I Ndondo: Gumino Yashinjwe Gushuka Abaturage Guhungira Ahari Umwanzi
Mu gihe umutekano ukomeje kuzamba mu misozi miremire y’i Mulenge, haravugwa inkuru ziteye inkeke zigaragaza uburyo bamwe mu baturage bashobora kuba bari gushyirwa mu kaga n’imitwe yitwaje intwaro ibashora mu bice bigenzurwa n’abanzi babo.
Amakuru aturuka mu gace ka Ndondo, gaherereye muri grupema ya Bijombo, teritwari ya Uvira mu Burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo, aravuga ko umutwe wa Gumino ushinjwa gushuka abaturage bo mu muhana wa Kajembwe, ubajyana mu bice bivugwa ko bigenzurwa n’abarwanya Abanyamulenge.
Ubutumwa bwatanzwe n’umwe mu baturage bo muri aka gace bugaragaza impungenge zikomeye. Yagize ati:
“Mutabarize abaturage bashutswe na Gumino, bahungiye ahitwa Muirambo mu gace k’abanzi.”
Aya makuru agaragaza ko abibasiwe cyane ari abaturage basanzwe batuye mu muhana wa Kajembwe, aho bivugwa ko bamwe bayobejwe bakajyanwa mu duce turimo ingabo z’u Burundi na FDLR.
Agace ka Bijombo n’i Mulenge hose muri rusange kamaze imyaka myinshi karangwa n’umutekano muke uterwa n’ibitero FARDC n’abambari bayo bagaba ku Banyamulenge.
Gumino, umwe mu mitwe ikunze kuvugwa muri aka karere, ishinjwa gukorera inyungu za FARDC mu bikorwa bya gisirikare. Hari n’ubufatanye budasanzwe hagati ya FARDC n’indi mitwe nka Wazalendo na FDLR, ndetse n’ingabo z’u Burundi, mu bikorwa byibasiye uduce dutuwe n’Abanyamulenge.
Ibi byatumye abaturage benshi batakariza icyizere inzego z’umutekano, aho bamwe bavuga ko aho kubarinda hari ababa babashora mu kaga cyangwa bagakoreshwa mu nyungu z’intambara.
Amakuru ava mu baturage agaragaza ko mu minsi ishize, kuva ku wa Gatatu kugeza ku wa Gatandatu w’icyumweru gishize, habaye ibitero bikomeye byagabwe mu duce dutandukanye twa Ndondo. Ibi bitero byibasiye cyane imihana irimo Gongwa, Mitamba, Bugogoma, Kanogo n’indi.
Abaturage bavuga ko, usibye kwicwa no gukomeretswa, banasahuwe amatungo yabo arimo inka, ihene n’intama—ibintu bigize umutungo w’ibanze ku buzima bwabo.
Ibi bitero byiyongereye ku bibazo byari bisanzwe bihari, birimo ubuhunzi n’inzara, aho abaturage benshi bahungiye mu mashyamba n’ahantu hitaruye, cyane cyane mu bice bya Gahuna.
Ku rundi ruhande, umutwe wa MRDP-Twirwaneho uvugwaho kuba urwana ku ruhande rw’abaturage b’Abanyamulenge, ukomeje kuvugwa kugerageza gukumira ibyo bitero. Amakuru avuga ko uyu mutwe ugenzura uduce tumwe na tumwe nka Murambya, ndetse ugakomeza guhangana n’ingabo za Leta n’imitwe ziyishyigikiye.
Nubwo bimeze bityo, ubuzima bw’abaturage bukomeje kuba mu kaga gakomeye, aho benshi babayeho mu bwigunge, badafite ubufasha buhagije bw’ibiribwa, ubuvuzi n’uburinzi.
Ibi birego byo gushuka abaturage biza byiyongera ku bibazo by’akarere, bikerekana uburyo abaturage bashobora gukoreshwa nk’ibikoresho by’intambara. Abaturage bo muri aka gace bakomeje gusaba ubufasha bwihutirwa, cyane cyane uburinzi bwizewe n’ubutabazi bw’ibanze.
Abasesenguzi mu bya politiki n’umutekano bavuga ko kugira ngo amahoro arambye aboneke muri aka gace, bisaba ko impande zose zihagarika imirwano, hakabaho ibiganiro byimbitse, ndetse n’ubuyobozi bwa Leta bukagira uruhare rugaragara mu kurinda abaturage bose nta vangura.






