Iran Yihanangirije Amerika: Intambara n’Ifungwa rya Hormuz Bishobora Guteza Ihungabana Rikomeye ku Isi
Mu gihe umwuka wa politiki n’umutekano ukomeje kuzamba hagati ya Iran na Leta Zunze Ubumwe za Amerika, abayobozi b’ibi bihugu bakomeje guterana amagambo akomeye ashobora guteza ingaruka zikomeye ku rwego mpuzamahanga.
Perezida w’Inteko Ishinga Amategeko ya Iran, Mohammad Baqer Qalibaf, yagaragaje ko politiki y’Amerika iri gushyira mu kaga abaturage bayo ndetse n’isi muri rusange, ayigereranya n’“ugutema ishami ry’igiti umuntu yicayeho.”
Ibi yabivuze tariki ya 06/04/2026, asubiza amagambo akakaye aherutse gutangazwa na Donald Trump, wavuze ko Iran igomba gufungura inzira ya Hormuz bitarenze tariki ya 07/04, bitaba ibyo Amerika ikagaba ibitero ku bikorwaremezo by’ingenzi byayo, cyane cyane ibijyanye n’ingufu.
Mu butumwa Trump yashyize ku rubuga Truth Social tariki ya 05/04/2026, yihanangirije Iran ayibwira ko gukomeza gufunga iyi nzira ari ugutera inkeke ku bukungu bw’isi, bityo bikaba byatuma hafatwa ibyemezo bikomeye bya gisirikare.
Mu gusubiza ayo magambo, Qalibaf yanditse ku rubuga X asaba Trump guhagarika “imikino ya politiki ishobora gushyira ubuzima bw’abantu mu kaga.” Yagaragaje ko ibyemezo bya Amerika bishobora guteza ibibazo bikomeye ku baturage bayo ubwabo ndetse no ku karere kose k’Uburasirazuba bwo Hagati.
Yanavuze ko Amerika iri kuyoborwa n’inyungu z’undi muyobozi, agaragaza Benjamin Netanyahu wa Israel nk’ufite uruhare rukomeye mu cyerekezo cy’iyo politiki.
Qalibaf yashimangiye ko inzira y’intambara nta nyungu izana, ahubwo ishobora guteza igihombo gikomeye ku mpande zombi no ku isi yose.
Inzira ya Hormuz ni imwe mu nzira z’ingenzi ku isi inyuzwamo ibikomoka kuri peteroli n’ibindi bicuruzwa byinshi, aho hafi 20% by’ibikomoka kuri peteroli ku isi bihanyuzwa. Kuba Iran yarafunze iyi nzira nyuma y’ibitero yagabweho tariki ya 28/02/2026 byahise biteza impungenge ku rwego mpuzamahanga.
Amateka agaragaza ko aka gace kamaze igihe kirekire ari intandaro y’amakimbirane hagati ya Iran n’ibihugu byo mu Burengerazuba, cyane cyane Amerika, kuva ku mpinduramatwara ya Iran yo mu 1979 yahinduye ubutegetsi ikanashyiraho politiki irwanya cyane inyungu za Amerika muri ako karere.
Abasesenguzi mpuzamahanga bagaragaza ko gukomeza guterana amagambo hagati ya Iran na Amerika bishobora kuvamo intambara yeruye, ishobora kugira ingaruka zikomeye ku mutekano w’isi, ubukungu n’imibereho y’abaturage.
Nubwo hakomeje gushyirwaho igitutu cya dipolomasi, haracyari impungenge ko kutumvikana ku bijyanye n’inzira ya Hormuz bishobora gukomeza gukaza umurego w’aya makimbirane.
Iyi dosiye igaragaza neza ko ikibazo cya Hormuz atari icy’akarere gusa, ahubwo ari ikibazo cy’isi yose, aho icyemezo kimwe gifashwe gishobora guhindura ubuzima bw’abantu mu bihugu byinshi, haba mu bukungu no mu mutekano.
