ADF Yongeye Kwica Abasivili Benshi mu Burasirazuba bwa RDC
Mu gihe umutekano ukomeje kuzamba mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), umutwe witwaje intwaro wa ADF (Allied Democratic Forces) ukomeje kwibasira abasivili, aho imibare mishya igaragaza ubukana bw’ubwicanyi n’ihohoterwa rikomeje gufata indi ntera.
Raporo yashyizwe ahagaragara na “Baromètre sécuritaire du Kivu (KST)” tariki ya 21/03/2026, igaragaza ko nubwo habayeho igabanuka rito ry’abishwe ugereranyije n’ukwezi kwa mbere k’uyu mwaka, ADF igikomeje kuba umutwe wishe abantu benshi kurusha indi yose mu duce twa Kivu y’Amajyaruguru na Ituri.
Iyi raporo ivuga ko mu kwezi kwa kabiri 2026 honyine, ADF yishe nibura abasivili 56. Muri bo:
- 32 biciwe mu karere ka Lubero
- 23 biciwe mu karere ka Beni
- 1 yiciwe mu karere ka Irumu
Uretse ubwicanyi, ADF yanashimuse nibura abantu 16, ndetse inarwana inshuro eshanu n’ingabo za FARDC zifatanyije n’imitwe yitwara gisivili izwi nka Wazalendo.
ADF yakomeje gukoresha uburyo bw’iterabwoba burimo:
- Gushyira ibico mu mihanda ikoreshwa cyane cyane n’abamotari
- Gutwika amazu n’amaduka
- Kwangiza ibikorwa remezo by’abaturage
Urugero rugaragara ni igitero cyabaye tariki ya 01/02/2026 mu gace ka Mamove, aho abantu babiri bishwe, amazu 10 n’amaduka 57 bigatwikwa. Mu bindi bitero byakurikiyeho:
- Abasivili umunani barimo umugore umwe biciwe i Mulolya
- Abantu batanu biciwe i Mangadu
Ibi bitero byasize abaturage benshi bahunze ingo zabo, abandi baburirwa irengero.
Ubwicanyi ndengakamere n’iyicarubozo
Mu duce twa Mambimbi na Boti, tariki ya 06/02/2026, abantu nibura 16 barishwe, amazu arindwi aratwikwa. Nyuma y’umunsi umwe, imibiri itandatu y’abari bashimuswe yabonetse yaciwe imitwe, ibintu byateye ubwoba bukomeye mu baturage.
Tariki ya 10/02/2026, indi mibiri ine yongeye kuboneka, bikomeza kugaragaza urugomo rukabije rukorwa n’uyu mutwe.
Tariki ya 27/02/2026, ADF yagabye igitero ku birindiro bya FARDC i Machongani (Irumu), ihitana abasirikare babiri. Muri icyo gitero kandi:
- Umugore w’umusirikare yahise apfa
- Undi apfa nyuma azize ibikomere
- Undi arakomereka bikabije
Abagabye igitero banatwaye imbunda imwe ya FARDC, banatwika amapikipiki abiri mbere yo guhunga.
Mu karere ka Mambasa, nubwo ubwicanyi butari bwinshi, ADF yakomeje kwigaragaza mu kwaka abaturage imisoro n’amatike y’iterabwoba (“jetons”), uburyo bushya bwo gukusanya amafaranga bukomeje gukandamiza abaturage kuva mu kwezi kwa cumi na kumwe 2025.
ADF ni umutwe w’iterabwoba ukomoka muri Uganda, umaze imyaka irenga icumi ukorera ibikorwa by’ubugizi bwa nabi mu burasirazuba bwa RDC. Uyu mutwe waje no kwiyunga ku mutwe w’iterabwoba wa ISIS (Islamic State), bituma ibikorwa byawo birushaho kugira ubukana ku rwego mpuzamahanga.
Nubwo kuva mu kwezi kwa gatanu 2021 ingabo za RDC (FARDC) zifatanyije n’iza Uganda zatangije operasiyo zihuriweho zo kurwanya ADF, ubwicanyi n’ihohoterwa bikomeje kwiyongera aho kugabanuka, bigatera impaka ku mikorere n’umusaruro w’izo operasiyo.
Raporo y’Ibiro bya Loni bishinzwe uburenganzira bwa muntu (BCNUDH) igaragaza ko mu mwaka wa 2025:
- ADF yakoze ibyaha 465
- Abantu 1,749 bagizweho ingaruka, barimo abagore 344 n’abana 129
Muri ibyo byaha:
- 46.45% ni ubwicanyi bukozwe mu buryo bwihuse (executions sommaires)
- 24% ni ihohoterwa rishingiye ku gitsina
- 15% ni ugusenya no kwangiza imitungo
Iki kibazo cyagejejwe no mu Nteko Ishinga Amategeko i Kinshasa tariki ya 16/03/2026. Perezida wayo, Aimé Boji, yasabye Leta ya RDC:
- Gufata ikibazo cya ADF nk’ikibazo mpuzamahanga
- Gusaba ubufasha bw’amahanga, harimo na Leta Zunze Ubumwe za Amerika
Impungenge ku musaruro w’operasiyo za gisirikare
Nubwo abayobozi ba RDC na Uganda bakomeje kuvuga ko operasiyo zihuriweho zitanga umusaruro, ukuri kugaragara ku kibuga kerekana ko ubwicanyi bukomeje nta gihindutse gifatika.
Abasesenguzi bemeza ko hakenewe:
- Gahunda nshya z’umutekano zishingiye ku kurinda abaturage
- Gukaza ubufatanye mpuzamahanga
- Gushakira ibisubizo ku mizi y’ikibazo, harimo ubukene n’imiyoborere mibi
Uburasirazuba bwa RDC bukomeje kuba isibaniro ry’umutekano muke, aho abaturage b’inzirakarengane bakomeje kwicwa no guhunga. Nubwo hari ingamba za gisirikare ziriho, haracyakenewe uburyo bushya, bufatika kandi burambye bwo guhashya ADF no kugarura amahoro arambye muri aka karere.






