RDC Ikomeje Gukina ku Masezerano Mashya n’u Bushinwa Ashyira Amerika mu Kibazo mu Ntambara y’Umutungo Kamere
Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), igihugu cya mbere ku isi mu gutunganya no kohereza hanze amabuye y’agaciro ya cobalt, cyashyize umukono ku masezerano mashya y’ubufatanye mu by’ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro n’u Bushinwa. Ibi bikomeje gushimangira umubano ukomeye mu bukungu hagati y’impande zombi, nubwo Leta Zunze Ubumwe za Amerika zikomeje gushyira imbaraga mu kugabanya uwo mubano.
Aya masezerano mashya agamije guteza imbere ubufatanye mu gusangira amakuru y’imiterere y’ubutaka (geological data), kurinda ishoramari ry’abikorera, guteza imbere inganda zitunganya amabuye y’agaciro imbere mu gihugu, ndetse no gushyiraho uburyo bukurikirana iyubahirizwa ry’amategeko n’imikorere inoze, mu rwego rwo kongera umucyo n’ubunyangamugayo.
Mu mishinga izahabwa umwihariko harimo uwo guteza imbere icyuma cya fer (iron ore) wa MIFOR, uherereye mu majyaruguru y’uburasirazuba bwa RDC, ugaragaza ko u Bushinwa bukomeje gushora imari mu mishinga minini y’ubucukuzi n’ibikorwaremezo muri iki gihugu.
U Bushinwa busanzwe bufite ijambo rikomeye mu bucukuzi bw’amabuye y’agaciro muri RDC, aho ibigo bikomeye nka CMOC Group, Zijin Mining na Huayou Cobalt bifite imigabane n’imishinga minini, irimo ikirombe cya Tenke Fungurume, umushinga wa Kisanfu, ndetse n’ibikorwa byo gucukura umuringa na cobalt mu gace ka Kolwezi.
Byongeye kandi, u Bushinwa ni cyo gihugu cya mbere giha RDC inguzanyo nyinshi, ibintu bikomeza gushimangira ubufatanye bw’igihe kirekire hagati y’impande zombi.
Guhera tariki ya 01/05/2026, RDC izanungukira ku masezerano mashya azatuma ibicuruzwa byayo byinjira ku isoko ry’u Bushinwa bitishyura imisoro, mu rwego rwo gushyigikira ubuhahirane hagati y’u Bushinwa n’ibihugu bya Afurika.
Nubwo u Bushinwa bukomeje kugira ijambo rikomeye, Leta Zunze Ubumwe za Amerika na zo zatangiye kongera imbaraga mu gushaka kwinjira muri uru rwego rw’ingenzi. Mu kwezi kwa cumi na kabiri 2025, Washington yasinyanye na Kinshasa amasezerano y’ubufatanye ku mabuye y’agaciro y’ingenzi (strategic minerals), agamije kugabanya kwishingikiriza ku Bushinwa.
Aya masezerano ateganya guha ibigo by’Abanyamerika amahirwe yihariye mu gushora imari mu mabuye y’agaciro arimo umuringa, cobalt, lithium na tantalum, nubwo imishinga izashyirwa mu bikorwa itaratangazwa ku mugaragaro.
Amerika iri kandi guteza imbere ibikorwa remezo bifasha mu gutwara ayo mabuye y’agaciro, harimo umushinga wa Lobito Corridor uhuza RDC na Zambia ukagera ku cyambu cya Angola ku nyanja ya Atlantique, hagamijwe koroshya ubucuruzi bugana ku masoko y’iburengerazuba.
Nubwo Amerika iri gushyiramo imbaraga, u Bushinwa buracyafite umwanya munini mu bucukuzi no gutunganya amabuye y’agaciro muri RDC, cyane cyane mu rwego rwo kuyabyaza umusaruro mu nganda zikora imodoka zikoresha amashanyarazi, batiri n’ikoranabuhanga rirengera ibidukikije.
Ku ruhande rwayo, RDC ikomeje gukoresha neza umutungo kamere ifite nk’intwaro ya dipolomasi, igahuza inyungu z’ibihugu byombi—Amerika n’u Bushinwa—mu rwego rwo gukurura ishoramari rinini no kongera inyungu zayo.
Nubwo bimeze bityo, ubuyobozi bwa RDC bukomeje kugaragaza ubushishozi, bugaragaza impungenge ku kudahoraho kwa politiki za Amerika ndetse n’uburyo bwo kwizera igihe kirekire ku masezerano yayo.
Abasesenguzi bavuga ko aya masezerano mashya na Beijing ari igisubizo kigaragaza ko RDC ishaka gukomeza kuringaniza inyungu zayo hagati y’ibihugu bikomeye, aho idashaka gushyira amagi yayo yose mu gitebo kimwe.
Mu gihe isi igenda yinjira mu bihe bishya by’ingufu zisukuye n’ikoranabuhanga rigezweho, RDC ikomeje kuba igicumbi cy’ingenzi cy’umutungo kamere, bigatuma iba ku isonga mu rugamba rw’ubukungu ruri hagati y’ibihugu bikomeye ku isi.





