Umunyapolitiki Muyumba yagaragaje impungenge ku miterere ya demokarasi n’imikorere ya opozisiyo muri RDC
Mu kiganiro cyatambutse kuri Televiziyo mpuzamahanga ya TV5MONDE, umunyapolitiki wo muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, Francine Muyumba, yagaragaje impungenge zikomeye ku miterere ya demokarasi muri iki gihugu, ashimangira ko kuri ubu gukora politiki ya opozisiyo byabaye ibintu bigoye cyane, hafi no kudashoboka.
Muyumba yavuze ko mu bihe bya vuba aha, abatavuga rumwe n’ubutegetsi bahura n’imbogamizi zikomeye zirimo kubuzwa uburenganzira bwo gutanga ibitekerezo, gukorerwa iterabwoba, gufungwa cyangwa gukurikiranwa n’inzego z’umutekano. Ibi ngo bituma urubuga rwa politiki rufungwa, bigashyira mu kaga ihame rya demokarasi ishingiye ku bwisanzure n’uburinganire mu gutanga ibitekerezo.
Yagize ati: “Uyu munsi, biragoye cyane gukora opozisiyo muri RDC. Ibi ntibikwiye kuba mu gihugu kivuga ko cyubakiye kuri demokarasi.” Aya magambo agaragaza uko abatavuga rumwe n’ubutegetsi babona imiyoborere y’iki gihugu muri iki gihe.
Iki kibazo si icy’uyu munsi gusa. Mu mateka ya RDC, cyane cyane kuva ku butegetsi bwa Mobutu Sese Seko kugeza mu bihe bya vuba, hakunze kugaragara imbogamizi ku batavuga rumwe n’ubutegetsi. Nubwo mu myaka ya 2000 hatangiye inzira yo kwimakaza demokarasi binyuze mu matora, abasesenguzi bagaragaza ko inzego za politiki zitigeze zibohoka ku buryo bwuzuye.
Mu gihe cy’ubutegetsi bwa Joseph Kabila, abatavuga rumwe na we na bo bagiye bavuga ko bahura n’igitutu, cyane cyane mu bihe by’amatora. Ndetse no mu buyobozi bwa Félix Tshisekedi buriho ubu, nubwo hari icyizere cyari cyatanzwe cyo gufungura urubuga rwa politiki, bamwe mu banyapolitiki n’imiryango iharanira uburenganzira bwa muntu bakomeje kugaragaza impungenge ku bwisanzure bwa politiki.
Kubura opozisiyo ikora neza bigira ingaruka zikomeye ku miyoborere y’igihugu. Mu buryo busanzwe, opozisiyo ikwiye kuba ijwi rigenzura ubutegetsi, igatanga ibitekerezo bitandukanye, ikanagira uruhare mu gukosora ibitagenda neza. Iyo idahari cyangwa igahutazwa, ubutegetsi bushobora gukora butagenzuwe, bikagira ingaruka ku mucyo, imiyoborere myiza ndetse n’iterambere rirambye.
Abasesenguzi bagaragaza ko niba iki kibazo kidakemuwe, gishobora guteza umwuka mubi wa politiki, kongera umutekano muke no gutuma abaturage batakaza icyizere mu nzego za Leta.
Muyumba n’abandi banyapolitiki batavuga rumwe n’ubutegetsi basaba ko habaho:
Kubahiriza ubwisanzure bwa politiki n’uburenganzira bwa muntu
Kurinda abanyapolitiki bose hatitawe ku bitekerezo byabo
Gushyiraho inzego zigenga zigenzura imikorere ya Leta
Ibi ngo nibyo byatuma RDC igera ku rwego rwa demokarasi nyayo, aho buri wese agira uruhare mu miyoborere y’igihugu nta bwoba.
Ibyatangajwe na Muyumba kuri TV5MONDE byongeye kugaragaza ikibazo kimaze igihe kivugwa muri RDC: iciyumviro cy’uko demokarasi itaragera ku rwego rwifuzwa. Mu gihe hatabayeho impinduka zifatika mu kubahiriza ubwisanzure bwa politiki, gukora opozisiyo bizakomeza kuba urugamba rukomeye, rufite ingaruka ku hazaza h’iki gihugu.
