Goma: Indege ya Mbere Yituye ku Kibuga cy’Indege Nyuma y’Umwaka Kigenzurwa na AFC/M23
Nyuma y’igihe kirenga umwaka Ikibuga Mpuzamahanga cy’Indege cya Goma kidakora mu buryo busanzwe, kuri uyu wa kane tariki ya 12/02/2026 indege ya mbere yongeye kuhagera, mu gihe Umujyi wa Goma ukomeje kugenzurwa n’umutwe wa AFC/M23.
Iyi ndege yazanye Vivian van de Perre, Intumwa Idasanzwe y’agateganyo y’Umunyamabanga Mukuru w’Umuryango w’Abibumbye (Loni) akaba n’Umuyobozi w’agateganyo w’Ubutumwa bw’Amahoro bwa Loni muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (MONUSCO). Uru ruzinduko rugamije kuganira n’abayobozi ba AFC/M23 ku bijyanye n’iyubahirizwa ry’agahenge no gushakira umuti urambye ikibazo cy’umutekano muke umaze imyaka myinshi mu Burasirazuba bwa RDC.
Amakuru aturuka i Goma agaragaza ko iyi ndege yageze ku kibuga ku bwumvikane bwabayeho na AFC/M23, kuko ari yo igenzura umujyi ndetse n’ikirere cyawo kuva mu mpera z’u kwezi kwa mbere 2025, ubwo yafataga Goma nyuma y’imirwano ikomeye yayihuje n’ingabo za Leta (FARDC).
AFC/M23 yari yaramenyesheje umuryango mpuzamahanga ko Ikibuga cy’Indege cya Goma kitazongera gufungurwa hatabayeho imikoranire na yo, bitewe n’uko ari yo ifite ububasha ku mujyi n’ibikorwa by’ingenzi biwukorerwamo. Kwemerera indege ya Loni kuhagwa bifatwa nk’intambwe ya dipolomasi igamije gutangiza ibiganiro mu buryo butaziguye.
Amashusho yakwirakwijwe agaragaza indege ya Loni igeze ku kibuga, yakirwa n’itsinda ririmo abakozi ba MONUSCO n’abashinzwe umutekano.
Akigera i Goma, Vivian van de Perre yatangaje ko yizeye ko gutangira buhoro buhoro kongera gufungura Ikibuga cy’Indege cya Goma bizafasha abaturage kubona ubufasha bwihuse, cyane cyane mu bijyanye n’ibikorwa by’ubutabazi n’ubuvuzi.
Yasobanuye ko aje kuganira n’impande zitandukanye ku myiteguro y’ubutumwa bwo kugenzura iyubahirizwa ry’agahenge, hashingiwe ku myanzuro y’Akanama ka Loni gashinzwe Umutekano. Yashimangiye ko ibikorwa byose bigomba kubahiriza ubusugire bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, nk’uko biteganywa n’amategeko mpuzamahanga.
Ikibuga Mpuzamahanga cy’Indege cya Goma cyafunzwe mu mpera z’u kwezi kwa mbere 2025, ubwo abarwanyi ba AFC/M23 bafataga umujyi wa Goma, umwe mu mijyi minini kandi ifite akamaro kanini mu Burasirazuba bwa RDC. Gufungwa kwacyo kwagize ingaruka zikomeye ku bucuruzi, ingendo z’abaturage, ndetse no ku itangwa ry’ubufasha bwihutirwa ku baturage bari barugarijwe n’intambara.
Goma ni umujyi w’ingenzi mu bijyanye n’ubuhahirane n’ibikorwa by’ubutabazi, bitewe n’uko ari ihuriro ry’inzira zo ku butaka no mu kirere zihuza RDC n’ibihugu birimo u Rwanda na Uganda. Kuba ikibuga cyari kimaze igihe kirenga umwaka kidakora byakomereye cyane imiryango mpuzamahanga isanzwe itanga ubufasha mu nkambi z’impunzi n’abimuwe n’intambara.
Intambara hagati ya FARDC na M23 yongeye kubura mu mpera za 2021, nyuma y’imyaka igera ku icumi uyu mutwe wari umaze usa n’uwacogoye. M23 yashinzwe mu 2012 n’abasirikare bahoze muri CNDP, ivuga ko irwanira uburenganzira bw’abaturage bavuga Ikinyarwanda mu Burasirazuba bwa Congo, mu gihe Leta ya RDC iyishinja guteza umutekano muke no gushyigikirwa n’ibihugu by’amahanga.
Mu bihe bitandukanye, habayeho ibiganiro by’amahoro byayobowe n’Umuryango wa Afurika y’Iburasirazuba (EAC) ndetse n’ibiganiro bya Luanda byahuje impande zitandukanye, ariko amahoro arambye aracyari kure kugerwaho.
Kongera kugwa kw’indege ya Loni ku Kibuga cy’Indege cya Goma bishobora kuba intangiriro y’indi ntambwe ya dipolomasi igamije koroshya ibiganiro no kugabanya ubukana bw’imirwano. Icyakora, impande zirebwa n’iki kibazo ziracyafite ibitandukaniro bikomeye ku bijyanye n’uko agahenge kazashyirwa mu bikorwa n’uruhare buri ruhande rugomba kugira.
Byemezwa ko niba ikibuga kizakomeza gufungurwa ku bufatanye n’impande zose, bishobora koroshya itangwa ry’ubufasha no gutanga icyizere ku baturage ba Goma n’abo mu turere tuyikikije, bamaze igihe kinini babayeho mu bwoba n’ingaruka z’intambara.
