu bice by’icyaro no mu bihugu bituranye.
Guverinoma ya Iran yatangaje ko ibi bitero ari “igikorwa cy’intambara yeruye” kigamije gusenya ubusugire bw’igihugu no guhindura ubutegetsi ku ngufu.

Perezida wa Iran, Masoud Pezeshkian, yatangaje ku mugaragaro ko igihugu cye kitazihanganira “agahinda n’amaraso yamenetse” nyuma y’urupfu rwa Ayatollah Khamenei. Yagize ati:
“Kumena amaraso no kwihorera ni uburenganzira bwacu bwemewe n’amategeko mpuzamahanga igihe igihugu cyacu cyatewe.”
Yakomeje avuga ko kwica Khamenei ari “intambara yeruye ku Bayisilamu, by’umwihariko Abashiite, mu mpande zose z’isi,” ashimangira ko Iran itazemera ko igitugu gishyirwa ku mahame yayo ya politiki n’iyobokamana.
Ingabo zirwanira mu kirere za Iran zatangaje ko indege zazo z’intambara zashoboye kurasa ku birindiro by’ingabo za Amerika biri mu bihugu byo mu Kigobe cya Persian no muri Iraq. Nubwo Amerika itaremeza ku mugaragaro igihombo yagize, amakuru y’ibanze avuga ko hari ibikoresho bya gisirikare byangiritse.
Mu itangazo ryasohowe n’igisirikare cya Iran, cyagize kiti:
“Mu mugambi wo guhorera Ayatollah Khamenei, tugiye gutangiza igitero gikomeye kurusha ibindi byose byabayeho mu mateka ya Iran.”
Ibi byatumye ibihugu byo mu karere, birimo Saudi Arabia na Qatar, byongera ingamba z’umutekano ku birindiro byabyo n’ibikorwaremezo by’ingenzi.
Israel na Amerika: “Tuzabarwanya n’Ingufu Zidasanzwe”
Ku ruhande rwa Amerika, Donald Trump, wagarutse ku buyobozi bwa Leta Zunze Ubumwe za Amerika, yatangaje ko igihugu cye kitazihanganira ibitero bya Iran ku birindiro byacyo cyangwa ku bafatanyabikorwa bayo. Yagize ati:
“Nibabitinyuka tuzabarwanya n’ingufu zidasanzwe.”
Israel na yo yashimangiye ko itazareka Iran ikomeza gahunda yayo ya nikereyeri n’ikorwa ry’imitwe yitwaje intwaro iyishyigikiye mu karere, irimo Hezbollah muri Libani na Hamas muri Gaza.
Umubano wa Iran na Israel umaze imyaka irenga mirongo ine uri mu makimbirane akomeye, cyane cyane nyuma y’Impinduramatwara ya Kisilamu yo mu 1979 yagejeje Ayatollah Ruhollah Khomeini ku butegetsi. Kuva icyo gihe, Iran yakomeje gufata Israel nk’umwanzi mukuru, mu gihe Israel yo yibanda ku guhagarika gahunda ya nikereyeri ya Iran.
Ayatollah Ali Khamenei, wasimbuye Khomeini mu 1989, yakomeje uwo murongo wo kutemera kubana na Israel, ashyigikira imitwe iyirwanya mu karere.
Abasesenguzi ba politiki mpuzamahanga bavuga ko iyi ntambara ishobora gukwira mu karere kose k’Uburasirazuba bwo Hagati, igakurura ibihugu byinshi birimo Turikiya, u Burusiya ndetse n’u Bushinwa, bitewe n’inyungu zabyo muri Iran no mu karere.
Isoko ry’inyongeramusaruro za peteroli ryazamutse cyane ku rwego mpuzamahanga kubera impungenge z’uko intambara ishobora gufunga inzira z’ingenzi z’ubucuruzi, zirimo Inyanja ya Hormuz.
Mu gihe Iran iri gutekereza ku hazaza h’ubuyobozi bwayo nyuma y’urupfu rwa Khamenei, impaka zirakomeje ku muntu ushobora gusimbura Umuyobozi w’Ikirenga n’icyerekezo igihugu kizafata — haba mu gukomeza umurongo ukakaye cyangwa gushaka inzira y’ibiganiro.
Icyakora, mu gihe ibisasu bikomeje kugwa kuri Tehran n’indi mijyi, amahitamo ya dipolomasi aragenda agabanuka, intambara igahinduka inzira isa n’iyegereje cyane kurusha ibiganiro.
Iyi ni imwe mu ntambara zikomeye zo mu kinyejana cya 21, kandi ingaruka zayo zishobora guhindura burundu isura ya politiki n’umutekano by’isi.




