FBI Yinjiriye mu Iperereza ku Mugambi Wari Ugamije Guhirika Ubutegetsi bwa RDC
Urwego rw’Ubugenzacyaha rwa Leta Zunze Ubumwe za Amerika (FBI) rwatangiye iperereza ryimbitse ku igerageza ryo guhirika ubutegetsi bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) ryabaye mu kwezi kwa gatanu 2024. Iryo gerageza rifatwa nk’iridasanzwe mu mateka ya vuba y’iki gihugu, ndetse no mu mubano wacyo n’amahanga.
Mu gitondo cyo ku itariki ya 19/05/2024, itsinda ry’abantu bitwaje intwaro, ryari riyobowe na Christian Malanga — Umunye-Congo wari ufite ubwenegihugu bwa Leta Zunze Ubumwe za Amerika — ryagabye igitero ku nyubako z’ingenzi za Leta i Kinshasa, zirimo ibiro by’Umukuru w’Igihugu, Perezida Félix Antoine Tshisekedi Tshilombo.
Abo barwanyi batangaje, binyuze mu itangazo ryatambutse ku mbuga nkoranyambaga, ko bakuye Perezida Tshisekedi ku butegetsi, bagerageza kwerekana ko ubutegetsi bushya bwari bumaze gushyirwaho. Icyakora, uwo mugambi ntiwatinze gupfuba, bitewe n’uko inzego z’umutekano za RDC zahise zisubiza inyuma icyo gitero.
Uretse ibiro by’Umukuru w’Igihugu, abo bitwaje intwaro bateye kandi ingo z’abayobozi bakuru b’igihugu, barimo uwahoze ari Minisitiri w’Ubukungu, Vital Kamerhe, ndetse bagerageza kugaba igitero ku rugo rw’uwari Minisitiri w’Ingabo, Jean-Pierre Bemba. Muri ibyo bitero, bamwe mu barindaga abo bayobozi barishwe, ibintu byakajije umutekano muke n’ihungabana mu murwa mukuru.
Mu mirwano ikomeye yabereye ku biro by’Umukuru w’Igihugu, abasirikare barinda Perezida Tshisekedi barwanye bikomeye n’abo bagabye igitero, bica Christian Malanga, maze abandi benshi barafatwa. Mu bafashwe harimo umuhungu we, Marcel Malanga, ndetse n’abandi batatu bafite ubwenegihugu bwa Leta Zunze Ubumwe za Amerika, ari bo Tyler Thomson, Benjamin Zalman-Polun na Joseph Peter.
Abo bose bafatiwe mu bikorwa bifitanye isano n’igerageza rya coup d’état, bashinjwe ibyaha bikomeye birimo kugambanira igihugu, gukoresha intwaro mu buryo butemewe, no guteza umutekano muke. Inkiko za RDC zabakatiye igihano cy’urupfu, igihano kiri mu mategeko y’iki gihugu, nubwo gikunze guteza impaka ku rwego mpuzamahanga.
Kubera ko bamwe mu bakatiwe bari bafite ubwenegihugu bwa Leta Zunze Ubumwe za Amerika, habaye ibiganiro bya dipolomasi hagati ya Kinshasa na Washington. Ibyo biganiro byatumye Leta ya RDC yemera kubohereza muri Amerika mu kwezi kwa kane 2025, kugira ngo bakurikiranwe n’ubutabera bw’igihugu bakomokamo.
Minisiteri y’Ubutabera ya Amerika yatangaje ko abo bagabo bakurikiranyweho ibyaha bikomeye birimo umugambi wo gushyigikira ibikorwa by’iterabwoba, gukoresha intwaro zangiza byinshi, kugaba ibitero ku bikorwaremezo bya Leta, ndetse no kugambirira kwica cyangwa gushimuta abayobozi bakuru b’igihugu cya RDC.
Radiyo Mpuzamahanga y’Abafaransa (RFI) yatangaje ko mbere y’uko urubanza rw’abo Banyamerika rutangira kuburanishwa muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika mu kwezi kwa gatatu 2026, abakozi babiri ba FBI bagiye i Kinshasa. Intego yabo ni ugukusanya amakuru y’inyongera ku byaha bashinjwa, gusuzuma ingaruka n’ibyangiritse byatewe n’igerageza rya coup d’état, ndetse no gusobanukirwa neza uko uwo mugambi wateguwe n’uko washyizwe mu bikorwa.
Mu bo biteganyijwe ko bazabazwa harimo inzego zose zagize uruhare muri dosiye y’uru rubanza: abashinzwe iperereza ku ruhande rwa RDC, abashinjacyaha, abanyamategeko bunganiye abahamijwe icyaha, ndetse n’abacamanza baburanishije urwo rubanza. Ibi bigaragaza ubufatanye bukomeje kwiyongera hagati ya RDC na Leta Zunze Ubumwe za Amerika mu kurwanya iterabwoba n’ibikorwa bigamije guhungabanya ubutegetsi bwemewe n’amategeko.
Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo ifite amateka maremare y’umutekano muke, arimo za coup d’état n’intambara zishingiye ku butegetsi n’ubukungu. Igerageza ryo mu kwezi kwa gatanu 2024 ryashimangiye impungenge z’abasesenguzi ku mutekano w’inzego za Leta, ariko rinagaragaza ko ubuyobozi bwa Perezida Tshisekedi bufite ubushobozi bwo guhangana n’ibitero byitwaje intwaro.
Ku rundi ruhande, kwinjira kwa FBI muri iri perereza byashyize iyi dosiye ku rwego mpuzamahanga, bigaragaza ko ibikorwa byo guhungabanya ibihugu bishobora kugira ingaruka zirenga imbibi z’igihugu kimwe, cyane cyane iyo bigizwemo uruhare n’abantu bafite ubwenegihugu bw’amahanga.






