AFC/M23 Yashinje Kinshasa Kudobya Inzira y’Amahoro mu Biganiro bya Doha
Mu gihe hari icyizere gike cyari kimaze kugaragara ku bijyanye n’ibiganiro by’amahoro biteganyijwe kubera i Doha muri Qatar, umwuka wongeye gukomera hagati ya Leta ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo n’ihuriro rya AFC/M23, buri ruhande rushinja urundi ibikorwa bihungabanya ituze.
Ihuriro rya AFC/M23 ryashyize mu majwi ubutegetsi bw’i Kinshasa ko buri kugerageza kudobya ibiganiro by’amahoro biteganyijwe gutangira mu minsi ya vuba, rishinja ingabo za Leta ya RDC gukomeza ibikorwa bya gisirikare mu bice bituwe n’abasivili.
Umuvugizi wa AFC/M23, Lawrence Kanyuka, yatangaje ku munsi w’ejo, tariki ya 08/04/2026, ko indege zitagira abapilote (drone) z’ingabo za Leta zarashe mu gace ka Nyabiondo, muri teritwari ya Masisi, ahatuwe cyane n’abaturage. Yavuze ko icyo gitero cyangije byinshi, birimo inzu z’abasivili, ndetse kigateza impungenge zikomeye ku buzima bw’abaturage.
Yagize ati: “Mu gihe hasigaye iminsi mike ngo hatangire icyiciro gishya cy’ibiganiro by’amahoro i Doha, ibitero nk’ibi bigaragaza ubushake buke bwa Leta ya RDC mu gushyigikira inzira y’amahoro.”
Si iki gitero gusa AFC/M23 ishinja Kinshasa. Tariki ya 07/04/2026, iri huriro ryavuze ko ingabo za RDC zifatanyije n’iz’u Burundi, imitwe ya Wazalendo, FDLR ndetse n’abacanshuro bagabye ibitero mu duce twa Kalehe, Minembwe na Masisi. Ibyo bitero byavuyemo impfu z’abaturage, abandi bahungira mu bindi bice, ndetse n’ibyangiritse byinshi ku mitungo.
AFC/M23 kandi ivuga ko Leta ya RDC ikomeje kurenga ku masezerano y’agahenge, harimo no kwanga kurekura imfungwa zayo zifungiwe mu buryo ivuga ko bunyuranyije n’amategeko. Ibi bije mu gihe iri huriro rivuga ko ryigeze kurekura abasirikare ba Leta barenga 5000 ryafashe mu mirwano yabereye i Goma mu ntangiriro za 2025, nk’intambwe yo kubaka icyizere mu biganiro.
Byongeye kandi, AFC/M23 yibukije umuryango mpuzamahanga ko yemeye ko abasirikare n’abapolisi 1,359 bari barahungiye mu bigo by’ingabo z’Umuryango w’Abibumbye (MONUSCO) basubizwa i Kinshasa, igikorwa cyari kigamije koroshya inzira y’ibiganiro.
Intambara yo mu burasirazuba bwa RDC imaze imyaka irenga icumi, ifite inkomoko mu bibazo by’umutekano muke, amoko, umutungo kamere n’uruhare rw’ibihugu byo mu karere. Umutwe wa M23 wongeye kwiyubaka mu mpera za 2021, ufata ibice byinshi byo mu ntara ya Kivu y’Amajyaruguru, harimo n’umujyi wa Goma mu bihe bitandukanye.
Kuva icyo gihe, ibiganiro byinshi byageragejwe binyuze mu nzira za dipolomasi zirimo iza Luanda na Nairobi, ariko ntibyatanze umusaruro urambye. Ibiganiro bya Doha byitezweho kongera guha icyizere inzira y’amahoro, nubwo imbogamizi zikiri nyinshi.
Kugeza ubu, umutekano mu bice bya Masisi, Rutshuru na Kalehe uracyari muke, aho imirwano ya hato na hato ikomeje gutuma abaturage benshi bava mu byabo. Imiryango mpuzamahanga ihangayikishijwe n’ubwiyongere bw’abimukira n’ibura ry’ibikoresho by’ibanze.
N’ubwo impande zombi zikomeje gutangaza ko zishyigikiye ibiganiro by’amahoro, ibikorwa bya gisirikare bikomeje kugaragara nk’ikimenyetso cy’uko icyizere hagati yazo kikiri hasi cyane.
Abasesenguzi bagaragaza ko niba nta guhagarika imirwano byimbitse no kubahiriza amasezerano bihari, ibiganiro bya Doha bishobora guhura n’imbogamizi zikomeye, bityo amahoro arambye mu burasirazuba bwa RDC agakomeza gutinda kugerwaho.
