Ibitero bya FARDC na Wazalendo mu Bice bya Katoyi na Kibabi Byasize Abaturage Benshi Bahunze n’Abahasize Ubuzima
Ku Cyumweru, tariki ya 22/02/2026, ibice byo mu Burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo byongeye kuba indiri y’imirwano ikomeye. Muri teritwari ya Masisi, hagabwe ibitero by’ingabo za Leta zizwi nka FARDC, zifatanyije n’imitwe yitwara gisirikare ya Wazalendo na FDLR mu bice bya Katoyi na Kibabi.
Amakuru aturuka muri ibyo bice agaragaza ko amagana y’abaturage bahunze ingo zabo mu gitondo cya kare, bakwira imishwaro berekeza mu bice batekereza ko bifite umutekano. Abaturage bavuga ko bumvise urusaku rw’imbunda ziremereye n’izoroheje, ibintu byateye ubwoba n’akaduruvayo ahitwa Katoyi, Kibabi no mu nkengero zabyo.
Ibi bitero bibaye hashize iminsi mike indi mirwano ibereye i Rubaya, agace gafite akamaro kanini mu bukungu kubera amabuye y’agaciro ahacukurwa, cyane cyane coltan. Ihohoterwa rikomeje muri Masisi rituma abaturage babaho mu buzima bwo guhunga no kudatekana, aho bamwe batangiye kugana ibigo by’impunzi biri i Goma no mu tundi duce tw’Intara ya Kivu y’Amajyaruguru tugenzurwa na AFC/M23.
Amakuru y’ibanze avuga ko hapfuye abantu benshi muri iyo mirwano, nubwo umubare nyakuri utaramenyekana neza kubera imbogamizi z’itumanaho n’umutekano muke bikoma mu nkokora abagerageza kugera ahabereye imirwano. Abaturage bavuga ko hari abasivili baguye muri ibyo bitero, abandi bagakomereka, inzu n’ibikorwa remezo bikangirika.
Imiryango itabara imbabare igaragaza ko hakenewe ubutabazi bwihuse burimo ibiribwa, amazi meza, ubuvuzi n’ubuhungiro bw’igihe gito ku bimuwe n’imirwano.
Teritwari ya Masisi imaze imyaka myinshi iri mu bibazo by’umutekano bitewe n’imitwe yitwaje intwaro ikorana bya hafi na Leta ya Kinshasa, iharanira kugenzura ubutaka n’umutungo kamere. Kuva umutwe wa M23 wongeye kubura imirwano mu 2021, imirwano hagati yawo n’ingabo za Leta yakomeje guhinduranya ibice bigenzurwa n’impande zombi.
Mu 2023 na 2024 habaye ibiganiro by’amahoro byayobowe n’ibihugu byo mu karere, birimo ibiganiro bya Nairobi, Luanda n’ahandi, ariko ntibyatanze umusaruro wifuzwaga.
Masisi, kubera kuba ihana imbibi n’izindi teritwari nka Rutshuru na Nyiragongo, ndetse no kuba hafi y’umujyi wa Goma, ifatwa nk’agace k’ingenzi mu by’umutekano no mu bukungu.
Abaturage ba Congo, inshuti z’iki gihugu ndetse n’umuryango mpuzamahanga barahamagarirwa kugira icyo bakora mu maguru mashya kugira ngo hagabanywe ubwicanyi no kurinda abasivili. Abakurikirana ibibera muri aka gace bagaragaza ko hakenewe:
Guhagarika imirwano byihuse no kubahiriza agahenge;
Kurinda abasivili hakurikijwe amategeko mpuzamahanga arengera ikiremwamuntu;
Kongera imbaraga mu biganiro bya politiki bigamije umuti urambye w’ibibazo byo mu Burasirazuba bwa Congo;
Gushyigikira ibikorwa by’ubutabazi ku mpunzi n’abimuwe.
Uko imirwano ikomeza gufata indi ntera, ni ko ubuzima bw’abaturage burushaho kujya mu kaga. Icyifuzo rusange ni uko impande zihanganye zashyira imbere inyungu z’abaturage, zigashyira hasi intwaro, hagatangira inzira y’amahoro arambye azagarura ituze muri Masisi no mu Burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo muri rusange.






