Ebola muri Nigeria: Guverinoma Ivuze Icyemezo Yafashe Nyuma y’Ubwandu Bwagaragaye
Minembwe Capital News (MCN)
Guverinoma ya Nigeria yatangaje ko umurwayi umwe wa Ebola yagaragaye i Abuja, nyuma y’uko ibizamini bya laboratwari byemeje ko yanduye. Uyu murwayi ni na we watumye inzego z’ubuzima zitangira gukurikirana abantu 44 bakekwaho kuba barahuye na we. Yari aherutse kugera muri iki gihugu avuye muri Uganda.
Ebola yongeye kugaragara muri Nigeria
Nigeria yatangiye gushyira mu bikorwa ingamba zihutirwa zo gukumira ikwirakwira rya Ebola nyuma y’uko umurwayi umwe agaragaye mu murwa mukuru w’iki gihugu, Abuja. Indwara ye yemejwe n’ibizamini bya laboratwari, bituma inzego z’ubuzima zitangira ibikorwa byo kumenya abantu bose bashobora kuba barahuye na we.
Amakuru yatangajwe avuga ko uwo murwayi ari umugore wari uherutse kugera muri Nigeria akoresheje indege, aturutse muri Uganda. Mbere y’uko Ebola ye yemezwa, yari amaze iminsi ahabwa ubuvuzi mu bitaro byigenga byo muri Abuja.
Nyuma yo kwemezwa ko yanduye virusi ya Ebola, yahise ashyirwa mu kato kugira ngo akomeze kwitabwaho n’abaganga, mu gihe hafatwa ingamba zo kurinda abandi bantu kwandura.
Kuba uyu murwayi yari amaze igihe ari mu bitaro mbere y’uko indwara ye imenyekana byatumye inzego z’ubuzima zitangira iperereza rigamije kumenya abantu bashobora kuba barahuye na we, haba mu rugendo yakoze cyangwa ahandi hose yaba yaranyuze mu gihe yari arwaye.
Abantu 44 bashobora kuba barahuye n’umurwayi batangiye gukurikiranwa
Inzego z’ubuzima muri Nigeria zatangaje ko abantu 44 bashobora kuba barahuye n’uyu murwayi bamaze kumenyekana, hatangira gukurikiranwa uko ubuzima bwabo buhagaze kugira ngo hamenyekane niba hari uwaba yaranduye.
Muri abo bantu harimo abakozi bo kwa muganga, abarwayi, abantu bafashaga kwita ku murwayi ndetse n’abandi bashobora kuba barahuye na we mu rugendo cyangwa ahandi hantu.
Gukurikirana abantu bahuye n’uwanduye ni imwe mu ngamba z’ingenzi mu kurwanya Ebola, kuko bifasha inzego z’ubuzima gutahura hakiri kare umuntu wese watangira kugaragaza ibimenyetso, bityo agahabwa ubuvuzi mu buryo butashyira abandi mu kaga.
Icyakora, kuba umuntu yashyizwe ku rutonde rw’abakurikiranyweho kuba barahuye n’umurwayi ntibivuze ko na we yanduye. Bisaba ko akurikiranwa kandi agasuzumwa hakurikijwe amabwiriza y’inzego z’ubuzima.
Uko Guverinoma ya Nigeria iri guhangana n’iki kibazo
Minisiteri y’Ubuzima n’Imibereho Myiza y’Abaturage ya Nigeria, ifatanyije n’Ikigo cy’Igihugu gishinzwe Kurwanya Indwara (NCDC), yatangiye gukorana n’inzego z’ubuzima za Abuja n’izindi nzego bireba kugira ngo hirindwe ko ubwandu bwakwirakwira.
Mu ngamba zatangiye gushyirwa mu bikorwa harimo kongera igenzura ry’indwara, gukurikirana abantu bashobora kuba barahuye n’umurwayi no gufasha ibitaro byamwakiriye kunoza uburyo bwo kwirinda no gukumira ubwandu.
Guverinoma yasabye ibigo byose bitanga serivisi z’ubuvuzi, yaba ibya Leta cyangwa ibyigenga, gukaza ingamba zo gutahura hakiri kare abantu bakekwaho kuba baranduye Ebola.
Abakozi bo kwa muganga basabwe kubahiriza amabwiriza yo kwirinda ubwandu, gushyira mu kato abantu bakekwaho kuba baranduye no kumenyesha bidatinze inzego zibishinzwe igihe hagaragaye ibimenyetso bikekwa.
Izi ngamba zigamije kumenya niba hari ubwandu bushya bwaba bwaraturutse kuri uyu murwayi no kuburizamo ikwirakwira rya Ebola mu bitaro cyangwa mu baturage.
Icyo abaturage basabwa gukora
Guverinoma yasabye abaturage gutuza, gukomeza kugira isuku no kwirinda ibikorwa bishobora kubashyira mu kaga ko kwandura.
Abaturage basabwe gukaraba intoki kenshi, kwirinda guhura n’amaraso cyangwa andi matembabuzi y’umuntu ukekwaho kuba arwaye Ebola, ndetse no kudakoresha ibikoresho bishobora kuba byarandujwe na virusi yayo.
Ibimenyetso bishobora kugaragara ku muntu urwaye Ebola birimo umuriro, intege nke zikabije, kubabara umutwe, kuruka no guhitwa. Icyakora, ibyo bimenyetso bishobora no guterwa n’izindi ndwara. Ni yo mpamvu umuntu adakwiye kwemeza ko arwaye Ebola atarasuzumwa n’inzobere mu by’ubuzima.
Umuntu ugaragaje ibimenyetso bikekwa, cyane cyane niba yarahuye n’umuntu urwaye Ebola cyangwa yaraturutse ahagaragaye ubwandu, arasabwa kwihutira kuvugana n’inzego z’ubuzima kugira ngo ahabwe amabwiriza y’uko yakwivuza mu buryo butashyira abandi mu kaga.
Ebola yandurira cyane cyane mu guhura mu buryo butaziguye n’amaraso cyangwa andi matembabuzi y’umuntu urwaye, cyangwa mu gukoresha ibikoresho byandujwe na virusi yayo. Umuntu wanduye ariko utaragaragaza ibimenyetso ntabwo aba ashobora kwanduza abandi; ibyago byo kwanduza bitangira iyo ibimenyetso bigaragaye.
Minembwe Capital News (MCN)
