Isi mu Mwuka w’Impungenge: Iran Yaburiye Umuryango w’Abibumbye ku Ntambara Ishobora Guhungabanya Akarere ka Perse
Mu itangazo ryihutirwa ryoherejwe ku Muryango w’Abibumbye (UN), Repubulika ya Islam ya Iran yatangaje ko hari ibyago bikomeye by’uko intambara ishobora kwaduka mu karere k’Ikigobe cya Perse, mu gihe amakuru akomeje gukwirakwira avuga ko Leta Zunze Ubumwe za Amerika, Israel n’inshuti zazo bashobora kuba bari mu myiteguro y’ibitero bya gisirikare bigamije gusenya ubutegetsi bwa Iran.
Mu butumwa bwayo, Iran yavuze ko ibikorwa bya gisirikare byakomeje mu karere byaba ari intandaro y’ingaruka zikomeye ku mutekano w’isi yose, cyane cyane ku bukungu n’ibikorwa ry’ubwikorezi bw’ibikomoka kuri peteroli n’imbaraga z’ingufu zinyura mu Kigobe cya Perse. Iran yashimangiye ko itifuza intambara, ariko igaragaza ko izirwanaho mu buryo bwose bushoboka mu gihe yaterwa.
Ubushyamirane hagati ya Iran na Amerika, kimwe na Israel, bufite amateka maremare. By’umwihariko, bwafashe indi ntera nyuma y’uko Amerika isohotse mu masezerano y’ingenzi ya nucléaire ya Iran (JCPOA) mu 2018, igashyiraho ibihano bikakaye by’ubukungu. Iran yabyakiriye nk’igikorwa cyo kuyigundira, bituma yiyemeza gukomeza ibikorwa byayo bya nucléaire mu rwego rwo kwirwanaho no kwerekana ko itagomba guterwa ubwoba.
Israel, yo imaze igihe igaragaza impungenge ku byo yita iterambere ryihuse rya nucléaire ya Iran, ikavuga ko Iran ishobora kugera ku bushobozi bwo gukora intwaro za nucléaire, ibintu Israel ivuga ko itazigera yemera.
Ikigobe cya Perse gifite akamaro gakomeye ku isi, kuko ari ho haturuka igice kinini cya peteroli ikoreshwa ku isi yose. Icyo ari cyo cyose cyahungabanya umutekano w’aka karere cyahita kigira ingaruka ku biciro bya peteroli, ubwikorezi bwo mu nyanja, ndetse no ku bukungu bw’ibihugu byinshi byishingikiriza ku mbaraga zituruka muri ako gace.
Iran mu butumwa bwayo yagaragaje ko intambara itaba ihagarariye Iran gusa, ahubwo ishobora kwaguka ikinjiza ibihugu byinshi byo mu Burasirazuba bwo Hagati, birimo Lebanon, Syria, Yemen na Iraq, aho Iran ifite inshuti n’abafatanyabikorwa mu bya politiki n’umutekano. Ibi byatuma intambara ihinduka iy’akarere kose, igahungabanya umutekano w’isi yose.
UN iri mu bihe bikomeye byo gusabwa gushyira mu bikorwa inshingano zayo zo kubungabunga amahoro n’umutekano mpuzamahanga. Iran yasabye ko hakorwa ibiganiro byihutirwa bigamije kugabanya umwuka mubi no kwirinda ko amakosa ya dipolomasi yahinduka intambara yeruye.
Mu gihe amagambo akakaye akomeje guturuka impande zose, abasesenguzi mpuzamahanga bemeza ko amahirwe ya dipolomasi atarashira burundu. Gusa baraburira ko ikosa rito, igitero cy’akanya gato cyangwa amagambo adashyize mu gaciro byahita bihindura aka gace indiri y’intambara ikomeye ishobora kurenza kure imbibi z’akarere ka Perse.





