Iran: Urupfu rw’Umuyobozi w’Ikirenga w’Igihugu Rwemejwe ku Mugaragaro
Televiziyo ya Leta ya Iran yemeje ku mugaragaro ko Umuyobozi w’Ikirenga w’Igihugu (Supreme Leader), Ayatollah Sayyed Ali Khamenei, yapfuye, ivuga ko yiciwe mu gitero cyagabwe i Teheran na Israel ku bufatanye na Leta Zunze Ubumwe za Amerika.
Mu itangazo ryatangajwe muri iki gitondo tariki ya 01/03/2026, havuzwe ko Khamenei yinjiye mu “rutonde rw’intwari z’Igihugu,” ko umurage w’inshingano ze n’ubutwari bwe bizakomeza guharanirwa, kandi ko igihugu cyashyizeho iminsi yo kumwunamira no kumwibuka.
Amakuru aturuka mu bihugu bitandukanye yemeza ko Khamenei, wari ufite imyaka 86 y’amavuko, yishwe mu gikorwa cya gisirikare cyiswe “Operation Epic Fury,” cyakozwe n’ingabo za Amerika n’iza Israel, kigamije guhagarika ibikorwa bya gisirikare bya Iran no guhindura ubutegetsi bw’icyo gihugu.
Perezida wa Leta Zunze Ubumwe za Amerika, Donald Trump, yemeje aya makuru abinyujije ku mbuga nkoranyambaga, avuga ko Khamenei yari umwe mu bayobozi “bateje umutekano muke muri politiki mpuzamahanga.”
Ali Khamenei yari amaze imyaka isaga 36 ayobora Iran, kuva asimbuye Ayatollah Ruhollah Khomeini mu 1989. Nk’Umuyobozi w’Ikirenga ufite ububasha busesuye mu bya politiki, umutekano n’idini, yayoboye Iran nk’igihugu kiyobowe n’imiyoborere ya kisilamu, aho ingabo za Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) zagize uruhare rukomeye mu miyoborere n’umutekano w’igihugu.
Mu gihe cy’ubuyobozi bwe, Iran yahuye n’ibibazo bikomeye birimo imyigaragambyo y’abaturage ishingiye ku mibereho n’ubukungu, ibihano mpuzamahanga byafatiwe igihugu, ndetse n’amakimbirane akomeye n’ibihugu by’Uburengerazuba ku bijyanye na porogaramu y’intwaro za kirimbuzi.
Nyuma y’itangazwa ry’aya makuru, Iran yahise itangaza iminsi 40 yo kunamira no kwibuka umuyobozi wayo, ndetse n’iminsi 7 y’ikiruhuko cy’igihugu. Ibi bigaragaza ihungabana rikomeye mu buyobozi no mu mikorere y’inzego z’igihugu.
Iyi nkuru yatangajwe ku rwego mpuzamahanga kuko ishobora kugira ingaruka zikomeye ku mibanire y’ibihugu byo mu Burasirazuba bwo Hagati, ndetse no ku masoko mpuzamahanga y’ingufu, by’umwihariko isoko rya peteroli, no ku mutekano w’akarere.
Mu itangazo rya Leta ya Iran, nta muyobozi washyizweho by’agateganyo kugira ngo asimbure Khamenei. Itegeko Nshinga rya Iran riteganya ko Inama y’Abahanga (Assembly of Experts) ari yo ifite inshingano zo gutora Umuyobozi w’Ikirenga mushya, ariko kugeza ubu ntiharamenyekana neza inzira izakurikizwa cyangwa umuntu ushobora gusimbura Khamenei.
Abasesenguzi ba politiki bavuga ko ibi bishobora guteza impaka n’ihangana rishingiye ku butegetsi imbere mu gihugu, cyangwa ko IRGC ishobora kugira uruhare rukomeye mu gushyiraho umuyobozi mushya; ibyo byose bikaba byagira ingaruka zikomeye ku mikorere y’igihugu no ku rwego mpuzamahanga.
Urupfu rwa Ayatollah Ali Khamenei ni igikorwa gikomeye mu mateka ya politiki y’akarere k’Uburasirazuba bwo Hagati no ku rwego rw’isi. Impinduka mu buyobozi bwa Iran zishobora gutuma habaho ihindagurika rikomeye mu mibanire y’ibihugu, mu mutekano w’akarere, ndetse no mu bukungu bw’ibihugu bihana imbibi na Iran no ku masoko mpuzamahanga.




