Kinshasa: Jean-Luc Habyarimana Aravugwa mu Mugambi wa Tshisekedi wo Guhuza Imitwe Irwanya u Rwanda
Amakuru aturuka mu nzego zikurikirana ibibera muri politiki y’akarere k’Ibiyaga Bigari akomeje kugaragaza ko ubutegetsi bwa Perezida wa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, Félix Antoine Tshisekedi, buri gukoresha abantu batandukanye mu migambi igamije guhuza no kongerera imbaraga imitwe irwanya u Rwanda.
Mu mazina akomeje kuvugwa muri iyi migambi harimo Jean-Luc Habyarimana, umuhungu wa Juvénal Habyarimana wahoze ayobora u Rwanda mbere ya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994. Amakuru ava mu nzego zitandukanye z’iperereza n’isesengura rya politiki avuga ko amaze iminsi agaragara kenshi mu murwa mukuru wa RDC, i Kinshasa.
Nubwo izi ngendo zigaragazwa nk’iz’umuntu wigenga, amakuru yizewe agaragaza ko iyo ari muri Kinshasa yakirwa n’inzego za Leta ku rwego rwo hejuru. Bivugwa kandi ko ahabwa uburinzi butangwa n’inzego zishinzwe kurinda Perezida Tshisekedi. Ibi byatumye benshi mu bakurikiranira hafi ibibera mu karere bibaza niba koko izo ngendo ari iz’umuntu wigenga, cyangwa niba hari gahunda ya politiki ihishe inyuma yazo.
Amakuru yagiye asesengurwa agaragaza ko zimwe mu ntego z’izi ngendo zishobora kuba ari ugushaka guhuza imitwe itandukanye irwanya u Rwanda, harimo n’uwa FDLR. Uyu mutwe ugizwe ahanini n’abahoze mu ngabo za Leta y’u Rwanda ya kera (FAR) hamwe n’abahoze mu mitwe y’Interahamwe bagize uruhare muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda mu 1994.
FDLR imaze imyaka irenga makumyabiri ikorera cyane mu mashyamba yo mu burasirazuba bwa RDC, aho yagiye ishinjwa ibikorwa by’ubwicanyi, gusahura abaturage n’ibindi byaha byibasira uburenganzira bwa muntu. U Rwanda rumaze igihe rugaragaza ko kuba uyu mutwe ugifite ibirindiro muri Congo ari kimwe mu bibangamira umutekano w’akarere.
Abasesenguzi bavuga ko kugaragara kwa Jean-Luc Habyarimana mu biganiro cyangwa mu bikorwa bifitanye isano n’imitwe nk’iyi bishobora kongera impungenge ku bijyanye n’umutekano w’akarere.
Izina rya Jean-Luc Habyarimana si ubwa mbere rivuzwe mu nyandiko zifitanye isano n’ibihe bya Jenoside yakorewe Abatutsi. Mu iperereza ryakozwe mu Bubiligi nyuma ya Jenoside, hari inyandiko izwi nka “Pro Justitia” yashyikirijwe ubugenzacyaha bwa gisirikare bw’icyo gihugu tariki ya 22/06/1994.
Iyo nyandiko yashyikirijwe n’abana ba Dr Emmanuel Akingeneye, wari muganga wihariye wa Perezida Habyarimana. Abo bana, Jeanne Uwanyirigira na Marie-Claire Uwimbabazi, bavuze ko tariki ya 07/04/1994 bagejejwe ku rugo rwa Habyarimana n’imodoka za gisirikare.
Mu buhamya bwabo bagaragaje ko Agathe Kanziga yababwiye ko aho kurira bakwiye gufata intwaro bagahangana n’abo yitaga abanzi. Bavuze ko icyo gihe Jean-Luc Habyarimana yari afite imbunda yo mu bwoko bwa R4, ibintu byavuzwe nk’ikimenyetso cy’uko bamwe mu bagize uwo muryango bashyigikiye ibikorwa byari birimo gukorwa muri icyo gihe.
Abo batangabuhamya banavuze ko mu nzu hari abantu benshi bari gukurikirana amakuru ya telefoni ku rupfu rw’abanyapolitiki, bakayakira mu buryo bwo kubishimira. Mu buhamya bwabo kandi, bavuze ko hari igihe umurambo wa Agathe Uwilingiyimana wabonywe, Jean-Luc Habyarimana yavuze amagambo agaragaza uburakari bukabije, avuga ko yumvaga ashaka kurasa uwo murambo.
Nubwo aya makuru ari mu nyandiko z’iperereza zashyikirijwe inzego z’ubutabera, nta rubanza ruzwi rwigeze ruca ku ruhare rwa Jean-Luc Habyarimana muri ibyo byavuzwe.
Muri iki gihe, abasesenguzi ba politiki y’akarere k’Ibiyaga Bigari bavuga ko kuba umuntu ufite amateka ajyanye n’ibihe bya Jenoside cyangwa imitwe iyikomokaho agaragara mu bikorwa bya politiki bifitanye isano n’imitwe irwanya u Rwanda bishobora kongera umwuka mubi hagati y’ibihugu byo mu karere.
By’umwihariko, bamwe mu bakurikiranira hafi ibibera i Kinshasa bagaragaza ko kwakirwa kwa Jean-Luc Habyarimana ku rwego ruvugwaho kuba rudasanzwe, ndetse n’uburinzi ahabwa n’inzego z’umutekano za Congo, bituma havuka ibibazo byinshi ku ntego nyakuri z’izo ngendo.
Ku rundi ruhande ariko, u Rwanda rukomeje kugaragaza ko rufite ubushobozi buhamye bwo kurinda umutekano warwo no guhangana n’icyo ari cyo cyose cyawuhungabanya.
Mu gihe umwuka wa politiki n’umutekano mu karere k’Ibiyaga Bigari ugikomeje kuba mubi, abasesenguzi benshi bemeza ko gukoresha abantu bafite amateka afitanye isano n’imitwe yagize uruhare muri Jenoside cyangwa iyikomokaho bishobora kurushaho gukaza umwuka mubi hagati y’ibihugu byo mu karere. Bagaragaza ko hakenewe cyane inzira za dipolomasi n’ibiganiro bigamije kugarura ituze rirambye mu karere.





