Minisitiri Netanyahu Yateye Induru ku Mugambi Mushya wa Trump kuri Gaza
Minisitiri w’Intebe wa Leta ya Isiraheli, Benjamin Netanyahu, yasabye ko haterana byihutirwa Inama y’Abaminisitiri bashinzwe Ingabo n’Umutekano, nyuma y’itangazo rya Perezida wa Leta Zunze Ubumwe za Amerika, Donald Trump, ryatangaje ishyirwaho rya komisiyo mpuzamahanga ishinzwe amahoro n’imiyoborere ya Gaza nyuma y’intambara.
Abayobozi bakuru ba Isiraheli bagaragaje impungenge zikomeye ku miterere y’iyo komisiyo yiswe Inama y’Amahoro, bavuga ko yashyizweho Isiraheli itabigizemo uruhare kandi ko inyuranyije n’umurongo wa politiki yayo ku kibazo cya Gaza. Bemeza ko kutagishwa inama kwa Isiraheli bishobora guteza ibibazo bikomeye mu bijyanye n’umutekano n’imiyoborere y’ako karere.
Iyo Nama Nshingwabikorwa izaba ishinzwe kugenzura imiyoborere ya Gaza mu gihe cy’inzibacyuho irimo abayobozi b’ibihugu birimo Turukiya na Qatar—ibihugu byagiye byamagana kenshi ibikorwa bya Isiraheli mu ntambara ya Gaza. Ibi byatumye Tel Aviv irushaho kugaragaza impungenge, ivuga ko iyo miterere idaha agaciro impungenge zayo z’umutekano.
Ku rundi ruhande, impande z’Abanyapalestina zatangaje ko zidahagarariwe mu buryo bufatika muri izo nzego. Umuyobozi w’Umuryango w’Igihugu wa Palestine, Dr. Mustafa Barghouti, yavuze ko iyo komisiyo “isa n’aho ari urwego ruyobowe n’Abanyamerika rufite inyongera y’abanyamuryango mpuzamahanga, aho ijwi ry’Abanyapalestina ritahawe umwanya ukwiye.”
Ikinyamakuru Times of Israel, kivuga ku itangazo ry’ibiro bya Minisitiri w’Intebe ku wa Gatandatu, cyatangaje ko ishyirwaho ry’urwego mpuzamahanga rushya rugamije kugenzura Gaza “ritigeze rigirwa inama na Isiraheli kandi rinyuranyije n’amahame yayo ya politiki n’umutekano.” Nk’uko icyo kinyamakuru kibisobanura, Netanyahu agaragaza kudashyigikira iyo Nama Nkuru, ayibona nk’ishobora kugabanya ijambo rya Isiraheli ku hazaza h’umutekano wa Gaza.
Nubwo iyo Nama Nshingwabikorwa izakora mu buryo bwa tekiniki ikorera munsi y’Inama y’Amahoro iyobowe na Perezida Trump, ikazahuza abayobozi bakuru b’isi, biteganyijwe ko izagira uruhare rukomeye kandi rutaziguye mu kugena imiyoborere ya Gaza nyuma y’intambara, bigatuma iba urwego rufite uburemere bukomeye ku hazaza h’akarere.
Ibiro bya Netanyahu byatangaje ko Minisitiri w’Intebe yahaye Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga, Gideon Sa’ar, inshingano zo kumenyesha mugenzi we wa Amerika, Marco Rubio, impungenge Isiraheli ifite ku miterere n’imikorere y’iyo nama nshya.
Ikinyamakuru Bloomberg News cyatangaje ko ubutegetsi bwa Trump bushaka ko ibihugu byifuza kwinjira muri iyi nama y’Amahoro byatanga umusanzu ugera kuri miliyari imwe y’amadolari ya Amerika, nubwo Reuters yavuze ko ayo makuru ataremezwa ku mugaragaro. Nanone, raporo zitandukanye zivuga ko Trump ateganya kuba Perezida wa mbere w’Inama Njyanama, buri gihugu kikagira manda y’imyaka itatu ishobora kongerwa ku bw’icyemezo cya Perezida.
Iyo komisiyo nshya y’amahoro muri Gaza irimo amazina akomeye ku rwego mpuzamahanga, barimo uwahoze ari Minisitiri w’Intebe w’Ubwongereza Tony Blair, Umunyamabanga wa Leta ya Amerika Marco Rubio, intumwa idasanzwe ya Amerika mu Burasirazuba bwo Hagati Steve Witkoff, Jared Kushner (umukwe wa Perezida Trump), umuherwe w’Umunyamerika Mark Rowan, Perezida wa Banki y’Isi Ajay Banga, abajyanama mu by’umutekano w’igihugu Robert Gabriel na Nickolay Mladenov, ndetse n’umunyapolitiki wo mu Burusiya wahoze ari intumwa ya Loni mu Burasirazuba bwo Hagati.
Perezida w’Inteko Ishinga Amategeko yatangaje ko buri wese muri abo yitezweho gutanga umusanzu ukomeye mu kubungabunga umutekano no gushyigikira inzira y’amahoro muri Gaza. Gusa, inshingano n’ububasha bwabo ntibiramenyekana neza, kandi ntiharamenyekana umubare n’amazina y’abagore bazaba bagize iyo komite.
Ku ruhande rw’Abanyapalestina, Ali Shaath, umuyobozi wa Komite y’Igihugu ishinzwe Imiyoborere ya Gaza (Qasa), yatangaje ko iyo komite ari iy’Abanyapalestina, yashyiriweho gukorera abaturage ba Gaza ku bufatanye n’Umuryango uharanira Ubwigenge bwa Palestine, Ubuyobozi bwa Palestine n’imitwe yose ya Palestine. Iyo komite yatangirijwe ku mugaragaro i Cairo ku wa Kane ushize.
Shaath yavuze ko Qasa yiyemeje gukorera mu mucyo, mu bwitange no mu bunyamwuga, ikorera inyungu z’abaturage, kandi igakorana n’Inama y’Amahoro mu buryo buyobowe kandi bushyigikiwe n’amahame mpuzamahanga. Mu nshingano zayo harimo gutanga inkunga y’ubutabazi, gusubukura serivisi z’ibanze za Leta, kongera kubaka ibikorwa remezo, guteza imbere ubukungu burambye, gushyiraho urwego rw’ubutabera rukora neza, no kwemeza ihame ry’ubutegetsi bumwe n’amategeko agenga umutekano muri Gaza.
Mu gihe izi gahunda za politiki zikomeje, ibibazo by’umutekano n’ubutabazi na byo bikomeje kwiyongera. Amakuru aturuka mu bitaro bya Gaza yemeza ko abantu benshi bakomeretse, barimo n’abana, bazize ibitero by’indege n’amasasu bya Isiraheli mu bice bitandukanye by’akarere, cyane cyane i Rafah no mu nkambi za Al-Bureij na Nuseirat.
Ishami ry’Umuryango w’Abibumbye ryita ku mpunzi z’Abanyapalestina (UNRWA) ryatangaje ko Isiraheli imaze amezi ihagaritse kwinjiza imfashanyo n’ibikoresho by’ubuhungiro muri Gaza, risaba ko ayo mabwiriza akurwaho kugira ngo abaturage basaga miliyoni imwe bagifite ibibazo bikomeye babone ubufasha bwihutirwa.
Ibi byose bigaragaza ko, nubwo hari imishinga mishya igamije amahoro, inzira igana ku mutekano urambye n’ituze muri Gaza igikomeje kuba ndende kandi yuzuyemo impaka zikomeye ku rwego mpuzamahanga.
