Gatumba 2004 na Mpimba 2026: Me Byashoni Yibajije Ibibazo Bikomeye ku Burundi, Asaba Ibisobanuro ku Banyamulenge
Minembwe Capital News (MCN)
Me MANIRAGABA BYASHONI John, umunyamategeko unaharanira uburenganzira bwa muntu, yagaragaje impungenge zikomeye ku makuru y’ifatwa n’ifungwa ry’Abanyamulenge bamwe batuye mu Burundi, asaba inzego z’ubuyobozi bw’icyo gihugu kugira icyo zikora kugira ngo hamenyekane aho abafunzwe n’ababuriwe irengero baherereye.
Mu butumwa yanyujije mu nyandiko kuri uyu wa Kabiri, tariki ya 03/11/2026, i Kampala muri Uganda, Me Byashoni yagarutse ku mateka y’ubwicanyi bwakorewe impunzi z’Abanyamulenge mu nkambi ya Gatumba mu Burundi, ku itariki ya 13/08/2004, aho abantu 165 bishwe.
Yavuze ko hashize imyaka irenga 20 ubwo bwicanyi bubaye, ariko ubutabera busesuye ku bahohotewe n’imiryango yabo bukaba butaragerwaho. Yagaragaje ko muri iki gihe hari izindi mpungenge zishingiye ku makuru y’itotezwa ry’Abanyamulenge, aho imwe mu miryango yabo itazi aho ababo bafungiye cyangwa uko bamerewe.
Me Byashoni yibajije ku miterere y’ifungwa ry’Abanyamulenge muri gereza nkuru ya Mpimba, i Bujumbura, asaba ko hamenyekana umubare w’abafunzwe nyuma y’ifatwa avuga ko ritavugwaho rumwe, ndetse n’umubare w’ababuriwe irengero, imiryango yabo ikaba itazi aho baherereye.
Yagaragaje impungenge zikurikira:
- Ifatwa ry’abantu rishobora kuba rishingiye ku bwoko bwabo.
- Gufungwa kw’abantu batagezwa imbere y’ubutabera.
- Imibereho y’abafunzwe ishobora kuba irangwa n’ihohoterwa n’iyicarubozo.
- Gukoresha amasezerano y’ubufatanye hagati ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo n’u Burundi mu buryo bushobora kugira ingaruka ku bantu b’inzirakarengane.
Mu butumwa bwe, Me Byashoni yashimangiye ko kuba umuntu yarahunze intambara bitamugira umunyabyaha, kandi ko kuba Umunyamulenge bidakwiye gufatwa nk’icyaha.
Yahamagariye Perezida w’u Burundi, Évariste Ndayishimiye, unayoboye Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe muri iki gihe, kugira icyo akora kuri ibi bibazo. Yavuze ko isura y’u Burundi n’icyizere Afurika ikwiye kugirira inzego zayo bishobora kugira ingaruka bitewe n’uburyo iki kibazo kizakemurwamo.
Yasabye ko buri muntu wese ufungiwe mu Burundi arengerwa n’amategeko, imiryango igahabwa amakuru ku bo ikeka ko bafunzwe cyangwa baburiwe irengero, ndetse abafunzwe bose bakagezwa imbere y’ubutabera buboneye kandi butabogamye.
Yanasabye ko hakorwa isuzuma ryimbitse ku ruhare rw’ingabo z’u Burundi ziri mu Minembwe no ku ngaruka ibikorwa byazo bishobora kugira ku mibereho y’abaturage n’ibikorwa by’ubutabazi muri ako karere.
Me Byashoni yakomeje ashimangira ko abantu baburiwe irengero, imiryango yabo ikaba itazi aho baherereye, bagomba gushakishwa byihutirwa. Yanasabye ko hakorwa iperereza ryigenga, ryimbitse kandi ritabogamye, kugira ngo hamenyekane ibyababayeho, hanasuzumwe niba uburenganzira bwabo ku buzima bwarahungabanyijwe.
Mu gusoza ubutumwa bwe, yagaragaje ko uburyo igihugu gifata abantu bo mu itsinda rito kandi rishobora kuba rifite intege nke mu mibereho ari kimwe mu bipimo bikomeye bigaragaza uko ubutabera n’imiyoborere ishingiye ku mategeko byubahirizwa.
Yasoje yibaza niba isi yarize bihagije ku byabereye mu Gatumba mu 2004, ashimangira ko bitagomba kwemerwa ko ibivugwa kuri gereza ya Mpimba mu 2026 bihinduka ikindi kibazo gikomeye cy’uburenganzira bwa muntu isi yirengagiza.
Minembwe Capital News (MCN)
