Ubumwe bw’u Burayi Bwabayemo Impaka Nyuma y’Uruzinduko rwa Komiseri wabwo i Goma hagenzurwa na AFC/M23
Uruzinduko rwa Komiseri w’Umuryango w’Ubumwe bw’u Burayi ushinzwe Imicungire y’Ibibazo by’Ubutabazi, Hadja Lahbib, yagiriye mu Mujyi wa Goma mu Ntara ya Kivu y’Amajyaruguru, mu Burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), rwakuruye impaka zikomeye ku mugabane w’u Burayi, by’umwihariko mu Bubiligi no mu Nteko z’uyu muryango.
Bamwe mu banyapolitiki banenze uru ruzinduko bavuga ko rushobora gusobanurwa nk’aho rwahaye isura nziza ihuriro rya Alliance Fleuve Congo (AFC/M23), rihanganye n’ubutegetsi bwa Kinshasa. Icyakora, Guverinoma y’u Bubiligi yahise itangaza ko ibyo birego bidafite ishingiro, isobanura ko uru rugendo rwari rugamije gusa ibikorwa by’ubutabazi no gushimangira ubwumvikane mu bihe by’amakuba.
Mu ntangiriro za 2026, intambara mu Burasirazuba bwa RDC yari yongeye gufata indi ntera, cyane cyane mu Ntara ya Kivu y’Amajyaruguru. Amakuru yatangwaga n’imiryango mpuzamahanga yagaragazaga ko imirwano hagati y’ingabo za leta (FARDC) na AFC/M23 yatumye ibihumbi by’abaturage bava mu byabo, hakiyongera umubare w’abimuwe n’intambara, ibura ry’ibiribwa n’imiti.
Mu rwego rwo kureba uko ubutabazi bwakongerwa no gusuzuma imikoreshereze y’inkunga z’Umuryango w’Ubumwe bw’u Burayi, Komiseri Hadja Lahbib yagiriye uruzinduko i Goma hagati mu kwezi kwa kabiri 2026. Uru rugendo rwari rugamije kuganira n’inzego zitandukanye zirimo abahagarariye ubuyobozi bwa RDC, imiryango itari iya leta, ndetse n’abafatanyabikorwa mu bikorwa by’ubutabazi.
Nyuma y’uru ruzinduko, bamwe mu banyapolitiki b’i Burayi, by’umwihariko abo mu mashyaka atavuga rumwe n’ubutegetsi bw’u Bubiligi, bagaragaje impungenge. Bavuze ko kuba Komiseri yarasuye Goma mu gihe igice cy’uwo mujyi kigenzurwa na AFC/M23 bishobora gufatwa nk’ikimenyetso cy’uko Umuryango w’Ubumwe bw’u Burayi woroshya imyitwarire ku mutwe ufatwa na Kinshasa nk’inyeshyamba.
Izi mpaka zakomeje gukwirakwira mu bitangazamakuru byo mu Burayi, aho bamwe basabaga ibisobanuro birambuye ku ntego n’imitegurire y’uru ruzinduko.
Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga w’u Bubiligi, Maxime Prévot, yashyize ahagaragara itangazo risobanura neza intego y’uru rugendo. Yavuze ko Komiseri Lahbib atigeze ajya gushyigikira cyangwa kwemeza AFC/M23, ahubwo ko uruzinduko rwe rwari rushingiye ku nshingano ze z’ubutabazi.
Yagize ati: “Uruzinduko rwa Komiseri i Goma ntirwigeze rusobanura kwemera inyeshyamba. Intego yari ukuganira n’impande zose zifite aho zihuriye n’iki kibazo, hagamijwe korohereza ibikorwa by’ubutabazi no kurengera abasivili.”
Yongeyeho ko mu bihe by’amakimbirane, imiryango mpuzamahanga igomba kuganira n’impande zose kugira ngo ibashe kugeza ubufasha ku baturage, kabone n’iyo haba hari impaka za politiki zibiherekeje.
U Bubiligi bufite amateka yihariye na RDC, kuko ari bwo bwakolonije iki gihugu kuva mu mpera z’ikinyejana cya 19 kugeza mu 1960, ubwo cyabonaga ubwigenge. Kuva icyo gihe, umubano w’ibihugu byombi waranzwe n’ibihe by’izamuka n’imanuka, by’umwihariko mu bihe by’amakimbirane yo mu Burasirazuba bwa Congo.
Kubera ayo mateka, ibikorwa byose by’abayobozi b’u Bubiligi bifitanye isano na RDC bikunze gukurikiranwa cyane kandi bikavugwaho byinshi, haba i Kinshasa, i Burayi no mu karere k’Ibiyaga Bigari.
Umuryango w’Ubumwe bw’u Burayi umaze imyaka myinshi utanga inkunga y’amafaranga mu bikorwa by’ubutabazi n’iterambere muri RDC, cyane cyane mu Burasirazuba bw’iki gihugu bwugarijwe n’intambara z’urudaca kuva mu myaka yo hambere.
Komiseri ushinzwe Imicungire y’Ibibazo by’Ubutabazi afite inshingano zo kugenzura no guhuza ibikorwa by’ubutabazi mu bice byugarijwe n’amakuba, atabogamye ku mpande za politiki ziri mu makimbirane.
Nubwo Guverinoma y’u Bubiligi yasobanuye ko uru rugendo rwari urw’ubutabazi gusa, impaka rwateje zigaragaza uburyo ikibazo cya AFC/M23 gikomeje kuba ingorabahizi ku rwego mpuzamahanga. Uruzinduko rwa Komiseri Lahbib rwabaye mu gihe umwuka wa politiki wari ushyushye, bituma rusobanurwa mu buryo butandukanye n’impande zinyuranye.
Ku rundi ruhande, bamwe bemeza ko ibiganiro n’impande zose zifitanye isano n’amakimbirane bishobora gufasha mu gutuma ubufasha bugera ku baturage, nubwo bidakuraho impungenge za politiki.
Muri rusange, uruzinduko rwa Hadja Lahbib i Goma mu kwezi kwa kabiri 2026 rwabaye imbarutso y’impaka zikomeye ku mugabane w’u Burayi. Mu gihe bamwe barufashe nk’intambwe ishobora gusobanurwa nabi mu rwego rwa politiki, u Bubiligi bwashimangiye ko rwari rugamije gusa ubutabazi no kuganira n’impande zose hagamijwe kugabanya ububabare bw’abaturage bo mu Burasirazuba bwa RDC.
Ibi biragaragaza uko ikibazo cy’umutekano muke mu Burasirazuba bwa RDC gikomeje kugira ingaruka ndende, zitagarukira ku karere gusa, ahubwo zigera no ku rwego mpuzamahanga.








