Ibyago Bikomeje Kwibasira Ubucukuzi bw’Amabuye y’Agaciro muri RDC
Ishami rishinzwe ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro ryatangaje ko ihirima ry’ikirombe cya Tilwizembe ryatewe n’impamvu zitandukanye zirimo gukora imirimo y’ubucukuzi nijoro mu buryo bunyuranyije n’amategeko, kudakorwa neza kw’inzira zinyuzwamo imyanda, ndetse n’ubufatanyacyaha bushinjwa bamwe mu bashinzwe umutekano bakoraga kuri icyo kirombe.
Aya makuru yemejwe n’abategetsi bashinzwe igenzura ry’ubucukuzi, bagaragaje ko kutubahiriza amategeko n’amabwiriza agenga ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro bikomeje gushyira ubuzima bw’abacukuzi gakondo mu kaga gakomeye. Bavuga ko imirimo ikorwa mu masaha atemewe, by’umwihariko nijoro, ituma hagabanuka igenzura rya tekinike n’umutekano, bikongera ibyago byo kugwa kw’ibirombe.
Iri hirima ribaye rikurikira urundi ruherutse kuba kuri ikirombe kimwe mu mwaka wa 2024, aho abacukuzi gakondo 17 bahasize ubuzima. Ibi byerekana ko ikibazo cy’umutekano mu bucukuzi bw’amabuye y’agaciro cya Tilwizembe kimaze igihe kirekire, kikaba kitarafatirwa ingamba zihamye zo kukirandura burundu.
Mu rwego rwo gukumira ko ibi byago byakomeza kwiyongera, abategetsi b’intara bagiriye inama ko ibikorwa byose by’ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro bihagarikwa by’agateganyo, hagakorwa isuzuma rya tekinike ku duce twose twagaragaye nk’udatekanye. Banashimangiye ko hakenewe igenzura ryimbitse ry’ibirombe biri mu manegeka, kugira ngo harebwe niba bikwiye gukomeza gukoreshwa cyangwa gufungwa burundu.
Abayobozi banasaba ko hakurikizwa byimazeyo ingamba z’umutekano zirimo kubahiriza amasaha yemewe y’akazi, gukoresha ibikoresho byabugenewe birinda impanuka, no kongera ubugenzuzi ku bashinzwe umutekano, hagamijwe kurwanya ruswa n’ubufatanyacyaha bushobora gutiza umurindi ibikorwa bitemewe n’amategeko.
Ihirima rya Tilwizembe rije rikurikira irindi ryabaye ku itariki ya 28/01/2026, ryabereye ku kirombe gicukurwamo coltan cya Rubaya, mu ntara ya Kivu ya Ruguru. Iki kirombe kigenzurwa n’umutwe wa M23, aho nk’uko byatangajwe n’abategetsi, iryo hirima ryahitanye abantu barenga 200, rishyira ahagaragara uburemere bw’ikibazo cy’umutekano muke mu bucukuzi bw’amabuye y’agaciro mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.
Ibi byago byisubiramo bikomeje gusiga isomo rikomeye ku nzego zose bireba, bisaba ko ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro bukorwa mu mucyo, mu bwisanzure bw’amategeko no mu kubahiriza amahame mpuzamahanga y’umutekano, kugira ngo umutungo kamere w’igihugu udakomeza kuba intandaro yo gutakaza ubuzima bw’abawukoramo.
