Amerika Yafatiye Ibihano Minisiteri y’Ingabo y’u Rwanda na Zigama: Dore Impamvu Yatanze
Minembwe Capital News (MCN)
Leta Zunze Ubumwe za Amerika zatangaje ibihano bishya byafatiwe Minisiteri y’Ingabo y’u Rwanda n’ikigo cy’imari cya Zigama Credit and Savings Society, ibishinja kugira uruhare mu gufasha umutwe wa M23 n’ihuriro rya politiki rya Alliance Fleuve Congo (AFC), ryasimbuwe na Front pour la Refondation de la Nation (FRN).
Ibi bihano byatangajwe kuri uyu wa Gatatu, tariki ya 28/10/2026, binyuze mu itangazo rya Minisiteri y’Imari ya Amerika, ryashyizwe ahagaragara n’ishami rishinzwe kugenzura no gushyira mu bikorwa ibihano by’imari, rizwi nka Office of Foreign Assets Control (OFAC).
Nubwo Washington ivuga ko ifite impamvu ishingiraho iki cyemezo, ibirego yatangaje bigomba gutandukanywa n’ibyemejwe n’urukiko cyangwa n’igenzura ryigenga. U Rwanda rwakomeje guhakana ibirego byo gufasha M23 mu bya gisirikare, ruvuga ko rutayitera inkunga nk’uko rubishinjwa.
Amerika ishinja u Rwanda gufasha M23
Mu itangazo ryayo, Minisiteri y’Imari ya Amerika yavuze ko Minisiteri y’Ingabo y’u Rwanda ari urwego rugenzura inzego z’umutekano z’igihugu, zirimo Ingabo z’u Rwanda (RDF).
Washington ivuga ko RDF yohereje abasirikare mu ntara za Kivu y’Amajyaruguru na Kivu y’Amajyepfo muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), aho ishinjwa gukorana na M23, kuyiha ibikoresho bya gisirikare, ubufasha mu gutwara ibikoresho, amahugurwa n’izindi serivisi zifasha ibikorwa byayo bya gisirikare.
Amerika kandi ivuga ko ingabo z’u Rwanda zazanye mu burasirazuba bwa RDC ibikoresho bigezweho, birimo uburyo bwo kurasa misile zirasa indege ziturutse hasi n’ibikoresho bibangamira itumanaho rya gisirikare.
Ibi ni byo Washington ishingiraho mu gusobanura impamvu yafashe icyo cyemezo. Icyakora, kuba ibirego byashyizwe mu itangazo ry’ibihano ntibihita bisobanura ko buri kimwe cyamaze kwemezwa n’urukiko.
U Rwanda rwakomeje guhakana ibirego
U Rwanda rwagiye ruhakana ibirego byo guha M23 abasirikare, intwaro n’ubundi bufasha bwa gisirikare. Kigali ivuga ko ibirego nk’ibi bidakwiye gufatwa nk’ukuri kudashidikanywaho hatabanje gusuzumwa ibimenyetso n’imiterere y’umutekano mu karere.
Mu gihe ibihugu by’iburengerazuba, birimo Amerika, byagiye bishinja u Rwanda kugira uruhare mu bikorwa bya M23, Kigali yo yagiye ivuga ko ibibazo by’umutekano mu burasirazuba bwa RDC bifite imizi myinshi, irimo ikibazo cy’imitwe yitwaje intwaro ikorera muri Congo n’impungenge z’umutekano w’u Rwanda.
U Rwanda kandi rwagiye rugaragaza ko ibibazo by’umutekano mu karere bidakwiye kureberwa mu ruhande rumwe gusa, cyane cyane mu gihe hakomeje kuvugwa ibirego bijyanye n’imitwe yitwaje intwaro n’imikoranire yayo n’inzego za Leta ya Kinshasa.
Mu gusuzuma ibi bihano, ni ngombwa kureba ibimenyetso bishyigikira ibirego byatanzwe, niba bishobora kugenzurwa mu buryo bwigenga n’uko ibitekerezo by’impande birebwa n’iki kibazo byitabwaho.
M23 na yo yagiye ihakana ko iyoborwa n’u Rwanda
M23 na yo yagiye ihakana ibirego biyishinja kuba igikoresho cy’u Rwanda cyangwa guhabwa amabwiriza na Kigali. Mu matangazo yayo atandukanye, ubuyobozi bw’uyu mutwe bwagiye buvuga ko ibirego biyigaragaza nk’umutwe uyoborwa n’amahanga bigoreka ukuri ku mpamvu n’imiterere y’amakimbirane yo mu burasirazuba bwa RDC.
Mu kwezi kwa cumi na kabiri 2025, umuvugizi wa politiki wa AFC/M23, Lawrence Kanyuka, yanenze ibirego byagaragazaga uyu mutwe nk’uw’abanyamahanga cyangwa nk’ukorera u Rwanda, avuga ko ibyo ari uguhindura isura y’ikibazo no kugoreka ukuri ku baturage bawugize.
FRN yasimbuye AFC: ikibazo cy’imibanire yayo n’u Rwanda
Ku itariki ya 12/10/2026, Front pour la Refondation de la Nation (FRN) yatangaje ko isimbuye ihuriro rya Alliance Fleuve Congo (AFC).
Mu itangazo ryo kuri uyu wa Gatatu, tariki ya 28/10/2026, Minisiteri y’Imari ya Amerika yasobanuye ko AFC/M23 yari ihuriro rifite uruhare muri politiki no mu bikorwa bya gisirikare, inavuga ko FRN ari yo yasimbuye AFC.
U Rwanda rwakomeje guhakana ko rushyigikira M23 mu bya gisirikare. Ku birebana na FRN, ibirego bya Amerika bigomba gusuzumwa hashingiwe ku bimenyetso bigaragaza niba koko hari ubufasha butangwa n’inzego z’u Rwanda, aho gufata isano Washington ivuga hagati y’impande birebwa n’iki kibazo nk’ikimenyetso gihagije cyonyine.
Zigama Credit and Savings Society ishinjwa gufasha mu bikorwa by’imari
Mu kindi gice cy’itangazo ryayo, Minisiteri y’Imari ya Amerika yavuze ko Zigama Credit and Savings Society, ikigo cy’imari cyo mu Rwanda, cyafashije mu kwishyura ibigo byo mu Bushinwa no mu bindi bihugu kugira ngo hagurwe intwaro, amasasu n’ibindi bikoresho bya gisirikare bigenewe RDF.
Washington kandi ivuga ko icyo kigo cyafashije mu kwishyura ingendo n’amacumbi y’abasirikare b’u Rwanda bajyaga mu mahugurwa.
Ku bijyanye n’amabuye y’agaciro, Amerika ivuga ko ishami rya Zigama ryagize uruhare mu korohereza ubwikorezi bwa zahabu ivuye mu bice byo mu burasirazuba bwa RDC bigenzurwa na M23, ikajyanwa i Kigali. Yongeyeho ko icyo kigo cyagize uruhare mu bikorwa by’imari bifitanye isano na M23 bifite agaciro ka miliyoni nyinshi z’amadolari ya Amerika.
Ibi ni ibirego bikomeye bireba imikorere y’ikigo cy’imari n’ubucuruzi bw’amabuye y’agaciro. Kugira ngo bisobanuke neza, hakenewe amakuru ashobora kugenzurwa ku bikorwa by’imari bivugwa, ababyungukiyemo, ibicuruzwa byaguzwe n’inzira zahabu yanyuzemo.
Ibihano bishobora kugira izihe ngaruka?
Minisiteri y’Imari ya Amerika yasobanuye ko umutungo w’ibigo byashyizwe ku rutonde rw’ibihano, igihe uri muri Amerika cyangwa ugenzurwa n’abantu cyangwa ibigo bya Amerika, uhagarikwa hakurikijwe amategeko abigenga.
Ibikorwa by’imari birebana n’imitungo yafatiwe ibihano na byo birabuzwa ku bantu n’ibigo bya Amerika, keretse iyo byemewe n’uruhushya rwa OFAC cyangwa bikaba bisonewe n’amategeko.
Amerika kandi ivuga ko ibigo bifitanye isano n’abafatiwe ibihano, birimo ibifitemo imigabane ingana nibura na 50% mu buryo butaziguye cyangwa buziguye, na byo bishobora gufatirwa ibihano hakurikijwe amategeko abigenga.
Izi ngamba zishobora kugira ingaruka ku mikoranire y’imari y’ibigo birebwa na zo. Icyakora, ingaruka nyazo ku bukungu bw’u Rwanda, ku mikoranire yarwo n’amahanga no ku baturage ntizikwiye kugereranywa hatabanje kurebwa ibikorwa birebwa n’ibihano n’urwego rw’imikoranire ihari.
Ese Amerika yasuzumye ibimenyetso bihagije?
Ikibazo cy’ingenzi ni ukumenya ibimenyetso Amerika yashingiyeho ifata iki cyemezo, uburyo byasuzumwe n’uko ibirego byayo bishobora kugenzurwa mu buryo bwigenga.
Leta ya Amerika ifite uburenganzira bwo gufata ibyemezo by’ibihano hashingiwe ku mategeko yayo. Icyakora, kugira ngo ibyo byemezo byizerwe n’abaturage bo mu karere no ku rwego mpuzamahanga, ni ngombwa ko ibirego bishyigikirwa n’ibimenyetso bisobanutse kandi ko ibitekerezo by’impande birebwa na byo byitabwaho.
U Rwanda rwagiye ruhakana ibirego byo gufasha M23, mu gihe uyu mutwe na wo wagiye wamagana ibivugwa ko uyoborwa n’u Rwanda. Ku rundi ruhande, Amerika n’izindi nzego mpuzamahanga byagiye bitangaza ibirego bihabanye n’ibyo.
Ibihano byatangajwe na Leta Zunze Ubumwe za Amerika kuri uyu wa Gatatu, tariki ya 28/10/2026, bireba Minisiteri y’Ingabo y’u Rwanda na Zigama Credit and Savings Society. Washington ishinja ibyo bigo kugira uruhare mu gufasha M23 na AFC, ihuriro ryasimbuwe na FRN.
Minembwe Capital News (MCN)
