Kigali Yamaganye Ibyatangajwe na Kinshasa ku Bitero byibasira Abanyamulenge
Mu gihe umutekano ukomeje kuzamba mu misozi miremire y’i Mulenge, mu gace ka Minembwe mu Ntara ya Kivu y’Amajyepfo, Leta y’u Rwanda yamaganye yivuye inyuma amakuru atangwa na Leta ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) ayishinja ko umutwe wa M23 ari wo ugaba ibitero byibasira Abanyamulenge, ivuga ko ari ukwihisha inyuma y’ukuri.
Umuvugizi wa Guverinoma y’u Rwanda, Yolande Makolo, yatangaje ko ibyo bitero mu by’ukuri bikorwa n’ingabo za Leta ya Congo (FARDC) ku bufatanye n’ingabo z’u Burundi ndetse n’imitwe yitwaje intwaro izwi nka Wazalendo. Yavuze ko ibi bikorwa bigamije guhungabanya no kwibasira abaturage b’Abanyamulenge batuye muri ako gace.
Ibi yabigarutseho asubiza amagambo ya Patrick Muyaya, uvugira Guverinoma ya RDC, wari wagaragaje ko ibitero biri kubera i Minembwe bikorwa n’umutwe wa M23. U Rwanda ruvuga ko ayo makuru agamije kuyobya uburari no guhisha uruhare rw’ingabo za Leta n’abo bafatanya.
Makolo yagarutse ku buryo bwo gukwirakwiza amakuru ayobya yise “guhindura ukuri” (information manipulation), aho abakekwaho ibyaha babishyira ku bandi kugira ngo bayobye ukuri no kwikuraho uburyozwacyaha. Yagaragaje ko ubu buryo bukunze gukoreshwa mu gutegura no gushishikariza ibikorwa by’urugomo n’ibishobora kuganisha kuri jenoside.
Aka gace ka Minembwe kamaze imyaka myinshi karangwa n’umutekano muke uterwa n’imitwe myinshi yitwaje intwaro ikorana na FARDC, irimo FDLR, Mai-Mai (Wazalendo), ndetse n’indi mitwe iyishamikiyeho, harimo n’Imbonerakure ishyigikiwe n’ishyaka riri ku butegetsi mu Burundi rya CNDD-FDD. Abanyamulenge, bamwe mu bagize ubwoko bw’Abatutsi batuye muri RDC, bakunze kwibasirwa n’iyi mitwe, ibintu byagiye bitera impungenge ku rwego mpuzamahanga.
Mu bihe bitandukanye, amakimbirane ashingiye ku moko, ubutaka n’ubutegetsi bw’akarere byagiye byongera ubukana bw’iyi mirwano. U Rwanda rwagiye rugaragaza kenshi ko umutwe wa FDLR, ugizwe n’abasize bakoze Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, ukomeje kugira uruhare mu guhungabanya umutekano muri aka karere.
Amakuru aturuka mu bice bitandukanye bya Minembwe agaragaza ko imihana ituwe n’Abanyamulenge ikomeje kugabwaho ibitero bikomeye, bigakorwa n’ihuriro rigizwe na FARDC, ingabo z’u Burundi ndetse n’imitwe ya Wazalendo. Ibi bitero bivugwa ko byibasira cyane cyane abasivili, bigatuma benshi bahunga bakava mu byabo.
N’ubwo hari ibiganiro by’amahoro byabereye i Doha muri Qatar, byari byitezweho gutanga icyizere cyo guhagarika imirwano, amakuru agaragaza ko amasezerano arimo ayo guhagarika imirwano no guhererekanya imfungwa atubahirijwe uko bikwiye. Raporo zitandukanye zerekana ko ingabo za FARDC zakomeje ibikorwa bya gisirikare ndetse no kwibasira abaturage.
U Rwanda rukomeje gushimangira ko amahoro arambye mu Burasirazuba bwa RDC atazagerwaho hatabayeho gufata ingamba zikomeye zo kurandura burundu umutwe wa FDLR, ruvuga ko ari wo nkomoko y’ingengabitekerezo ya jenoside ikomeje gukwirakwizwa muri aka karere.
Ku rundi ruhande, RDC yo ikomeza gushinja u Rwanda gushyigikira umutwe wa M23, ibintu u Rwanda ruhakana rwivuye inyuma. Ibi byatumye umubano hagati y’ibihugu byombi ukomeza kuzamba, bikagira ingaruka zikomeye ku mutekano w’akarere kose k’Ibiyaga Bigari.
Mu gihe impande zitandukanye zikomeje guterana amagambo no gushinjanya, abaturage b’inzirakarengane—by’umwihariko Abanyamulenge batuye mu misozi ya Minembwe—ni bo bakomeje kwishyura igiciro gikomeye cy’iyi ntambara. Abasesenguzi bemeza ko hakenewe igisubizo kirambye gishingiye ku kuri, ubutabera no guhagarika imvugo zibiba urwango, kugira ngo amahoro asesuye aboneke muri aka karere kamaze igihe karangwa n’intambara zidashira.




