“Kuki Havugwa Amabuye y’Agaciro Ntihavugwe Abantu?” Girinka Kabare William Asubiza Raporo ya Amnesty muri RDC
MINEMBWE CAPITAL NEWS (MCN)
Girinka Kabare William, umusesenguzi uzwi ku bibera mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), akaba n’umuntu wa hafi ya MRDP-Twirwaneho ndetse n’ihuriro Alliance Fleuve Congo (AFC/M23), yagize icyo avuga ku nyandiko iheruka gutangazwa na Amnesty International ku bucukuzi n’icuruzwa ry’amabuye y’agaciro mu burasirazuba bwa RDC.
Girinka Kabare William yabigarutseho mu kiganiro yagiranye na Minembwe Capital News (MCN) mu gitondo cyo kuri uyu wa gatandatu tariki ya 26/09/2026, aho yibanze ku kibazo cy’uko raporo zivuga ku mutungo kamere zikwiye no kwita ku burenganzira n’imibereho y’abaturage batuye mu bice bikorerwamo ubwo bucukuzi.
Amnesty International, mu nyandiko yasohoye ku itariki ya 21/09/2026, yavuze ko yakoze ubushakashatsi ku bikorwa by’ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro ahitwa i Rubaya, muri Masisi muri Kivu y’Amajyaruguru, ndetse na Lomera, muri teritwari ya Kabare muri Kivu y’Amajyepfo.
Uyu muryango uvuga ko wagaragaje ibirego birimo iyicwa ry’abantu mu buryo butemewe n’amategeko, iyicarubozo, ifungwa rinyuranyije n’amategeko, imirimo y’agahato, gushimutwa no kunyaga umutungo. Amnesty International kandi yavuze ko yakoze ubushakashatsi ku isohoka rya zahabu na koluta (coltan) mu buryo butemewe, cyane cyane bijyanwa mu Rwanda.
“Kuki havugwa amabuye y’agaciro ntihavugwe abantu b’agaciro?”
Mu kiganiro yagiranye na MCN, Girinka Kabare William yibajije ku mwihariko w’iyi raporo, ashingira ku kibazo cy’uko, mu gihe havugwa cyane umutungo kamere wo mu burasirazuba bwa RDC, hakwiye no kwitabwa ku bantu batuye muri ako karere n’ibibazo by’uburenganzira bwa muntu bahura na byo.
Yagize ati:
«“Mbese kuki havugwa amabuye y’agaciro ntihavugwe abantu b’agaciro? Ese amabuye y’agaciro ararusha abantu, Abanyamulenge, agaciro?”»
Avuga ko, ku bwe, ikibazo cy’ibanze kidakwiye kuba umutungo kamere wonyine, ahubwo ko hakwiye kurebwa n’ubuzima, umutekano n’uburenganzira bw’abaturage batuye muri ibyo bice.
Girinka yavuze ko, mu gihe imiryango mpuzamahanga ikora ubushakashatsi ku burasirazuba bwa RDC, hakwiye kuba uburinganire mu kwita ku mutungo kamere no ku bantu avuga ko bakomeje guhura n’ibibazo by’umutekano n’uburenganzira bwa muntu.
Girinka asaba Amnesty International kwita ku bibazo by’abaturage
Girinka Kabare William yanenze uburyo yumva ikibazo cy’amabuye y’agaciro cyashyizwe imbere, avuga ko Amnesty International ikwiye no kwita ku byo avuga ko ari akarengane gakorerwa bamwe mu baturage, by’umwihariko Abatutsi bo mu burasirazuba bwa RDC.
Yagize ati:
«“Amnesty yakavuze akarengane gakorerwa Abatutsi mu burasirazuba bwa Congo aho kujijisha ivuga iby’amabuye y’agaciro.”»
Girinka Kabare William yavuze kandi ko, ku bwe, AFC/M23 na Twirwaneho bashyira imbere ikibazo cy’abantu n’umutekano wabo kurusha ubucukuzi cyangwa ubucuruzi bw’amabuye y’agaciro.
Yagize ati:
«“Ntiwaba urimo kurwana urugamba rwo kurenganura abantu ngo ubone n’umwanya wo gucuruza amabuye y’agaciro.”»
Yakomeje avuga ko:
«“Igifitiye agaciro AFC/M23-Twirwaneho ni abantu aho kuba ayo mabuye.”»
Girinka agaruka ku ruhare rw’u Rwanda mu bucuruzi bw’amabuye y’agaciro
Girinka yanagarutse ku kibazo cy’u Rwanda nk’igihugu gituranye n’ibice by’uburasirazuba bwa RDC, avuga ko n’iyo habaho ubucuruzi bw’amabuye y’agaciro, atabona impamvu u Rwanda rwakumirwa kuba umuguzi.
Yatanze urugero rw’ibicuruzwa bisanzwe byambuka imipaka, avuga ko ku isoko umucuruzi atari we uhitamo umuguzi gusa, ahubwo ko n’umuguzi agira uruhare mu guhitamo icyo agura.
Yagize ati:
«“Iyo ushoye ikintu ku isoko ntabwo uhitamo umuguzi, ahubwo umuguzi ni we uhitamo icyo ari bugure.”»
Yongeraho ko u Rwanda, kimwe n’ibindi bihugu, rushobora kuba umuguzi w’ibikomoka mu burasirazuba bwa RDC.
“Mbese hinjira amabuye y’agaciro gusa mu Rwanda?”
Mu kindi kibazo yibajije, Girinka yavuze ko raporo zivuga ku bicuruzwa bivuye mu burasirazuba bwa RDC bijya mu Rwanda zidakwiye kwibanda ku mabuye y’agaciro gusa.
Yabajije impamvu ubushakashatsi butakwibanda no ku bindi bicuruzwa avuga ko byambuka umupaka, birimo ibishyimbo, ibitoki, amateke, amata n’ibindi.
Yagize ati:
«“Mbese hinjira amabuye y’agaciro gusa? Ni ikibazo yibaza.”»
Asaba Amnesty International gusubira ku nshingano zo kurengera uburenganzira bwa muntu
Mu gusoza ubutumwa bwe, Girinka Kabare William yasabye Amnesty International kongera kwibanda ku byo avuga ko ari inshingano z’ibanze z’umuryango uharanira uburenganzira bwa muntu.
Yagize ati:
«“Amabuye afite agaciro, ariko umuntu ni we ufite agaciro kuruta ayo mabuye yiswe ay’agaciro.”»
Yasabye Amnesty International kongera kwibanda ku burenganzira bwa muntu, aho avuga ko idakwiye kwibanda gusa ku bijyanye n’ubucuruzi mpuzamahanga bwambukiranya imipaka.
Ibyo Amnesty International ivuga ku bucukuzi mu burasirazuba bwa RDC
Mu nyandiko yayo yo ku itariki ya 21/09/2026, Amnesty International yavuze ko ubushakashatsi bwayo bushingiye ku birombe bibiri: icya koluta kiri hafi ya Rubaya muri Masisi, Kivu y’Amajyaruguru, n’icya zahabu cya Lomera muri Kabare, Kivu y’Amajyepfo.
Uyu muryango uvuga ko wagaragaje ibirego by’ihohoterwa rikomeye, harimo iyicwa ry’abantu, iyicarubozo, ifungwa rinyuranyije n’amategeko, imirimo y’agahato, gushaka abantu ku ngufu no kunyaga umutungo.
Amnesty International ivuga kandi ko hari ibimenyetso yegeranyije byerekana ko zahabu iva mu gice cya Lomera yambutswaga ikajyanwa mu Rwanda, ndetse ko yakoze ubushakashatsi ku nzira z’ubucuruzi bwambukiranya imipaka.
Ku rundi ruhande, ubutumwa bwa Girinka Kabare William bushingiye ku gusaba ko mu isesengura ry’ikibazo cy’amabuye y’agaciro hashyirwamo n’ikibazo cy’abantu, umutekano n’uburenganzira bw’abaturage bo mu burasirazuba bwa RDC, cyane cyane abo avuga ko ari Abatutsi n’Abanyamulenge.
Minembwe Capital News (MCN)






