Perezida Trump Yongeye Kotsa Igitutu kuri NATO mu gihe Umwuka mubi Hagati ya Amerika na Iran Ukomeje Kurushaho Gukara
Mu gihe umutekano mpuzamahanga ukomeje kuzamo igitutu gikomeye, Perezida wa Leta Zunze Ubumwe za Amerika, Donald Trump, yongeye gutangaza amagambo akakaye anenga ibihugu bigize Umuryango w’Ubumwe bw’Ibihugu by’i Burayi na Amerika (NATO), abashinja kudatanga umusanzu uhagije mu bibazo bya gisirikare byugarije Amerika, by’umwihariko mu makimbirane ifitanye na Iran.
Mu butumwa bwe bwatangajwe mu gitondo cyo kuri uyu wa Gatandatu, Trump yagaragaje ko atishimiye uburyo abafatanyabikorwa ba Amerika bitwara muri iki gihe cy’intambara y’inyungu n’igitutu cya dipolomasi kiri hagati ya Washington na Tehran. Yagize ati: “Turimo kurwana na Iran, ariko abo twita inshuti zacu ntibadufasha. Ibi ntituzabyibagirwa.”
Aya magambo ya Trump agaragaza ubushyamirane bushobora kuzamuka hagati ya Amerika n’ibihugu biyishyigikira mu rwego rwa NATO, umuryango washinzwe mu 1949 ugamije kwirinda no guhangana n’iterabwoba rishobora kwibasira ibihugu biwugize. Mu mateka, NATO yagize uruhare rukomeye mu ntambara zitandukanye, zirimo iyabereye muri Afghanistan nyuma y’ibitero byabaye ku itariki ya 11/09/2001.
Gusa muri iki gihe, hari impaka ku ruhare rw’uyu muryango mu makimbirane ari hagati ya Amerika na Iran, cyane ko ayo makimbirane atari intambara yeruye, ahubwo ari igitutu cya politiki, ubukungu n’ibitero bya hato na hato binyuze mu bafatanyabikorwa b’impande zombi mu karere k’Uburasirazuba bwo Hagati.
Ku rundi ruhande, Iran ikomeje kugaragaza ko ititeguye kugirana ibiganiro na Amerika, nubwo hari ibimenyetso by’uko Washington ishobora kuba iri kugabanya umurego mu mvugo yayo, igaragaza ubushake bwo gushaka igisubizo binyuze mu nzira za dipolomasi.
Mu minsi ishize, Trump yari yahaye Iran ultimatum y’amasaha 48 kugira ngo ihindure imyitwarire yayo, nyuma ayongeraho iminsi itanu, hanyuma icumi, ibintu byateje kwibaza ku murongo nyawo Amerika iri gukurikiza muri iki kibazo. Ibi byongeye gutuma abasesenguzi bibaza niba koko Amerika ishaka intambara cyangwa niba iri gushaka uburyo bwo gushyira igitutu kugira ngo Iran yemere ibiganiro.
Hagati aho, muri Israel, igihugu gisanzwe ari inshuti ikomeye ya Amerika mu karere, haravugwa ibitero bikomeje kugabwa n’imitwe ifitanye isano na Iran, birimo ibisasu bya rockets n’ibindi bikorwa bya gisirikare bituma umutekano w’akarere ukomeza guhungabana.
Amateka y’umubano mubi hagati ya Amerika na Iran ashingiye cyane ku byabaye mu 1979, ubwo habaga Impinduramatwara ya Kisilamu muri Iran yakuyeho ubutegetsi bwari bushyigikiwe na Amerika. Kuva icyo gihe, ibihugu byombi byakomeje kugirana umubano mubi urangwa n’ibihano by’ubukungu, iterabwoba rya gisirikare, ndetse n’ibiganiro bya hato na hato bidahoraho.
Nubwo Amerika ari igihugu gikomeye ku isi mu bya gisirikare n’ubukungu, gukomeza kwifashisha NATO bigaragaza akamaro k’imikoranire mpuzamahanga mu guhangana n’ibibazo bikomeye by’umutekano. Gusa amagambo ya Trump ashobora gutuma haba ukwikoma uyu muryango, bishobora no kugira ingaruka ku bumwe bw’ibihugu biwugize.
Mu gihe ibintu bikomeje gufata indi ntera, isi yose ihanze amaso ku buryo ibi bibazo bizakemuka, cyane ko bishobora kugira ingaruka zikomeye ku mutekano mpuzamahanga, ubukungu ndetse n’imibereho y’abaturage mu bice byinshi by’isi.






