Guverinoma ya RDC yahagaritse by’agateganyo ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro i Mwenga na Shabunda hagamijwe kurwanya ubucuruzi butemewe
Guverinoma ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo yafashe icyemezo gikomeye cyo guhagarika by’agateganyo ibikorwa byose by’ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro mu duce twa Mwenga na Shabunda, two mu Ntara ya Kivu y’Amajyepfo, mu burasirazuba bw’igihugu. Iri hagarikwa rizamara amezi atatu, nk’uko bigaragazwa n’itangazo ryashyizwe ahagaragara n’ubuyobozi.
Icyo cyemezo cyatangajwe binyuze mu iteka rya Minisitiri w’Ubucukuzi bw’Amabuye y’Agaciro, Louis Kabamba Watum, wavuze ko kigamije kurwanya ubucukuzi butemewe, ubujura bw’umutungo kamere, ndetse no kugarura umutekano n’imiyoborere myiza mu rwego rw’ubucukuzi.
Nk’uko byasobanuwe n’ubuyobozi, iki cyemezo gifite intego nyamukuru eshatu:
1. Kurwanya ubucukuzi butemewe
Hari amakuru y’uko mu duce twa Mwenga na Shabunda hakomeje kugaragara ibikorwa by’abacukuzi badafite ibyangombwa, bikaviramo igihugu gutakaza imisoro n’amahoro.
2. Guhagarika ubujura n’icuruzwa rya magendu ry’amabuye y’agaciro
Kivu y’Amajyepfo imaze igihe ivugwamo amabuye y’agaciro anyerezwa akoherezwa mu bihugu bitandukanye anyuze mu nzira zitemewe, bigatera igihombo gikomeye Leta.
3. Kugarura umutekano n’imiyoborere mu bucukuzi
Hari aho ubucukuzi bwagiye buhuzwa n’amatsinda yitwaje intwaro n’ubucuruzi butemewe, bigatuma tumwe mu duce duhungabana umutekano.
Guverinoma yatangaje ko Inspecteur Général des Mines azakora iperereza ryimbitse muri iki gihe cy’iri hagarikwa, hagamijwe kumenya uko ibikorwa byacuruzwaga n’ababigiragamo uruhare.
Nubwo iki cyemezo gishobora kugira ingaruka z’igihe gito ku musaruro w’ubucukuzi, gishobora no gutanga umusaruro mwiza mu gihe kirekire, harimo:
Kongera imisoro Leta yinjiza binyuze mu bucukuzi bwemewe n’amategeko
Kugabanya icuruzwa rya magendu ry’amabuye y’agaciro
Gushyiraho imiyoborere isobanutse mu bucukuzi bw’intoki
Kurinda abaturage n’ibidukikije byangizwa n’ubucukuzi butagenzuwe
Intara ya Kivu y’Amajyepfo ifatwa nk’imwe mu turere dukungahaye cyane ku mutungo kamere muri RDC no muri Afurika yose. Harimo:
Zahabu (or), cyane cyane muri Mwenga na Shabunda
Coltan, ikoreshwa mu ikoranabuhanga rya telefoni n’indi mashini
Cassitérite (étain)
Wolframite (tungsten)
N’ibindi byuma by’agaciro bikoreshwa mu nganda zitandukanye ku isi
Nubwo ubwo bukungu kamere buhari, akarere kamaze igihe kirekire karazahajwe n’intambara, ubucukuzi butemewe n’icuruzwa rya magendu, bigatuma abaturage benshi batabona inyungu nyayo z’umutungo uhari.
Leta ya RDC ivuga ko iri hagarikwa riri mu rwego rwo gushyiraho sisitemu nshya y’ubucukuzi ishingiye ku mucyo, umutekano n’inyungu rusange.
Iperereza rizamara amezi atatu riteganyijwe gutanga raporo izashingirwaho mu kongera gutangiza ibikorwa mu buryo buhamye kandi bugenzurwa.
Iri hagarikwa ry’ubucukuzi i Mwenga na Shabunda rifatwa nk’intambwe ikomeye mu rugamba rwo kurwanya ubucuruzi butemewe bw’amabuye y’agaciro muri Kivu y’Amajyepfo. Nubwo rifite ingaruka ku bukungu bw’igihe gito, rifatwa nk’ishoramari mu mutekano, imiyoborere myiza no kurengera umutungo kamere wa Congo ku nyungu z’igihe kirekire.