Perezida Félix Tshisekedi mu Marembo y’Ibiganiro Bitegetswe
Nubwo akomeje kugerageza kwigizayo, akiyongera ingendo zidasanzwe no kuzamura ijwi mu magambo arimo gusamira hejuru, Perezida Félix Tshisekedi ubu agaragara nk’umuyobozi ugeze mu bihe bikomeye by’igitutu cya dipolomasi mpuzamahanga.
Iki gitutu ntigituruka ku batavuga rumwe na we imbere mu gihugu—abo yamaze igihe agabanya imbaraga no kubashyira ku ruhande—ahubwo gituruka ku guhuza imbaraga kw’abafatanyabikorwa bakomeye bo mu Burayi no muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika: Bruxelles na Paris. Ibyari inama icishije make mu bihe bishize, mu byumweru bike gusa byahindutse itegeko ridasubirwaho: Perezida agomba gufata inshingano ze mu buryo bugaragara kandi bufatika.
Ubutumwa burasobanutse neza. I Bruxelles, bwagarutsweho mu biganiro byo ku rwego rwo hejuru byabereye mu nama mpuzamahanga z’abayobozi b’isi zirimo n’iya Davos; i Paris, mu biro by’i Élysée, aho kugaragaza urugwiro byatangiye gusimburwa n’umujinya ugaragara; i Washington na ho, imvugo yarakaye ku buryo yegereye ku itegeko rya politiki ridashobora kwirengagizwa.
Aho hose, igisabwa ni kimwe: gufungura ibiganiro bya politiki by’igihugu bifite icyizere n’ubwizerwe, no gutanga ibisobanuro byihuse, bisobanutse kandi bidashidikanywaho ku mwanya wa Leta ku bijyanye n’imitwe ya FDLR n’udutsiko tumwe twa Wazalendo. Ku bafatanyabikorwa bo mu Burengerazuba, ibi ntibikiri ikibazo cy’umutekano gusa, ahubwo byahindutse ikibazo gikomeye cya politiki kigerageza icyizere n’ubunyangamugayo bya Leta ya Congo.
I Kinshasa, igitekerezo cy’ibiganiro by’igihugu cyagiye kigaragazwa nk’ijambo ryoroshye rikoreshwa uko bishakiye—rimwe rikaba igikoresho cya politiki gishingiye ku nyungu z’ako kanya n’uko imbaraga zihagaze. Uyu munsi, iryo jambo ryo kwigizayo ntirigifite agaciro. Ibiganiro ntibikiri amahitamo ya politiki; byahindutse itegeko rya dipolomasi. Ibi bihindura byimazeyo uko imbaraga zipima.
Mu gukomeza kubyirinda binyuze mu mayeri atandukanye, amagambo ahindura icyerekezo n’ingamba zo guhunga ukuri, Umukuru w’Igihugu yongereye isura y’ubutegetsi butinya guhangana mu bya politiki kandi butinya no gushyira ibintu mu mucyo.
Igihe cy’Ibiganiro Bitegetswe: Kwitandukanya n’Isi nk’Ingaruka
Igihe kirageze, kandi amahirwe yo kwigenga agenda agabanuka ku buryo buteye impungenge. Amagambo akomeye, gushinja imigambi y’abandi n’imvugo z’intambara ntibihagije ngo bihishe ukuri: inzira zose ziyobora ku biganiro, kandi ibi biganiro Félix Tshisekedi ntakibifiteho ijambo rya nyuma.
Si ukwicara ku meza gusa. Ni ugusubiza ku busabe bwo guhuza amagambo n’ibikorwa bya politiki n’imyitwarire iboneye: kwitandukanya ku mugaragaro n’imikoranire itazwi neza, gusobanura neza umubano wavugishije abantu benshi na FDLR, no kwemera inshingano za Leta idashobora kwitirira icyubahiro mpuzamahanga mu gihe yihanganira cyangwa ikoresha imitwe ifite amateka n’imyitwarire bihungabanya ituze n’ubutabera.
Igitangaje ni uko, mu kwanga gutegura ejo hazaza no gukomeza gusubika ibyemezo, ubutegetsi bwishyize mu mwanya mubi kurushaho: aho ibiganiro byari byarigeze kugaragazwa nk’impano itanzwe ku bushake, ubu byabaye itegeko rishyirwa mu bikorwa riturutse hanze. Igihe cyo gufata iya mbere cyarangiye; icy’igitutu cyaratangiye.
Muri iki cyiciro gikomeye, Perezida wa Congo ntagikora nk’umwubatsi w’inzira ya politiki, ahubwo agaragara nk’uwinjijwe mu nzira yateguwe n’abandi. Kwitandukanya n’abafatanyabikorwa mpuzamahanga—kwari ukwiheza ku gihe kirekire—ubu kugenda kugaragara nk’ingaruka ishoboka. Aho ni ho hihishe ingingo nyamukuru: ibiganiro byategetswe n’igitutu ntibiba ibisanzwe; bigaragaza, ku mugaragaro, intege nke z’ubutegetsi bwari bwaramenyereye gusubika igihe cyo kubazwa inshingano—igihe cy’ukuri ubu kikaba kigeze.
