Byinshi ku Biganiro Bihuza Leta y’i Kinshasa na AFC/M23 mu Busuwisi
Mu gihe uburasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) bukomeje kugarizwa n’intambara idahagarara, hari icyiciro gishya cy’ibiganiro by’amahoro bihuriza hamwe Leta ya RDC n’ihuriro Alliance Fleuve Congo (AFC/M23), bikaba biteganyijwe kubera mu Busuwisi kuva tariki ya 13 kugeza tariki ya 17/04/2026.
Ibi biganiro bije bikurikira ibindi byabereye i Doha muri Qatar, ariko none byimuriwe mu Busuwisi kubera impamvu z’umutekano muke mu Burasirazuba bwo Hagati, by’umwihariko intambara irimo Leta Zunze Ubumwe za Amerika na Israel ku ruhande rumwe, na Iran ku rundi, yakomeje kugira ingaruka ku rwego mpuzamahanga.
Nk’uko byatangajwe n’ikinyamakuru Jeune Afrique, ibi biganiro ntibizabera mu mujyi wa Genève nk’uko bisanzwe, ahubwo bizabera ahandi hantu hatatangajwe. U Busuwisi buzaba ari ahantu ho kwakira gusa, butagize uruhare rutaziguye mu biganiro.
Umuhuza mukuru, Leta ya Qatar, izakurikiranira hafi ibiganiro ikoresheje uburyo bw’ikoranabuhanga rya “videoconference”, mu gihe abahagarariye impande zitandukanye bazaba bari aho ibiganiro bibera.
Mu bazitabira harimo:
Massad Boulos, umujyanama wihariye wa Perezida wa Amerika ku bufatanye na Afurika;
Vivian van de Perre, Umuyobozi wungirije wa MONUSCO ushinzwe ibikorwa;
Mubita Luwabelwa, Umunyamabanga Nshingwabikorwa wa CIRGL.
Ku ruhande rwa AFC/M23, itsinda ry’abantu batandatu riyobowe na Benjamin Mbonimpa ni ryo rizitabira, mu gihe ku ruhande rwa Leta ya RDC amazina y’abazayihagararira ataratangazwa ku mugaragaro.
Ibyitezwe: Ubutabazi n’Imibereho y’Abasivili
Iki cyiciro cy’ibiganiro kizibanda cyane ku korohereza ibikorwa by’ubutabazi, hagamijwe gufasha abaturage bo mu burasirazuba bwa RDC bakomeje kugirwaho ingaruka zikomeye n’intambara.
Kimwe mu by’ingenzi bitegerejwe n’umuryango mpuzamahanga ni ifungurwa ry’ikibuga cy’indege mpuzamahanga cya Goma, kiri mu maboko ya AFC/M23 kuva mu kwezi kwa mbere kwa 2025. Ibi byafasha cyane mu gutanga ubutabazi bwihuse no koroshya ingendo z’abakozi b’imiryango itabara imbabare.
Ndetse no mu ntangiriro za 2026, Vivian van de Perre yagiriye uruzinduko i Goma, asaba ubuyobozi bwa AFC/M23 gufungura iki kibuga, ariko kugeza ubu ntiharaboneka igisubizo gifatika.
Nubwo ibiganiro bikomeje, hari impungenge zikomeye zishingiye ku kudashyira mu bikorwa ibyo impande zombi zemeranyijeho mbere.
AFC/M23 igaragaza ko itishimiye kuba ibiganiro byibanda ku butabazi gusa, mu gihe amasezerano y’ingenzi arimo agahenge no kurekura imfungwa atubahirizwa.
Ku bijyanye n’imfungwa:Mu 2025, AFC/M23 yemeye kohereza i Kinshasa abasirikare n’abapolisi barenga 1300 binyuze muri Komite Mpuzamahanga ya Croix-Rouge (ICRC);
Mu kwezi kwa gatatu 2026, yatangaje ko yarekuye abasirikare 5000 ba Leta ya RDC;
Ariko kugeza ubu, nta kimenyetso gifatika cy’uko Leta ya RDC na yo yiteguye kurekura imfungwa za AFC/M23, nubwo ICRC yamaze kumenya aho ziherereye.
Ibi bituma icyizere cy’impande zombi gikomeza kugabanuka, bikabangamira inzira y’amahoro.
AFC/M23 ikomeje gushinja ingabo za Leta ya RDC gukoresha indege zitagira abapilote (drones), indege z’intambara n’intwaro ziremereye mu bice igenzura, ibintu bavuga ko bihitana abasivili benshi.
Ku rundi ruhande, haracyategerejwe ko urwego rushinzwe kugenzura iyubahirizwa ry’agahenge, rwagombaga kuba rugizwe na MONUSCO na CIRGL, rutangira gukora, ariko kugeza ubu ntiruratangira imirimo yarwo.
Nubwo ibi biganiro bifatwa nk’intambwe ikomeye ishobora kuganisha ku mahoro arambye, ibimenyetso biriho ubu bigaragaza ko inzira ikiri ndende kandi igoye.
Kutubahiriza amasezerano, gukomeza imirwano, no kutizerana hagati y’impande zombi bikomeje gushyira mu rujijo amahirwe yo kugera ku mahoro arambye mu burasirazuba bwa RDC.
Icyakora, amahanga akomeje gushyira igitutu ku mpande zombi kugira ngo zubahirize ibyo ziyemeje, mu rwego rwo guha icyizere abaturage bamaze igihe kinini babayeho mu buzima bw’intambara n’ihungabana.






